صفت کسانیکه مستحق این درجات والا هستند این است که میگویند: پروردگارا ما به آنچه در دین لازم است، ایمان اورده ایم پس گناهان ما را بیامرز و ما را از آتش، دور بدار. نکته: این آیه نشان میدهد که اصل ایمان، تصدیق به قلب و اقرار به زبان است.
کسانیکه صبر کننده هستند بر انجام عبادات خصوصا فرائض و از گناه کردن صبر میکنند وبه طرف آن نمیروند و نفس را از گناه، منع میکنند، و کسانیکه راستگو هستند در قول وفعلشان و در اظهار ایمان و از صدق دل ایمان دارند، و کسانیکه بر عبادات مداومت میورزند و فروتن هستند، و به یگانگی الله متعال و آنچه لازمه ی دین است اعتراف و اقرار دارند، با انجام این همه عبادت در سحرگاهان نیز به طلب آمرزش مشغولند.
الله گواهی میدهد و حکم میکند به اینکه الهی غیر وی تعالی نیست، و همینطور فرشتگان نیز به آن اقرار دارند و گواهی میدهند و همینطور صاحبان علم نیز گواهی میدهند که الله متعال یگانه است، و اینکه الله متعال به عدل رفتار میکند و احکامش نیز بر عدل استوار هستند، الهی غیر الله متعال نیست و این الله است که غالب بر همه چیز است و بر اساس حکمتش عمل میکند. نکته: با توجه به اینکه اولوا العلم یعنی صاحبان علم را انبیاء و علمای حقانی گفته شده است و همه ی معانی به این بر میگردند و در اینجا بر شهادت دادن نگرفته اند بلکه بر اقرار و ایمان آنها معنی کرده اند، حال اگر ما بگوییم که صاحبان علم بر یگانگی الله متعال گواهی میدهند، میتوانیم بگوییم که تمامی دانشمندان بر یگانگی الله متعال با علم خود گواهی میدهند، چه اینکه خودشان اقرار کنند و چه اینکه اقرار نکنند چراکه تمامی علوم و یافته های علمی گواه بر یگانگی الله متعال هستند، چه صاحبان آن اقرار کنند و چه اقرار نکنند. والله اعلم.
قطعا دین مورد رضایت الله دین اسلام است و دینی غیر از دین اسلام، دین الله نیست، و کسانی را که قبل شما به آنها کتاب داده شده بود، در مورد الله و دین و محمد اختلاف نکردند مگر بعد اینکه علم برای آنان آمده بود، و این اختلاف آنان بخاطر حسادت و دشمنی بود که بینشان پدید آمده بود. و کسیکه آیات الهی را انکار کند و کفر بورزد، پس بداند که قطعا الله متعال، زود محاسبه کننده است. نکته: این آیه همچنانکه گمراهی اهل کتاب را بیان میدارد و میگوید که آنان معذر نیستند چراکه این اختلاف بعد بیان بوده است و اگر طالب حق بودند، هیچ جهلی نبود ولی از روی دشمنی و حسادت بود که کفر ورزیده اند، پس برای ما مسلمانان نیز هشدار است که به ما کتاب و احکام داده شده است پس جای اختلاف نیست و اگر اختلافی در حد دشمنی باشد، قطعا از روی حق نبوده بلکه از روی حسادت و کینه خواهد بود پس میطلبد که محقق دین در تحقیق خود جانب حق باشد و از کینه و دشمنی به دور تا به نتیجه ی درست برسد. نکته: بنابر قرائت، به فتح همزه ی ان، اسلام تفسیر ایمان خواهد بود که نشان میدهد که اسلام و ایمان یکی هستند.
اگر اهل کتاب با تو در مورد اینکه اسلام این دین توحید است مجادله کردند، به مجادله ادامه نده و بگو که من تمام وجود خودم را و روی خودم را که اشرف اعضای من است، خالص و ناب برای الله قرار دادم و کسانیکه از من تبعیت کردند نیز چنین کرده اند و به اهل کتاب یهود و مسیحیان و کسانیکه کتابی ندارند بگو: آیا همانند من اسلام آورده اید؟ یعنی اسلام بیاورید. در نتیجه اگر چنین اسلام آوردند، قطعا به راه راست هدایت شده اند و اگر از این اسلام روی بگردانند، بر تو ای محمد این روی گردانی آنان ضرری نمیرساند چراکه وظیفه ی تو، فقط رساندن پیغام به طور آشکار است، و الله متعال به هر دو طرف بینا است و بر آن اساس جزا خواهد داد.
کسانیکه نشانه ها و آیات الهی را که در آن بر حقانیت اسلام و بعثت محمد، وجود دارد را انکار میکنند و انبیاء را کشته و یا قصد کشتن دارند و همچنین کسانی را که از مردم به عدالت امر میکنند را میکشند پس آنان را به عذاب دردناک بشارت ده.
آنان که بر صفت کفر به ایات هستند و انبیاء و امرکنندگان به عدل را میکشند و قصد کشتن دارند، اعمال خیرشان در دنیا باطل است و به حساب نمیآید و در آخرت نیز ثواب و پاداشی برای آن اعمال برایشان نیست.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.