0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا ۗ وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ ۗ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ ﴿30﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

به یاد آورید و بترسید از روزی که هر شخص مکلف، آنچه که انجام داده بود از خیر وشر را حاضر کرده شده مییابد و در آن روز آرزو میکند که بین شخص و اعمالش مدت و یا مکان دوری میبود و آن را نمیدید، و الله متعال شما را از خود بر حذر میدارد و در کنار این، الله متعال به بندگانش بسیار مهربان است پس اعمال خیر انجام دهید تا الله متعال شما را مورد مرحمت قرار دهد. نکته: رافت الله باعث نشود که گناه کنید و انجام گناه باعث ناامیدی شما نیز نشود و توبه کنید.

مستندات
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ
به یاد آرید روزی را که هر نفسی پیدا میکند...(بغوی)
بترسید از روزی که هر نفسی پیدا میکند... (بغوی)
هر نفس مکلفی خواهد یافت. (ابوسعود)
مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُّحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوءٍ
و چیزی از آن کم کرده نشده است. (بغوی)
هرآنچه که انجام داده اند از خیر و شر حاضر کرده شده مییابند. (بغوی)
با دیدن اعمال خیرش خوشحال میشود. (بغوی)
یعنی در روز قیامت تمام اعمال خیر وشرش را حاضر مییابد. (نسفی)
تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا
دوست میداشت که بین نفس و آن بدی، امدی دور میبود. (بغوی)
یعنی هرکس که صحیفه ی اعمال خیر و شرش را و یا جزای اعمالش دید، آرزو میکند که بین وی و آن روز، زمانی طولانی میبود. (بیضاوی)
سدی: امدا بعیدا یعنی مکانی بعید. (بغوی)
مقاتل دوری مثل مشرق و مغرب میبود. (بغوی)
حسن: دوست میداشت که هیچگاه اعمالش را ملاقات نمیکرد. (بغوی)
گفته شده: ای کاش که ان عمل را انجام نمیداد. (بغوی)
ارزو میکند که بین وی و آن روز مسافتی دور میبود. (نسفی)
تا که نمیدید اعمالش بدش را و یا جزای اعمال بدش را و یا اهوال و ترس آن روز را نمیدید. (انوار القران ملا علی قاری)
وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ ۗ
تکرار برای تاکید و یادآوری است. (بیضاوی)
وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ
اشاره به این مطلب است که نهی و تحذیر الله متعال بخاطر مهربانی به آنها است و برای مراعات حال آنان است. (بیضاوی)
ویا منظور این استکه الله متعال صاحب عذاب دردناک و مغفرت و گذشت است پس از رحمتش امید باید داشت و از عذابش ترس باید داشت. (بیضاوی)
وقتی یحذرکم الله نفسه را گفت ترس بر مومنان چیره شد پس برای آنان با ذکر اینکه برای بندگانش رؤوف است، به آنان امنیت داد و عادت الله متعال است که در کنار ترساندن، امید را نیز ذکر میکند. (انوار القران ملا علی قاری)
رافت یعنی اشد رحمت. (تفسیر سخاوی)
و یا اینکه رافتش مانع عذاب آنان نخواهد بود یعنی این بر حذر داشت از خود با به یاد داشتن رافت خودش است. (ابوسعود)
قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿31﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

بگو ای محمد به کسانی که ادعای دوستی با الله را دارند اگر الله را حقیقتا دوست دارید پس از من (محمد) پیروی کنید در اینصورت الله متعال از شما راضی شده و دوستتان خواهد داشت، و گناهان شما را میآمرزد و الله متعال آمرزنده ی مهربان است. نکته: هرکس ادعای محبت الله دارد، حقیقی بودن آن با میزان شرع معلوم میشود پس هر مدعی محب الله نیست مگر اینکه با پایبندی به شرع خودش را به الله ثابت کند که در اینصورت الله متعال نیز وی را دوست خواهد داشت. نکته: *قال رَسُولُ اللَّهِ : «إِنَّ اللَّهَ جَلَّ وَعَلا يَقُولُ: مَنْ عَادَى لِي وَلِيّاً، فَقَدْ آذَانِي، وَمَا تَقَرَّبَ إِلَيَّ عَبْدِي بِشَيْءٍ أَحَبَّ إِلَيَّ مِمَّا افْتَرَضْتُ عَلَيْهِ، وَمَا يَزَالُ يَتَقَرَّبُ إِلَيَّ بالنَّوَافِلِ حَتَّى أُحِبَّهُ، فَإِذَا أَحْبَبْتُهُ، كنْتُ سَمْعَهُ الَّذِي يَسْمَعُ بِهِ، وَبَصَرَهُ الَّذِي يُبْصِرُ بِهِ، وَيَدَهُ الَّتِي يَبْطِشُ بِهَا، وَرِجْلَهُ الَّتِي يَمْشِي بِهَا. فَإِنْ سَأَلَنِي عَبْدِي، أعْطَيْتُهُ، وَإِنِ اسْتَعَاذَنِي، أَعَذْتُهُ، وَمَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَيْءٍ أَنَا فَاعِلُهُ تَرَدُّدِي عَنْ نَفْسِ المُؤْمِنِ، يَكْرَهُ المَوْتَ وَأكْرَهُ مَسَاءَتَهُ». ( صحيح ابن حبان ج1ص202 - سنن الكبري للبيهقي ج5ص156) حديث قدسي: الله تعالي فرمود: هر كس ولي مرا دشمن بداند همانا مرا اذيت كرده است، بنده ی من به من نزديك نمي شود مانند آنچه كه نزديك شده است با اداي فرائض (تا فرايض را به جا نياورد به من نزديك نمي شود) و با اداي نوافل بنده به من نزديك و نزديكتر مي شود تا اينكه من او را دوست خود گيرم و وقتي دوست وي شدم پس من براي وي گوش و چشم، زبان و دست خواهم بود، پس اگر چيزي خواست به او عطاء كنم و اگر پناه خواست، پناه دهم. در انجام چيزي ترديد نكردم مانند ترديدي كه براي گرفتن جان مؤمن كردم. وي مرگ را ناخوش دارد و من هم ناخوشنودم از اذيت شدن وي.* اين حديث تكليف به شريعت را طوري مي نماياند كه اگر آن را انجام ندهيم به هيچ وجهي نمي توانيم به رضایت الله (جل جلاله) برسیم و با انجام دادن فرایض و اضافه کردن نوافل به آن و خواستن رضایت الله (جل جلاله) انسان را به دوستی با الله (جل جلاله) می رساند و نوافل همان عبادات و کارهایی است که پیامبر آنها را انجام می داده یا بر آنها دستور داده است. و این یعنی طریقت. یعنی کارهایی که پیامبر انجام داده. نکته: رضایت الله و مجذوب بودن سالک به الله نشانه اش این است که وقتی در فکرش گناهی خطور کند به یاد الله افتاده و از آن دوری میکند و وقتی قصد انجام کار خیر میکند، الله متعال یادش آمده و به آن اقدام میکند. نکته: در عبادت لذت بردن از عبادت برای بنده جزو مقامات نیست بلکه هدف سالک باید این باشد که رضایت الله در آن باشد نه اینکه بخاطر لذت از عبادت انجام دهد و خوشحالی از عبادت عرض عبادت است و رکن و جوهر عبادت مد نظر داشتن رضایت الله است و قطعا رضایت الله با عمل به شرع حاصل میگردد.

مستندات
قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي
وقتی رسول الله ص ، کعب بن اشرف و یارانش را به اسلام فراخواند، کعب گفت: ما فرزندان و دوستان الله هستیم، یعنی به مانند فرزندان الله هستیم و دوست داشتن ما بیشتر است پس الله متعال به پیامبر فرمود: قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي، اگر الله را دوست دارید از من تبعیت کنید که من رسول الله ص هستم و پیام الله را میرسانم. (بحر العلوم)
ابن عباس: رسول الله ص بر سر قریش وارد شد و قریش داشتند بر بتها سجده میکردند. رسول الله ص به آنها گفت که شما با دین ابراهیم و اسماعیل مخالفت کرده اید. قریش گفتند: عبادت ما این بتان را بخاطر محبتی است که به الله داریم و اینان را عبادت میکنیم تا ما را به الله نزدیک کنند. این آیه نازل شد. (خازن)
گفته شده است: وفد نجران (فرستادگان مسیحیان نجران) گفتند ما آنچه در حق عیسی میگوییم بخاطر محبتی است که به الله داریم. این آیه نازل شد. (خازن)
زجاج: اگر مقصود شما اطاعت از الله متعال است پس آنچه الله متعال فرموده را عمل کنید چراکه محبت داشتن الله و رسولش اطاعت از الله متعال است و رضایت الله متعال در اجرای اوامر وی تعالی است. (بحر العلوم)
از شریعت من و از سنت و طریقت من پیروی کنید. (بغوی)
پس دوست داشتن بنده، الله را این است که از اوامر الله متعال پیروی کند و اطاعت از الله را بر دیگر اشیاء، ترجیح دهد و حب از طرف الله این است که آنان را به نیکی یاد کرده و ثواب دهد و ببخشد. (بغوی)
محبت یعنی میل نفس به چیزی بخاطر کمالی که در آن چیز دیده است که باعث میشود به آنچه به آن چیز نزدیک میکند را انجام دهد پس بنده وقتی میبیند که کمال حق از آن الله متعال است و هرآنچه از کمال در خود و در دیگری میبیند از الله و برای الله و به سوی الله است، پس در اینصورت محبتش جز برای الله و در الله نخواهد بود و این امر میطلبد که بنده اراده ی اطاعت الله رغبت یافتن به آنچه به الله نزدیک میکند، کند. برای همین است که آیه، محبت را به اطاعت تفسیر میکند و محبت الله را مستلزم تبعیت از رسول در عبادت قرار داد و در حریص بودن بر اطاعت از رسول الله ص قرار داد. (بیضاوی)
يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ
محبت از طرف الله یعنی مورد عفو قراردادن وی تعالی و به رحمت نعمت دادن به آنها است. (بحر العلوم)
گفته میشود: محبت الله، عصمت و توفیق الله متعال است و محبت بنده، اطاعت از الله متعال است. (بحر العلوم)
از شما راضی میگردد. (ابوسعود)
وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ
یعنی هرکس را که الله آمرزید از عذاب رها شد. (خازن)
وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
الله میآمرزد کسی را که الله را دوست بدارد و آنان را به فضل و کرم خودش مورد مرحمت قرار میدهد. (خازن)
الله متعال آمرزنده ی کسی است که با اطاعت از الله و تبعیت از رسولش، اظهار محبت کرد. (بیضاوی)
غفور و رحیم است برای کسی که دوستی خود را به الله با طاعت الله متعال و تبعیت از رسول الله ص ثابت میکند. (ابوسعود)
قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ ۖ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْكَافِرِينَ ﴿32﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

بگو که از الله و رسولش اطاعت کنید و اگر این را قبول نکنید الله متعال کافران را دوست ندارد یعنی شما با این حرکت کافر شده اید و الله متعال شما را نمیآمرزد و عذاب خواهد داد.

مستندات
وقتی آیه ی قبل نازل شد رئیس منافقین عبدالله بن ابی بن سلول به یارانش گفت: محمد میخواهد که طاعت خودش را مثل طاعت الله قرار دهد و به ما امر میکند که وی را دوست داشته باشیم آنچنانکه مسیحیان، عیسی را دوست دارند. این آیه نازل شد. (خازن)
قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ
یعنی از الله و رسولش در تمامی اوامر و نواهی اطاعت کنید.(ابوسعود)
یعنی طاعت الله بسته با اطاعت از رسولش است و اطاعت از الله کامل نمیشود مگر اینکه همراه اطاعت از رسولش باشد. (خازن)
اطاعت از رسول گفت نه محمد اشاره به علت واجب الاطاعه بودن رسول الله ص بخاطر فرستاده ی الله بودن است نه بخاطر ذات ایشان. (ابوسعود)
گفته شده است: نشانه ی محبت الله، اطاعت از الله و رسولش است. (نسفی)
فَإِن تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْكَافِرِينَ
اگر از قبول طاعت الله و رسولش روی بگردانند. (نسفی)
یعنی اگر از اطاعت از الله و رسولش روی گردان شوید، الله از افعال آنان راضی نیست و آنان را نمیآمرزد. (خازن)
یعنی از آنان راضی نشده و بر آنان بغض میورزد. (ابوسعود)
یعنی محبت الله مخصوص مومنان است. (ابوسعود)
از ابی هریره: رسول الله ص فرمود: همه بهشتی هستند مگر کسیکه از رفتن به بهشت، امتناع کند. گفتند: چه کسی از بهشت رفتن امتناع میکند؟ رسول الله ص: هرکس از من اطاعت کرد به بهشت داخل شود و هرکس نافرمانی کرد، از بهشت رفتن امتناع کرده است. (خازن)
این مطلب را میرساند که تولی و روی گردانی از اطاعت الله و رسولش کفر است. (بیضاوی)
إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَىٰ آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ ﴿33﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

الله متعال آدم و نوح و آل ابراهیم و آل عمران را از بین مردم برگزید.

مستندات
برای بیان اینکه رسول الله ص از اهل بیت نبوت قدیمه است، این آیه را آورده است. (ابوسعود)
برای تشویق به اطاعت از رسول، مناقب انان را ذکر کرده است. (بیضاوی)
با این آیه بر افضل بودن انبیاء بر فرشتگان استدلال شده است. (بیضاوی)
ابن عباس: یهود گفتند که ما از فرزندان ابراهیم و اسحق و یعقوب هستیم و ما بر دین آنان هستیم، پس این آیه نازل شد. (بغوی)
یعنی الله آنان را با اسلام برگزید و شما بر غیر اسلام هستید (بغوی)
اصطفی اختیار کرد یعنی از صفوة به معنی خالص از هر چیز است. (بغوی)
الله متعال آدم ، اختیار کرد. (بحر العلوم)
آدم ابوالبشر و نوح شیخ المرسلین. (نسفی)
آدم یعنی پدر بشر. (بغوی)
و گفته اند: منظور از آل ابراهیم و آل عمران، خودشان هستند، مثل همان که در آیه ی 248 بقره آمده است: وَبَقِيَّةٌ مِمَّا تَرَكَ آلُ مُوسى وَآلُ هارُونَ [الْبَقَرَةِ: 248] که منظور خود مُوسَى وَهَارُونَ هستند. (بغوی)
دیگران گفته اند: آل ابراهیم: اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط (پسران و نوادگان یعقوب) و رسول الله ص نیز از آل ابراهیم هستند. (بغوی)
تخصیص به ذکر این پیامبران برای این است که گفته اند: تمامی انبیاء از نسل اینان هستند. (بغوی)
به اولاد و پدران ذریه اطلاق کرده میشود. (بغوی)
بعضی گفته اند: منظور دینش است یعنی دین اسلام را برگزید. (بحر العلوم)
گفته میشود حضرت آدم را به پنج چیز انتخاب کرد و برگزید: 1 به بهترین صورت خلقش کرد. 2 اسماء همه چیز را به وی آموخت. 3 فرشتگان را امر به سجده بر آدم کرد. 4 در جنت خود وی را اسکان داد. 5 پدر بشر قرار داد.
و نوح را به پنج چیز اختیار کرد: 1پدر بشر قرار داد چراکه کل بشر غرق شدند و ذریه ی وی باقی ماندند. 2 عمرش را طولانی گرداند. گفته میشود: خوشبخت کسی که عمرش طولانی و عملش نیک است. 3 دعایش بر مومنان و کفار مستجاب شد. 4 بر کشتی حملش کرد. 5 اولین کسی بود که شرائع دیگر را منسوخ گرداند قبل وی ازدواج با خاله و خواهر و عمه ها حرام نشده بود.
و ابراهیم را به پنج چیز برگزید: 1 ابراهیم را پدر انبیاء قرار داد. روایت شده است که از نسل وی تا حضرت محمد ص، هزار نبی مبعوث شده اند. 2 الله وی را خلیل خود گرفت. 3 از آتش وی را نجات داد. 4 وی را امام مردم قرار داد. 5 الله متعال را به پنج کلمه وی را مورد امتحان قرار داد و هر پنج مورد را کامل انجام داد.
آل عمران: مقاتل: منظور پدر موسی و هارون است. کلبی: منظور عمران پدر مریم است و وی از نسل سلیمان بوده است.
منظور آل موسی و هارون است که الله متعال انان را برگزید بر اینکه: 1- به قومش، من و سلوی داد. و این امر برای کسی از انبیاء نبوده است.
اگر منظور پدر مریم باشد: پس آل وی را به ولادت حضرت عیسی برگزید که بدون پدر زاده شد و این برای کسی دیگر رخ نداده است. (بحر العلوم)
عَلَى الْعَالَمِينَ
کلبی: منظور بر عالمیان زمان خودشان است. (بحر العلوم)
ذُرِّيَّةً بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿34﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

و اینان بعضی از بعض دیگر هستند در نسل و در دین و رسول الله ص نیز جزو انان است و الله متعال شنوای داناست. نکته: یعنی اینان فرقی با هم ندارند در نسل و در دین خود و دین همه ی آنان اسلام است که در آخر رسول الله ص آن را اظهار کرده است پس اگر کسی محبت به الله دارد راهی جز تبعیت از محمد رسول الله ص برای وی نیست و الله مدعی و راستگو را میداند و اقوال آنان را میشنود.

مستندات
ذُرِّيَّةً بَعْضُهَا مِن بَعْضٍ
نسلی بعد نسل دیگر. (بحر العلوم)
بعض انها بر دیدن بعض دیگر بودند. (بحر العلوم)
بعضی از آنان را بر بعض دیگر برگزید. (بغوی)
بعضی فرزند بعض دیگر بوده اند. (بغوی)
یعنی اینان از یک نسل هستند و منشعب از یکدیگر هستند. (بیضاوی)
بعض آنها بعض دیگر هستند در کمک و همیاری . (بغوی)
وَاللَّهُ سَمِيعٌ
شنوای سخنان آنان است
عَلِيمٌ
به آنان و به دین آنان داناست. (بحر العلوم)
سمیع و دانا به مردم است و از بین آنان کسانی را در گفتار و کردار صادق هستند را برمیگزیند. (بیضاوی)
گفته میشود: والله سمیع علیم مربوط به آیه ی بعد است یعنی الله شنوا و دانای سخن زن عمران است. (بحر العلوم)
إِذْ قَالَتِ امْرَأَتُ عِمْرَانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ مَا فِي بَطْنِي مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّي ۖ إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ﴿35﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

به یاد آر ای محمد، وقتی را که زن عمران گفت یعنی دعا کرد: پروردگارا، قطعا من آنچه در شکم دارم را برای تو نذر کرده ام که محررش کنم، پس نذر من را بپذیر همانا که تو شنوای آنچه میگویم هستی و دانای به درون من و قصد من هستی.

مستندات
إِذْ قَالَتِ امْرَأَتُ عِمْرَانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ مَا فِي بَطْنِي مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّي
زجاج: الله برگزید آل عمران را وقتی که زن عمران گفت... و وقتی که فرشتگان به مریم گفتند:... (بحر العلوم)
منظور حنة مادر مریم است. (بحر العلوم)
وقتی حامله شد نذر کرد که اگر سالم بماند و بچه به دنیا بیاید آن را محرر خواهد کرد. (بحر العلوم)
مقاتل: محرر کسی که برای دنیا کاری انجام نمیدهد و ازدواج نمیکند و برای اعمال اخرت خود را فارغ میکند و همیشه در محراب بوده و عبادت الله میکند.(بحر العلوم)
کلبی: محرر یعنی خادم بیت المقدس بگرداند. (بحر العلوم)
و فقط پسران محرر میشدند و همسرش یعنی عمران گفت: اگر آنچه در شکمت است، دختر باشد چه خواهی کرد و حنة غمگین شد و گفت: يا رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ وأنت تعلم مَا فِي بَطْنِي مُحَرَّراً فَتَقَبَّلْ مِنِّي إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ. (بحر العلوم)
به دعای من شنوا هستی و به نیت من و آنچه در شکمم هست، دانا هستی. (بحر العلوم)
گویند که عمران و زکریا با جناق بودند و زن عمران که حنه باشد نازا بود و به یائسگی رسید و از اهل بیت صالح بودند که دارای ارج و منزلت نزد الله بودند. روزی حنه زیر سایه ی درختی بود و پرنده ای را دید که به جوجه اش غذا میدهد و حنه هوس بچه کرد و از الله خواست که برایش بچه ای عطا کند و دعا کرد که اگر بچه ای به وی بدهد وی را خادم بیت المقدس خواهد کرد. (خازن)
فَتَقَبَّلْ مِنِّي
یعنی نذرم را از من قبول کن. (خازن)
تقبل یعنی قبول از روی رضا است. (خازن)
فَلَمَّا وَضَعَتْهَا قَالَتْ رَبِّ إِنِّي وَضَعْتُهَا أُنْثَىٰ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْ وَلَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنْثَىٰ ۖ وَإِنِّي سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ﴿36﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

وقتی که زن عمران، بچه اش را به دنیا آورد و دید که دختر است، از روی تحسر گفت: من بچه ی دختر به دنیا اوردم. الله بهتر میداند که چه بچه ای به دنیا آورده ای یا آورده است. دیگر اینکه آن بچه ی پسری که میخواست، به سان، این دختری که الله عطا کرده است نیست. زن عمران ادامه میدهد: من نامش را مریم نهادم، و این دختر و فرزندان وی را در پناه تو قرار میدهم تا از شر شیطان مطرود، در حفظ خودت بداری.

مستندات
فَلَمَّا وَضَعَتْهَا قَالَتْ رَبِّ إِنِّي وَضَعْتُهَا أُنثَىٰ
وقتی به دنیا آورد، دید که دختر است. (بحر العلوم)
تانیث ضمیر وضعتها که راجع بر آنچه در شکمش است، بخاطر این استکه بچه اش دختر به دنیا امد و یا به جهت تاویل به نفس است. (بیضاوی)
گفت: پرودگارا، دختر به دنیا آوردم. (بحر العلوم)
از آنجا که امید داشت که بچه اش پسر باشد، و برای همین از روی تحسر این جمله را گفته است. (بیضاوی)
وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْ
در روایتی به ضم تاء یعنی الله بهتر میداند که من چه به دنیا آورده ام. (بحر العلوم)
و درروایتی به سکون تاء، در اینصورت فرموده ی الله متعال میشود: یعنی الله خودش میداند که زن عمران چه به دنیا آورده است. (بحر العلوم)
الله میداند و تو میدانی که الله برای این دختر چه علو شان و والامقامی برای وی در نظر گرفته است. (ابوسعود)
وَلَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنثَىٰ
مرد مورد خدمت همانند زن نیست. (بحر العلوم)
بعضی گفته اند: این را الله متعال به رسول الله ص فرموده است. (بحر العلوم)
بعضی نیز گفته اند که این قول مادر حضرت مریم است: یعنی مرد مثل زن در خدمت نیست. (بحر العلوم)
منظور: آن بچه ی نرینه ای که خواسته ای بمانند دختری که الله به تو بخشیده، نیست. (بیضاوی)
وَإِنِّي سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ
بعد مادرش گفت: من اسمش را مریم یعنی خادم پرودگار، نام گذاری کردم. (بحر العلوم)
معنی مریم را عابده نیز گفته اند. (ابوسعود)
وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ
و من او را عصمت و حفظ تو قرارش میدهم. (بحر العلوم)
وَذُرِّيَّتَهَا
اگر فرزند و نسلی از وی بشود، آنان را نیز در عصمت و حفظ تو میگذارم. (بحر العلوم)
مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
از شیطان ملعون. (بحر العلوم)
از شیطان طرد شده. (بحر العلوم)
سنگسار شده. (بحر العلوم)
از رسول الله ص: نوزادی زاده نمیشود مگر اینکه شیطان در وقت تولدش، نوزاد را سیخونک میزند و نوزاد از آن خاطر جیغ میکشد بغیر از مریم و پسرش. ابوهریره گوید: اگر خواستید این آیه را بخوانید. (بحر العلوم)
فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا ۖ كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا ۖ قَالَ يَا مَرْيَمُ أَنَّىٰ لَكِ هَٰذَا ۖ قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ۖ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ ﴿37﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

الله متعال مریم را از مادرش، به نیکی قبول کرد و پرورش وی را به عهده گرفت و به بهترین وجه، پرورش داد. کفالت مریم به زکریا رسید، هربار که زکریا برای خبر گرفتن از حال مریم، به اتاق وی میرفت، میدید که غذا است در حالیکه کسی غیر از زکریا حق ورود به مریم را نداشت. زکریا گفت: این غذا از کجا برای تو آمده است؟ مریم جواب داد: این از نزد الله متعال میآید. قطعا الله متعال به هرکس که خواهد، بی حد و حساب و بدون اینکه مستحقش باشد، روزی میدهد.

مستندات
فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا
پروردگار مریم، مریم را بجای پسر قبول کرد و از نذر مادرش پذیرفت. (ابوسعود)
در اینکه پروردگار و مالک مریم، قبول کرد، گفت در این بیان تشریف حضرت مریم است که بر کسی پوشیده نیست. (ابوسعود)
قبول حسن گفتن از این جهت است که قبل حضرت مریم، هیچ دختر و زنی به خدمت بیت المقدس در نمیآمد و دیگر اینکه از بدو تولد به بیت المقدس بخشیده نمیشد. (ابوسعود)
و الله متعال، مریم را آنطور که شایسته است، رویاند یعنی تربیت کرد و مریم نیز چنین تربیت یافت. (ابوسعود)
یعنی مریم را و فرزندانش را از شیطان رجیم در پناه خود گرفت و دعای مادر را قبول کرد. (تاویلات اهل سنت)
یعنی با وجود اینکه دختر است طوری پرورشش داد که صلاحیت خدمت بیت المقدس را دارا شد. (تاویلات اهل سنت)
انبتها...: یعنی برای شیطان بر مریم راهی نگذاشت. (تاویلات اهل سنت)
منظور این است که تربیت مریم را الله متعال خودش قبول کرد طوری که از کسی از مخلوقات چیزی نخورد بلکه با غذایی که الله متعال برایش میفرستاد، تربیت یافت. (تاویلات اهل سنت)
وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا
در آخر، زکریا کفیل و ضامن مهیا کردن مصالح مریم شد و بر تدبیر امور وی ضامن شد و این نه از طریق وحی بلکه بر طریقی که در آینده ذکر خواهد شد، ضامن و کفیل گردید. (ابوسعود)
یعنی با قرعه کشی و انداختن قلم به آب، انتخاب شد.
الله متعال، زکریا را کفیل وی گرداند. (تاویلات اهل سنت)
كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِندَهَا رِزْقًا
هربار که زکریا برای خبرگیری از حال وی به پیش مریم میرفت، پیش مریم غذایی مییافت که بر طبق عادت نباید میبود. (ابوسعود)
میگویند: غذای زمستان را در تابستان و غذای تابستان را در زمستان، در پیش مریم مییافت. (ابوسعود)
دیگر اینکه از هیچ پستانی شیر نخورده بود. (ابوسعود)
وقتی بر اتاق مخصوص برای مریم وارد میشد ویا بر مسجد و یا بر بلندترین مکان از مسجد. (بیضاوی)
قَالَ يَا مَرْيَمُ أَنَّىٰ لَكِ هَٰذَا
وقتی زکریا چنین حالتی را دید،گفت: ای مریم، این غذا برای تو میآید؟ چراکه این غذا شبیه طعام دنیایی نیست، دیگر اینکه درها قفل هستند. (ابوسعود)
و این دلیل بر وجود کرامت است. (ابوسعود)
گفته اند: انبیاء مامور به اظهار معجزه هستند و اولیاء مامور به اخفای کرامت هستند. (نیسابوری)
هرچند مریم هنوز به سنی نرسیده بود که چنین مورد خطاب قرار گیرد ولی زکریا وقتی دید که مریم تایید شده از طرف الله متعال است، این سوال را مطرح کرد. (ابوسعود)
قَالَتْ هُوَ مِنْ عِندِ اللَّهِ
مریم جواب داد: از نزد الله است پس تعجب نکن و بعید ندان. (ابوسعود)
گفته شده است: حضرت مریم نیز در زمان نوزادی سخن گفته است. (بیضاوی)
إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَن يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ
یعنی الله بی حد، میبخشد از بس که رزق زیاد میدهد. (ابوسعود)
یعنی بدون اینکه مستحقش باشی، رزوی میدهد. (ابوسعود)
روایت شده است که حضرت فاطمه دختر رسول الله، دو قرص نان و مقداری گوشت در طبقی به رسول الله ص هدیه داد و بعد رسول الله ص آن طبق را به حضرت فاطمه پس داده و فرمودند: بگیر. وقتی آن را باز کردند، دیدند که پر از نان و گوشت است و رسول الله فرمودند: انی لک هذا؟ حضرت فاطمه جواب داد: قَالَتْ هُوَ مِنْ عِندِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَن يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ، رسول الله ص فرمودند: الحمد لله که الله تو را شبیه سیده ی بینی اسرائیل، گرداند بعد حضرات علی و حسن و حسین را جمع کرده و خوردند و سیر شدند و از آن باقی ماند و آن را به همسایگان دادند. (ابوسعود)
از موضعی روزی میرساند که حسابش را نمیکنی. (تاویلات اهل سنت)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود