0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَىٰ وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ ﴿238﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

بر انجام نماز در اوقاتش با تمام ارکانش مداومت بورزید و خصوصا بر نماز میانه مدامتتان بیشتر باشد و برای الله و برای اطاعت از الله در نماز ساکت باشید و تا متیوانید قیام آن بیشتر کنید در نتیجه ذکر الله تعالی در قیام زیاد خواهد شد. آنچه باید دانست و بر آن اعتقاد داشت اینکه تمامی نمازهای پنجگانه فرض هستند و در این حکم مشترک هستند. وقتی فرض بودن نمازهای پنجگانه مشخص شد وجه تخصیص نماز وسطی برای امری باید باشدکه در درون این نماز هست مثلا قیام آن طولانی شود و طولانی شدن قیام به طولانی شدن قرائت در آن خواهد بود و این گزینه در نمازهای صبح و ظهر وجود دارند.

مستندات
بر نمازهای پنجگانه ی فرض در اوقات آن مداومت بورزید با بجای آوردن وضو و رکوع و سجود آن و خصوصا بر نماز میانه. (بحر العلوم)
به سوی صاحب خود توجه کنید و به طرف بروید با محافظت بر آنچه که ستون دینتان است و معراج و وسیله ی ترقی شماست. (آلوسی)
نماز میانه را بعضی نماز صبح گفته اند وبعضی دیگر نماز ظهر و بعض دگر نماز نماز عصر. (بحر العلوم)
در مورد نماز عصر بودن از حضرت رسول الله ص و از امهات المومنین عایشه و حفصه روایت شده است. (بحر العلوم)
در اینکه مساله ی نماز را بین احکام زوجین بیان میکند اعلام این مطلب است که نماز از اموری است که باید به آن توجه داشت و نباید غافل شد. (ابوسعود)
بعضی گفته اند که نماز وسطی نماز مغرب است چراکه رکعات آن میانه ی نمازهای فرض است و دیگر اینکه وتر نمازهای روز است و دیگر اینکه در حالت سفر و حضر از رکعاتش کم نمیشود.(ابوسعود)
گفته شده است که نماز عشا است چراکه بین دو نماز جهریه ی شب واقع است. (ابوسعود)
و نیز نماز وتر و نماز ضحی و نماز عید و نماز به جماعت و نماز خوف نیز ذکر شده است. (آلوسی)
اکثر علما نماز عصر بودن را صحیح دانسته اند. (آلوسی)
تاکید به نماز عصر از بین فرایض برای این است که عصر وقت مشغولیت است پس بیم فوت نماز عصر میرود. (بحر العلوم)
فضل نماز عصر برای این است که فرشتگان مامور روز و شب در آن جمع هستند. (ابوسعود)
از نظر عقلی نیز نماز عصر باید باشد چراکه عصر بین دو نماز روزانه یعنی صبح و ظهر و دو نماز شبانه یعنی مغرب و عشا قرار دارد. (بحر العلوم)
با تحقیق در دلایل هر کدام آنچه درست به نظر میرسد نماز ظهر بودن است و این قول را به امام اعظم نسبت داده اند. (آلوسی)
در حدیث آمده است رسول الله ص: حافظوا علی الصلوات و الصلوة الوسطی و صلاةالعصر یعنی بر صلوة وسطی، صلاة عصر را عطف کرده است. (شرح مشکل الاثار)
نماز وسطی و میانه ای در کار نخواهد بود مگر اینکه تعداد نمازهای فرض پنج باشد. (المبسوط للسرخسی)
چراکه صلوات جمع صلاة است و کمترین حالت جمع سه است و صلاة وسط نیز مضاف بر آن است پس کمترین حالت ممکن پنج وقت بودن است تا میانه ای یافت شود. (بدایع الصنایع)
از آنجا که برای هر یک از نمازهای پنجگانه اسم صلاة وسطی اطلاق شده است درحالیکه تاکید بیشتری بر آن شده است، این میتواند تشویق به محافظت و کامل انجام دادن تمامی نمازها باشد و به همین سبب است که الله متعال شب قدر را در شبهای رمضان مبهم گذاشت و به همین سبب است که اسم اعظم خود را بین اسمای حسنی مبهم گذاشت تا بر همه ی آن مداومت ورزیده شود. (خازن)
وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ
در نماز شوید در حالیکه مطیع هستید. (بحر العلوم)
در نماز به ذکر الله در قیام مشغول باشید. (ابوسعود)
گفته شده است که قنوت ادای کامل ارکان نماز است. (ابوسعود)
به خشوع در نماز شوید. (ابوسعود)
نماز را در حالت ایستاده بخوانید، گویا که با این گفتار تشویق به طولانی کردن قیام دارد. (بحر العلوم)
از رسول الله ص در مورد نماز افضل پرسیده شد و ایشان جواب دادند آن نمازی که قنوت آن طولانی باشد یعنی قیام آن طولانی باشد. (بحر العلوم)
قانتین را گفته اند که یعنی در نماز ساکت باشید و از زید بن ارقم روایت است که ما در نماز صحبت میکردیم تا اینکه این آیه نازل شد. (بحر العلوم)
قانت یعنی کسیکه به امر الله تعالی مشغول است. (بحر العلوم)
فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًا ۖ فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ ﴿239﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

اگر در حالت ترس قرار گرفتید و در حالت جنگ بودید، پس نماز را اگر میتوانید ایستاده بجای آورید و الا بر حالت سواره به هر جهتی که قادر هستید رو کنید و نماز را بجای آورید و اگر از وضعیت خوف به امان رسیدید پس نماز را آنچنانکه به شما آموزش داده است بخوانید با تمام ارکان و سنتهای آن و آن را آنچنان انجام دهید که شکر آنچه را که تعلیم داده است از چیزهایی که نمیدانستید را بجای اورده باشید.

مستندات
فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًا
اگر از دشمن ترسیدید نماز را ایستاده بخوانید اگر نتوانستید، در حالت سوار بر مرکب بخوانید، به هر سوی که باشد، به ایماء بخوانید. (بحر العلوم)
از دشمن یا غیر آن ترسیدید. (ابوسعود)
بر حسب آنچه حال و وضعیت اقتضا میکند و امکان توقف از جنگ باشد. (ابوسعود)
این مساله موافق آن چیزی است که از رسول الله ص روایت شده است که وقتی از نماز خوف از ایشان سوال شد، نماز خوف را ذکر کردند و در آخر آن فرمودند: وقتی ترس بیشتر از این شد بر روی پاهایتان و یا بر مرکبهای خود بخوانید چه به سوی قبله باشد چه غیر آن. (بحر العلوم)
نزد امام اعظم در حالت راه رفتن و شمشیر زدن نماز نمیشود و در آیه و حدیث نماز خوف، دلیلی بر جواز در حالت راه رفتن و شمشیر زنی نیست.(مظهری)
رجالا و راجل به ایستاده بر دو پا است و نه به معنی راه رفتن. (مظهری)
در مورد اینکه در وقت خوف نماز را ایستاده یا سواره خواندن به هر جهتی که قادر باشد رو کند، به اجماع جواز دارد منتها امام اعظم در این حالتها نماز را فرادی خوانده شود نه به جماعت، و نزد امام محمد به جماعت نیز میشود و در هدایه گوید که از آنجا که اتحاد مکان یافت نمیشود همان فرادی خواندن صحیح است. (مظهری)
تعداد رکعات نماز خوف کم کرده نمیشود. (مظهری)
فَإِذَا أَمِنتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُم مَّا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ
وقتی خوف برداشته شد. (ابوسعود)
وقتی از دشمن در امان شدید، و از ترس دشمن رها شدید، نماز را آنچنان که به شما آموزش داده شده است بخوانید، چهار رکعت یا دو رکعت، به شما نماز را آموزش داد آن را شما قبلا نمیدانستید. (بحر العلوم)
نماز حالت امنیت، را بخوانید. (ابوسعود)
نماز را ذکر نامید چراکه رکن بزرگ نماز ذکر است. (ابوسعود)
نماز را کامل با تمام شرایط و ارکانش بجای آورید. (مظهری)
منظور از ما لم تکونوا تعلمون، یادآوری این مساله است که نماز را آنچنان که الله به شما تعلیم داد بخوانید. (ابوسعود)
هدف از بیان این مطلب یادآوری نعمت است. (ابوسعود)
و یا شکری را بجای آورید که در موزات با آنچه به شما از شرایع تعلیم داده است باشد. (ابوسعود)
در خوف کلمه ی شرطیه ان آورد و در امن کلمه ی شرطیه ی اذا برای نشان دادن این مطلب است که حالت خوف کم و نادر بوده و حالت امن زیاد است. (ابوسعود)
وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لِأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ ۚ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِي مَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ ۗ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ﴿240﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

کسانیکه از شما مردان فوت میکنند و همسرانی دارند پس بر آنها واجب است که وصیت کنند تا نفقه و سکنای همسرانشان را تا یک سال از ترکه بدهند و تا یک سال از خانه خارج نشوند. اگر زنان ا اختیار خود در این مدت خارج شدند و اعمالشان بر طبق شرع باشد بر اولیای میت و بر حاکمان، گناهی نیست از اینکه آنها را نهی نکنند. و الله متعالی غالب بر امر است و قوی بر انتقام پس امتثال امر باید نمود تا دچار انتقام الهی نشویم و الله متعال صاحب حکمت و تدبیر است و بر اساس مصلحتی که برای بندگانش هست، حکم صادر میکند.

مستندات
وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لِّأَزْوَاجِهِم مَّتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ
این آیه در مورد مردی از اهل طائف نازل شده است که همراه والدین و همسرش و فرزندانش به مدینه هجرت کرده بودند و این مرد فوت کرد و این قضیه را به رسول الله ص عرض کردند و حکم خواستند و این آیه نازل شد و رسول الله ص به والدین متوفی و فرزندانش را از ارث داد و به زن وی چیزی از ارث ندادند و به وارثان امر کردند تا یک سال مخارج همسر متوفی را از ترکه بدهند.(خازن)
در ابتدای اسلام حکم زنی که شوهرش فوت میشد اینچنین بود که زن یک سال عده بنشیند و وارثان متوفی حق نداشتند زن معتده را تا یک سال از خانه اخراج کنند و نفقه و سکنای وی از ترکه بود و ارث بری نداشت و این زن مخیر بود تا در خانه ی شوهرش بماند و نفقه و سکنی را از ترکه داشته باشد و یا اینکه از خانه برود و نفقه و سکنی را نداشته باشد و بر مرد واجب بود که این را وصیت کند. (خازن)
یعنی حکم کسانیکه از شما فوت میشوند و زوجاتی را ترک میکنند، وصیت کردن است برای آنان... (ابوسعود)
و یا کسانیکه میمیرند اهل وصیت برای زنان خود هستند... (ابوسعود)
این آیه بر دو امر دلالت دارد یکی اینکه نفقه و سکنای زن تا یک سال است و دیگری اینکه عده ی زن شوهر مرده، یک سال است و هر دوی اینها را الله متعال منسوخ گردانید. (خازن)
وصیت به سکنی و نفقه را با آیه ی میراث منسوخ گردانید و برای زن ارث یک چهارم یا یک هشتم تعیین کرد و عده را با آیه ی چهار ماه و ده روز منسوخ گردانید. (خازن)
رسول الله ص: برای وارث، وصیت نیست. (مظهری)
از ابن عباس: این وصیت را با ارث بری ربع و ثمن ساقط شده است. (مظهری)
آیه ی چهار ماه و ده روز ناسخ این یک سال نیست بلکه حکمی جدید است. (مظهری)
زیادت و اضافی از چهار ماه و ده روز منسوخ شده است. (کشاف)
یعنی از شما مردان فوت کرد و زوجاتی را پشت سر خود گذاشتند پس برای زوجات خود متاعی را وصیت کنند یعنی این وصیت مکتوب و فرض است بر آنها. (خازن)
گفته شده: الله متعال این متاع را برای آن قرار داده است. (خازن)
متاع خرجی یک سال زن از غذا و لباس و آنچه به آن نیاز دارد. (خازن)
این زنان از خانه بیرون کرده نشوند. (خازن)
فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِي مَا فَعَلْنَ فِي أَنفُسِهِنَّ مِن مَّعْرُوفٍ
اگر این زنان با اختیار خود از خانه خارج شدند بر شما ایمه ی امت، گناهی نیست در آنچه این زنان انجام میدهند از قبیل تزین و ترک ماتم و اعلام آمادگی برای خواستگاری شدن که منکر شرعی نباشد. (ابوسعود)
اگر آن زنان از خانه خارج شدند بر اولیای میت گناهی نیست در اینکه آنها از زینت و امثال آن را برای نکاح انجام دهند. (خازن)
دفع حرج و گناه از اولیای میت دو جنبه دارد یکی اینکه بر آنان در قطع نفقه و سکنی بر آنان گناهی نیست و دیگری اینکه در ترک منع زن از خارج شدن بر آنان گناهی نیست چراکه ماندن در خانه ی زوج بر زن واجب نبوده بلکه مخیر بودن بین ماندن و نفقه و سکنی داشتن و خارج شدن و از نفقه و سکنای گذشتن. (خازن)
وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
الله غالب و قوی است در انتقام گرفتن از کسانیکه از امر و نهی وی تعالی مخالفت کرده و تعدی میکنند و دارای حکمت است در آنچه به آن حکم میکند و از احکام بیان میکند. (خازن)
مصلحت بندگانش را رعایت میکند. (ابوسعود)
بر حسب مروت و مصالح حکم میکند. (مظهری)
وَلِلْمُطَلَّقَاتِ مَتَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ ۖ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ ﴿241﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

برای مطلقات متاع بر طبق شرع و عرف واجب است بر کسانیکه از شرک پروا دارند. اگر متاع را نفقه ی عده بگیریم برای تمامی مطلقات نفقه و سکنی در وقت عده واجب است و اگر متاع را متعه بگیریم برای مطلقه قبل آمیزش و خلوت، واجب است و برای مطلقه های دیگر مستحب است.

مستندات
وقتی این آیه نازل گشت: ومتّعوهنّ على الموسع قدره وعلى المقتر قدره متاعا بالمعروف حقّا على المحسنين، مردی گفت: اگر خواستم احسان کنم انجام میدهم و اگر نخواستم احسان نمیکنم و متعه نمیدهم، این آیه نازل شد. (مظهری)
یعنی واجب است برای مطلقه ها متاعی به معروف یعنی بر غنی به اندازه ی وسعش وبر ندار باندازه ی وسعش. این حقی است برای کسانیکه از شرک پرهیز میکنند. (مظهری)
منظور از متاع، نفقه و خرجی ایام عده است. (مظهری)
علت وجوب نفقه دادن در عده این است که زن بخاطر حق زوج، به نوعی محبوس است. (مظهری)
اگر متاع را به معنی متعه گرفته شود پس فقط برای مطلقه قبل خلوت و آمیزش واجب خواهد شد. (بحر العلوم)
و نفقه دادن در عده چه معتده ی رجعی باشد و چه باین، واجب است چراکه لفظ عام است در حق تمامی مطلقه ها. (مظهری)
رسول الله ص: برای مطلقه ی سه طلاقه سکنی و نفقه است. (مظهری)
فاطمه دختر قیس گفت: در زمان رسول الله ص شوهرم مرا سه طلاقه کرد و رسول الله ص فرمودند که سکنی و نفقه نیست و حضرت عمر که این را شنید گفت: ما آیه ی قرآن را و سننت نبی خود را بخاطر قول زنیکه معلوم نیست نمیدانی درست حفظ کرده یا خیر یا که فراموش کرده، ترک نمیکنیم و برای مطلقه سکنی قرار دادند.(مظهری)
كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ﴿242﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

همچنانکه مسایل را بیان میکنیم آیات قرآن و نشانه های خود را بیان میکنیم تا باشد که آنچه را به شما امر و نهی میکنیم را متوجه شوید و بر طبق آن عمل کنید.

مستندات
منظور از آیات، امر و نهی وی تعالی است. (بحر العلوم)
باشد که آنچه به شما امر شده است را متوجه شوید و بفهمید. (بحر العلوم)
گفته شده : آیات دلالتهای وی تعالی و نشانه های وی است. (بحر العلوم)
گفته شده منظور آیات قرآن است. (بحر العلوم)
مثل آن بیان واضح. (ابوسعود)
باشد که بفهمید انچه را که در آن آیات هست، و به موجب آن عمل کنید. (ابوسعود)
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْيَاهُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ ﴿243﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

آیا خبر نداری از حال کسانیکه از ترس مرگ فرار کردند و الله متعال امر به مردن آنها نمود و آنان مردند و بعد الله متعال انان را زنده کرد و الله متعال بر انان و بر ما مردم منت میگذارد و اموری را نشان میدهد تا عبرت بگیریم و شکر گذار نعمتهای وی تعالی باشیم ولی اکثر مردم دارای نعمت شکر گزار نیستند و اگر شکر گزار باشند از حق شکر نعمت را کامل نمیکنند.

مستندات
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ خَرَجُوا مِن دِيَارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ
هدف این آیه این است که جوابی باشد، برای کسانیکه به مومنان گفته بودند: (لَوْ كَانُوا عِنْدَنَا مَا مَاتُوا وَمَا قُتِلُوا) و آنچه باعث شد اینها این سخن را بگویند جهل به اجل آنها بود مثل جهل بنی اسراییل به این مطلب که خروج آنان، آنها را از مرگ نجات نمیدهد. (تاویلات اهل سنت)
شروع با استفهام برای بیان عجیب بودن امر آنها و تشویق به شنیدن قصه ی آنان است. (حدائق الروح والريحان)
با آیا ندیدی شروع میکند تا شان و قصه ی این افراد را در ذهن تقریر و تثبیت کند. (ابوسعود)
یا اینکه شهرت داستان آنها به حدی رسیده است که کسانیکه شنیده اند میتوانند آن را بمنزله ی رویت آن واقعه بگیرند زیرا قصه ی آنان به ضرب المثل تبدیل شده است. (ابوسعود)
گفته شده است که اینان ده هزار نفر بوده اند و سی هزار و هفتاد هزار نیز گفته اند. (ابوسعود)
حَذَرَ الْمَوْتِ
روایت شده است که قومی از منطقه ای به نام داوردان روستایی سمت واسط در آنها طاعونی در گرفت و اینان از ترس آن فرار کردند و الله متعال آنان را میراند و بعد زنده کرد تا عبرت بگیرند که از راه فراری از تقدیر الهی نیست. (ابوسعود)
اکثر مفسرین بر این قول هستند یعنی وقوع طاعون در داوردان. (خازن)
گویند با دعای حزقیل زنده شدند. (فواتح الالهیه)
گفته شده اینان قومی از بنی اسرائیل بودند که پادشاه اینان، انها را به جهاد فراخوانده بود و انها از ترس مرگ فرار کرده بودند و خداوند آنها را هشت روز میراند و بعد زنده کرد. (ابوسعود)
وقتی زنده شدند بر آنان اثر مرگ تا وقت مردن بود و هر لباسی میپوشیدند، برای آنان همانند کفن میشد. (حدایق الروح و الریحان)
از وهب: به مردمانی از بنی اسرائیل، بلاء و سختی رسید و از آن به تنگ آمده گفتند: ای کاش میمردیم و از این سختی راحت میشدیم! بعد الله متعال به حزقیل نبی وحی فرستاد که از شدت به تنگ آمده و فکر میکنند که مرگ باعث راحتی آنان خواهد شد، این در حالی است که در مرگ چه راحتی باشد؟ و برای همین مردند و زنده شدند. (الدر المنثور)
قتاده: الله متعال فرار آنها از مرگ را بد دانست و برای همین به مرگ آنان را مجازات کرد و بعد زنده کرد تا بقیه ی اجل خود را بگذرانند. (خازن)
فَقَالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْيَاهُمْ
یعنی اینکه آنها را بمانند مردن یک شخص میراند. (ابوسعود)
یا به معنی اراده ی الله بدان تعلق گرفت است. (ابوسعود)
در این آیه تشجیع و تحریک مسلمانان بر جهاد است چراکه وقتی راه فراری از مرگ نیست چه بهتر که با جهاد فی سبیل الله ص حاصل شود. (ابوسعود)
و همچنین تشویق آنان به توکل کردن و تسلیم تقدیر شدن است. (خازن)
در این قصه تشجیع مردم برای اقدام به طاعت و عبادت است و از دل آنان ترس از مرگ را برمیدارد پس این قصه فضل و نیکی از طرف الله برای مردم است چراکه ذر این قصه سبب دوری بنده از گناه است و باعث نزدیک شدن به عبادت. (روح و ریحان)
گفته شده است: فرشته ای آنان را فرا خواند و آنان مردند و نسبت میراندن به خود الله متعال برای ترساندن است. (خازن)
تجربه ای از قومی است که از مرگ فرار کردند و فرار آنان از مرگ برای آنان نفعی نرساند و آنان برای زنده شدن کاری انجام نداده اند و هردوی آن از الله متعال بوده است. (فی ظلال القرآن)
در این مردن و زنده شدن دلیل قاطعی است بر اینکه معاد قیامت، معاد جسمانی است. (حدایق الروح و الریحان)
إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ
فضل الله بر تمام انسانها بزرگ است، برای آنها که زنده کرد تا عبرت بگیرند و به سعادت ابدی نایل شوند، وبرای کسانیکه قصه ی آنها شینده اند چراکه بدینوسیله آنها را به عبرت گرفتن هدایت کرد و روشنگری کرد. (ابوسعود)
الله متعال به آن قوم تفضل کرد چراکه مرگ اول انان بر معصیت بود و به انان منت گذاشت و زنده کرد تا توبه کنند. (ابوسعود)
وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ
لکن اکثر مردم از فضلش آنچنان که باید سپاسگزاری نمیکنند. (ابوسعود)
شکر را در اینجا میتوان به معنی عبرت گرفتن و روشن شدن گرفت. (ابوسعود)
در اسم ظاهر آوردن ناس بجای ضمیر، نشان دادن شنیع بودن این امر است. (ابوسعود)
لیکن مردم در ادای حق تفضل و انعام مداومت نمیروزند. (فواتح الالهیه)
اکثر کسانیکه به انها نعمت داده میشود، شکرگذاری نمیکنند کافران که کلا شکر نمیگویند و مومنان نیز حق شکر را ادا نمیکنند. (خازن)
این آیه بر علیه معتزله میباشد که قائل به این هستند که اصلح را انجام دادن بر گردن الله واجب است و اگر چنین باشد افضلیت از کجا میآید؟ چراکه به کسی که نه از روی واجب بودن نیکی انجام دهد ذو فضل و ذو من گفته میشود و به کسی که واجب خود را انجام میدهد ذو فضل و منه گفته نمیشود مانند انکسی که بدهی خود را ادا کند مستوجب شکر و سپاسگزاری نیز نمیشود.(تاویلات اهل سنت)
وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿244﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

با توجه به اینکه دانستید فرار از مرگ سودی ندارد و وقتش که برسد، تاخیر نخواهد کرد پس از اوامر الهی اطاعت کنید و جهاد در راهش انجام دهید و بدانید که الله شنوای آنچیزی است که میگویید چه برای تخلف باشد چه برای اطاعت و داناست به آنچه انجام میدهید.

مستندات
ابن عباس: وقتی آن قوم را زنده کرد به آنان دستور داد تا در راه الله جهاد کنند. (بحر العلوم)
آمده است: اینان هما کسانی هستند که گفتند: ابْعَثْ ملكا نُقَاتِل فِي سَبِيل الله) (بَقَرَة آيَة 246) (الدر المنثور)
گفته شده: این امر به امت محمد ص برای جهاد است. (بحر العلوم)
بعد اعلام اینکه فرار از مرگ فایده ای ندارد آنان را تشویق به جهاد نمود. (نسفی)
این آیه عطف به حافظوا است و ما بین آنها جملات اعتراضیه هستند. (الدر المصون)
معطوف آن محذوف است وعبارت چنین میشود: اطاعت کنید و جنگ کنید و از مرگ نترسید آنچنانکه آن قوم ترسیدند. (الدر المصون)
معطوف آن مقدر است انگار که اینگونه بیان کرده است: از فضل وی تعالی با عبرت گرفتن شکرگزاری کنید و در راهش جهاد کنید و بدانید که فرار نفعی ندارد. (ابوسعود)
سخن تخلف کنندگان و اقدام کنندگان به جهاد هر دو را میشنود و به آنچه در دل دارند را داناست. (نسفی)
الله شنوای سخن آنان است و داناست به مکانی که در آن وباء رخ داد. (بحر العلوم)
مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضَاعِفَهُ لَهُ أَضْعَافًا كَثِيرَةً ۚ وَاللَّهُ يَقْبِضُ وَيَبْسُطُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ﴿245﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

چه کسی حاضر است بخاطر الله قرضی از روی اخلاص و خوشی خاطر و از مال حلال، قرض بدهد و ببخشد، تا الله متعال برایش پاداش دنیوی و اخروی بی پایان دهد و الله است که زندگی را تنگ یا فرخ میگرداند پس وقتی نعمت و فراخی روزی عطا کرد، از بخشش به دیگران بخل نورزید و انفاق کنید که به سوی الله باز خواهید گشت و بر طبق عمل خیر و شرتان پاداش خواهد داد. منظور از به الله قرض دادن همان بخاطر رضای الله قرض دادن به بندگانش است.

مستندات
قرض نام هرآنچیزی است که انسان برای پاداش از الله به کسی دیگر میبخشد پس عمل مومنان را قرض نامید چراکه آنان به امید آنچه به آنان وعده داده شده است، عمل میکنند. (خازن)
منظور از قرض حسن: با اخلاص (خالص برای رضای الله) و از روی خوشی دل و یا قرض از مال حلال و پاک. (ابوسعود)
الله متعال از روی لطف و کرم خود با بندگانش همانند کسی رفتار میکند که انگار حقی بر آنها ندارد طوری که از آنان درخواست میکند که به یکدیگر قرض بدهند و بعد وعده ی پاداش به آنها میدهد. (تاویلات اهل سنت)
وقتی یهود این درخواست الله متعال را شنیدند یکبار گفتند که خدای محمد فقیر است و دیگر بار گفتند که بخیل است چراکه مردم را در تنگدستی قرار میدهد پس ادامه ی آیه نازل شد. (تاویلات اهل سنت)
بعضی این آیه را خاص انفاق و صدقه ندانسته بلکه گویند که در تمامی خیرات و اعمال نیک چنین است که الله متعال پاداش ان را در دنیا و اخرت به چندی برابر میدهد، در آخرت که آنچه وعده داده است و در دنیا ذکر نیک بین مردم و احترامی که بین آنان کسب میکند. (تاویلات اهل سنت)
وقتی الله متعال به جهاد تشویق کرد و در آن بذل جان و مال است، این عمل را قرض نامید همچنانکه خرید و فروش نیز نامیده است. (راغب)
اعرابی بادیه نشینی این آیه را شنید و گفت: به ما از روی فضل و بخشش عطا کرد و از ما به قرض خواست و اجر ما را چندین برابر کرد واقعا که الله کریم (گشاده دست و شریف است)
عوض صدقه از ده برابر تا هفتصد برابر عطا میکند. (المنیر زحیلی)
آنچنان زیاد که مقدار آن را فقط الله میداند. (ابوسعود)
وَاللَّهُ يَقْبِضُ وَيَبْسُطُ
گویند در مورد شخصی به نام ابودحداح نازل شده است که گویند به رسول الله ص گفت: اگر باغ خودم را صدقه دهم آیا برای من باغی در بهشت مثل آن خواهد بود؟ رسول الله ص فرمودند: بلی همینطور است. ابودحداح گفت: ام دحداح هم با من در آن باشد؟ رسول الله ص فرمودند: بلی همینطور است. او دحداح گفت: کودک من هم همراه من باشد؟ رسول الله ص: بلی همینطور است. بعد ابودحداح برگشت و به باغ رفت و دید که همسرش و کودکش مشغول چیدن میوه از باغ خود هستند و ابودحداح از عمل گفتگوی خود را با رسول الله ص خبر داد و گفت که من این باغ را صدقه دادم به شرطی که مثل آن در بهشت برای من باشد، و به مانند ان برای ام دحداح و کودکش شرط کردم. پس همسرش گفت: ماشالله به معامله ای که انجام داده ای و ماشالله به آن سودی که برده ای و از باغ خارج شدند و حی میوه ای را که چیده بودند گذاشتند باغ را به رسول الله ص تسلیم کردند پس این آیه نازل شد. (تاویلات اهل سنت)
الله است که روزی را تنگ میکند و فراخ میکند. (تاویلات اهل سنت)
گفته شده است: آنچه بخشیده را میگیرد و آنچه بخشیده را نمیستاند. (تاویلات اهل سنت)
روزی را تنگ میکند و یا فراخ از برای ابتلاء و آزمودن. (المنیر زحیلی)
گاهی میگیرد و گاهی عطا میکند. (راغب)
از قومی میگیرد و به قومی عطا میکند. (راغب)
گفته شده: قرض را میگیرد و بیشتر از آن برای صدقه دهنده جایگزین میکند. (راغب)
در نتیجه به آنچه الله بر شما توسعه داده است بخل نورزید که باعث عوض شدن حالتان شود. (ابوسعود)
وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
بر طبق اعمالتان پاداش و جزا میدهد. (المنیر زحیلی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود