0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۚ وَإِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ ﴿109﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

و برای الله متعال است، تمامی انچه در آسمانها و زمین است و تمامی امور خلائق به الله متعال برمیگردند. نکته: وقتی همه ی مخلوقات، برای الله متعال باشد و بازگشت تمامی امور به خود الله متعال باشد، شائبه ی هیچ ظلمی نمیرود چراکه برای خودش است و به خودش برمیگردد.

مستندات
وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ
آنچه در آسمانها و زمین است، مالکیتشان و پادشاهی آنان از آن الله متعال است. (ملاعلی قاری)
بیان چرایی عدم اراده ی ظلم است و بیان قدرت انجام وعده است. (مظهری)
وَإِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ
و همه ی امور علم آنها و حکم آنها به الله متعال برمیگردند . (أنوار القرآن و أسرار الفرقان ملاعلی قاری)
امر هرکسی به سوی وی تعالی برمیگردد پس احتمال هیچگونه ظلمی نیست. (تاویلات اهل سنت)
در نتیجه هرکس را بر اساس وعده و وعیدی که داده بود، جزا خواهد داد. (مظهری)
كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ ۗ وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتَابِ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ ۚ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ الْفَاسِقُونَ ﴿110﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

شما بودید بهترین امتی الله متعال برای مردم ظاهر کرده است، که صفت شما امر به معروف است و نهی از منکر و ایمان به الله متعال با تمام شرائط آن، و اگر اهل کتاب ایمان میآوردند، برای آنان بهتر بود و از بین اهل کتاب مومنانی هستند و اکثر آنان از حد گذرنده در کفر هستند. نکته: با توجه به روایات متعدد که در بالا نیز ذکر شد، خیر امت محمدی اصحاب رسول الله ص هستند چراکه صفت آنان همان است که در این ایه ذکر شده است وقطعا در هرزمانی اگر طبق این صفات مذکوره عمل شود، آنان نیز جزو خیر امت خواهند بود. نکته: امت محمد خیر امتها است چراکه امتهای گذشته در بین آنان انواع گناه هنوز وجود نداشت و هنوز بشر انواع گناه ها را پدید نیاورده بود و برای همین است که در داستان امتهای گذشته میبینیم که هر یک از آنها بخاطر جرمی که قبلا نبوده هلاک شده اند و صد البته آن جرم دیگر در اذهان بشر باقی مانده است وهر چه زمان از زندگی بشر میگذرد بر انواع گناهان افزوده میشود، تا اینکه به ما امت محمدی میرسد که برای اینکه از الله متعال اطاعت کنیم کارمان سخت میشود چراکه انواع گناه ها را به اذهان ما داده اند، حال اگر کسی بتواند با این هم شبهات و با این گناهان متنوع، باز فرمانبردار الله متعال بماند، قطعا خیر امتها خواهد بود. الله به توفیق هدایت عنایت کند آمین یا رب العالمین.

مستندات
كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ
مالک بن صیف و وهب بن یهودای یهودی به ابن مسعود و ابی بن کعب و معاذ بن جبل و سالم مولی ابی حذیفه گفتند که دین ما بهتر است و ما از شما برتر هستیم، و این آیه نازل شد. (بغوی)
از سعید بن جبیر از ابن عباس: منظور کسانی هستند که همراه رسول الله ص به مدینه هجرت کردند. (بغوی)
جویبر از ضحاک: منظور اصحاب رسول الله ص هستند که راویان داعیانی هستند که الله متعال امر کرده است تا از آنان اطاعت کرده شود. (بغوی)
از عمر بن خطاب: این برای اول ما (مسلمانان) است نه اخر ما. (بغوی)
از رسول الله ص: خیر القرون، قرن من است بعد کسانیکه بعد آن میآیند و بعد کسانیکه بعد آنها میآیند. عمران راوی حدیث گوید: نمیدانم بعد گفتن خیر القرون بعدی، دو بار یا سه بار بعد آنان بعد بعد انان گفته است و رسول الله ص ادامه دادند: بعد شما قومی خواهند امد که خیانت میکنند و امانتداری ندارند و شاهد میشوند و شهادت نمیدهند و نذر میکنند و وفا نمیکنند و در بین آنان چاقی ظاهر گردد. (بغوی)
الله متعال امتی بهتر از امت محمد، برای مردم، ظاهر نکرده است. (بغوی)
کلبی: الله متعال خبر میدهد که بهترین دین نزد الله متعال، دین اهل اسلام است و آنان وفاکننده معرفی میکند. (بحر العلوم)
یعنی شما بهترین از اهل ادیان شدید طوری که به اهل دین خود و دیگر ادیان که با شما مخالطه میکنند، ظلم نمیکنید، برای همین بهترین مردم برای مردم شدید. (بحر العلوم)
بهترین امتی هستید که برای مردم و دیگران آمده اید چراکه با کفار میجنگید تا مسلمان شوند و در صورت اسلام آوردن نفع آن به دیگران میرسد. (بحر العلوم)
شما در نزد الله متعال در لوح محفوظ خیر امت بودید. (بحر العلوم)
گفته میشود که خطاب به صحابه ی رسول الله ص است که شما بهترین و خیر این امت هستید. (بحر العلوم)
همچنانکه رسول الله ص فرموده اند: خیر قرون، قرن اصحاب من است. (بحر العلوم)
در علم الله متعال خیر امت بودید. (نسفی)
یا شما در بین امتهای قبل خودتان بعنوان خیر امت، مذکور بودید. (نسفی)
اخرجت یعنی ظاهر کرده است. (نسفی)
تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ
بعد این امت را توصیف میکند و میفرماید: شما به توحید و اسلام امر میکنید و از شرک نهی میکنید و یگانگی الله متعال را تصدیق میکنید وبر آن ثبات میورزید. (بحر العلوم)
زجاج: تومنون بالله یعنی به نبوت محمد اقرار دارید چراکه کسیکه به محمد کفر بورزد، الله متعال را یگانه ندانسته است چراکه آیات معجزه را از پیش خود محمد میپندارد. (بحر العلوم)
خیر بودن آنان برای مردم را بیان میکند که دارای این صفات هستید. (نسفی)
به ایمان و اطاعت از رسول الله ص امر میکنید و از کفر و هرآنچه محظور شرعی است، نهی میکنید و بر ایمان مداومت میورزید. (نسفی)
وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتَابِ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُم
اگر یهود و مسیحیان ایمان میاوردند، برای آنان از بودن بر دین خود، بهتر بود. (بحر العلوم)
اگر به محمد ایمان میآوردند. (نسفی)
برای آنان خیر میبود چراکه امتناع آنان از ایمان بخاطر حب ریاست و تابع کردن عوام بوده است و اگر ایمان میآوردند این را برای آنان خیر میبود چراکه الله متعال وعده ی دو اجر به آنان داده است. (نسفی)
مِّنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ الْفَاسِقُونَ
از بین آنان مومنان هستند مثل عبدالله بن سلام و یارانش و کسانیکه از اهل کتاب ایمان آورده اند و کسانی نیز ایمان نمیآورند مثل کعب بن اشرف و یارانش. (بحر العلوم)
اکثر آنان سرکش در کفر هستند. (نسفی)
لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلَّا أَذًى ۖ وَإِنْ يُقَاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبَارَ ثُمَّ لَا يُنْصَرُونَ ﴿111﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

کفار اهل کتاب به شما ضرری نخواهند رساند جز ضرری در حد آزار و اذیت نه قتل و اسیر کردن، و اگر با شما جنگ کنند چه له شما و چه علیه شما، کارشان این است که شکست خورده برگردند و بعد این قضیه نیز باری آنان یاوری و مانعی نخواهد بود.

مستندات
لَن يَضُرُّوكُمْ إِلَّا أَذًى
اهل کتاب شما را نمیتوانند آزاری جز آزار کم مثل طعن و تهدید، به شما برسانند. (بیضاوی)
از آنان ضرری جز ضرر زبانی به شما نرسد. (بحر العلوم)
وَإِن يُقَاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبَارَ
اگر با شما جنگ کنند نیز نمیتوانند به شما ضرر قتل اسیر کردن، برسانند بلکه منهزم میشوند. (بیضاوی)
اگر شما را در جنگ یاری کنند برای شما سودی نخواهند رساند بلکه برگشته و شکست خواهند خورد. (بحر العلوم)
یعنی اگر بر علیه شما باشند ضرری نخواهند توانست رساندن و اگر با شما باشند نیز نفعی نخواهند رساند. (بحر العلوم)
ثُمَّ لَا يُنصَرُونَ
بعد کسی آنان را علیه شما یاری نخواهد کرد. (بیضاوی)
و یا کسی بأس و قدرت شما را از آنها دفع نخواهد کرد. (بیضاوی)
این آیه از اخبار غیب بود که حقیقت حال چنین شد و قریظه و نضیر و بنی قینقاع و یهود خیبر، آنچه آیه بیان کرده بود بر سرشان آمد. (بیضاوی)
آیه در صدد تثبیت کسانی است که از اهل کتاب ایمان اورده بودند و از طرف دیگران مورد توبیخ و تهدید قرار میگرفتند و بشارت است برای آنان به اینکه از آنان انتقام خواهند گرفت و غلبه برای مومنان خواهد بود و عاقبت امر آنان چیزی جز خسران و ذلت نیست. (ابوسعود)
ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَ مَا ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ الْأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ ۚ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ ﴿112﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

بر یهود زمان رسول الله ص و یا در هر زمانی، در هرکجا که باشند،خواری نوشته شد مگر اینکه به عهدی که الله متعال در قرآن بیان داشته است پایبند و باشند ویا با مومنان عهدی از قبیل امان داشته باشند و بر آنان مسکنت و نیاز نوشته است و این حکم بر علیه آنان بخاطر کفر آنان به نشانه های الله متعال است و بخاطر این است که پیشینیان انان انبیاء را کشته اند و خودشان بناحق بودن آن را میدانند و این کفر و کشتار انبیاء بخاطر نافرمانی آنان از احکام الهی است و بخاطر تعدی آنان از حدود است.

مستندات
ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ
بر یهود، خواری مقدر شده است، و این خواری بخاطر سلب عصمت از خون و اموال و خانواده ی آنهاست. (مظهری)
بر آنان خواری تمسک به باطل مقدر شده است. (ابوسعود)
بخاطر کفرشان دچار خواری بین مسلمانان شدند در حالیکه قبل آن دارای شرف و احترام بودند. (تاویلات اهل سنت)
أَيْنَ مَا ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِّنَ اللَّهِ
هرکجا که یافت شوند. (ابوسعود)
مگر اینکه به حبل مقرر از طرف الله، که همان قرآن و یا دین اسلام که حاکم است، تمسک جویند که حکم میکند به عدم تعرض به کفار مستامن و اهل ذمه است. (مظهری)
وَحَبْلٍ مِّنَ النَّاسِ
و مگر اینکه عهدی از طرف مومنان باشد که امان دهند و یا قبول اهل ذمه شدن آنها بعد مقرر کردن جزیه بر آنها. (مظهری)
مقاتل: منظور از ناس (مردم) فقط رسول الله ص است. (تاویلات اهل سنت)
وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِّنَ اللَّهِ
آنان مستوجب و مستحق عذاب پروردگار شده اند. (مظهری)
وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ
و مسکنت بر آنان احاطه یافته است. (مظهری)
یعنی بر انان بخل و حرص، مقدر شده است چراکه بخیل هیچگاه اموالش را خرج نمیکند و همیشه در هیئت مساکین است و حریص دائما به دنبال جمع کردن اموال است و همیشه خسته و ملول است. (مظهری)
الله متعال تمام نیازهای آنان را در آنچه رو به فنا است قرار داد و آن دنیای فانی است که نه منفعتی دارد و بقایی دارد و بعد نیاز انها را در آنچه که جهل است قرار داد. (تاویلات اهل سنت)
با اینکه الله متعال به آنان اموال دنیوی بدهد و بر آنها زندگی فراخ گرداند ولی در دل آنها ترس فقر نهاده است و برای همین مسکین هستند. (تاویلات اهل سنت)
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ
این مستوجب غضب الله شدن و مسکینیت بر انان نوشته شدن بخاطر کفر آنان و قتل انبیاء بدون اینکه چنین حقی داشته باشند است و این را خودشان میدانند که در این کار ظالم شده اند. (مظهری)
وَيَقْتُلُونَ الْأَنبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ
و خودشان بنا حق بودن این قتل را میدانند. (ابوسعود)
بخاطر این است که آنان آیاتی را که الله متعال در وصف محمد رسول الله ص آورده است را انکار کردند و آن را تحریف کردند. (ابوسعود)
پیشنیان آنها انبیاء را کشتند و یهود زمان رسول الله ص از این کرده ی ابای خود راضی هستند. (تاویلات اهل سنت)
و یا اینکه آنان قصد کشتن رسول الله ص را نمودند که این به مثابه ی کشتن انبیاء است. (تاویلات اهل سنت)
ملامت آنان بخاطر کرده ی ابای آنان است پس سو عمل ابای آنان را که همان قتل انبیا است را بیان میدارد چراکه اینان به همان ابای خود اقتدا میکنند تا بدانند که ابای آنها و هرکس از آنان تبعیت کند، سفیه است. (تاویلات اهل سنت)
ویا اینکه آنان اتباع محمد را کشتند و این به معنی کشتن محمد است. (تاویلات اهل سنت)
ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوا
این کفر و قتل از روی عمد بوده و گردنکشی بوده و نه اینکه از روی خطا باشد. (مظهری)
وَّكَانُوا يَعْتَدُونَ
و بخاطر تعدی از حدود الله است. (مظهری)
اصرار بر گناهان صغیره باعث ارتکاب گناهان کبیره و میشود و استمرار بر کبیره، باعث به کفر کشیده شدن شخص میشود. (ابوسعود)
لَيْسُوا سَوَاءً ۗ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ أُمَّةٌ قَائِمَةٌ يَتْلُونَ آيَاتِ اللَّهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَهُمْ يَسْجُدُونَ ﴿113﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

آنچه از فرقه ی کافر از یهود گذشت برابر نیستند با کسانی از اهل کتاب که آیات الله را در لحظات شب در نماز میخوانند و سجده بجای میآورند.

مستندات
ابن عباس: وقتیکه عبدالله بن سلام و یارانش مسلمان شدند، یهود گفتند: از ما جز شروران ما مسلمان نشده اند و ایمان نیاورده اند و اگر چنین نبود، دین پدران خود را ترک نمیکردند. آنگاه این نازل شد. (خازن)
لَيْسُوا سَوَاءً
یعنی اهل کتاب که از بین آنان مومنان بودند و اکثر آنان کفار، با هم برابر نیستند. (خازن)
بعضی گفته اند: یهودیان و امت محمدی که بر فرمان الله هستند و بر آن ثابت هستند برابر نیستند. (خازن)
و یا لیسوا سواء، متعلق به مابعدش است یعنی به مِّنْ أَهْلِ الْكِتَابِ ... یعنی از اهل کتاب کسانی هستند که کتاب الله را برپا میدارند و با اهل کتابی که امتی مذمومه هستند، برابر نیستند. (خازن)
مِّنْ أَهْلِ الْكِتَابِ أُمَّةٌ قَائِمَةٌ
ابن عباس: یعنی امت هدایت یافته و برپادارنده ی فرمان الله بدون اینکه آن را کنار بگذارند و بدون اینکه آن را ترک کنند. (خازن)
قائمه یعنی عادل. (خازن)
یعنی برپادارنده ی نماز . (خازن)
یعنی برپادارنده ی کتاب الله و حدود آن. (خازن)
یعنی امتی مهذب و عامل به کتاب الله. (بحر العلوم)
یعنی راست و مستقیم هستند. (بحر العلوم)
يَتْلُونَ آيَاتِ اللَّهِ آنَاءَ اللَّيْلِ
در لحظه ها و ساعتهای شب، کتاب الله را قرائت میکنند. (خازن)
وَهُمْ يَسْجُدُونَ
یعنی نماز میخوانند. (خازن)
بعضی گفته اند: منظور نماز تهجد است. (خازن)
بعضی نیز گفته اند: منظور نماز عشا است چراکه یهود آن را نمیخوانده اند. (خازن)
منظور نمازی بین مغرب و عشا است. (العز بن عبدالسلام)
منظور از سجود، خضوع و خشوع و فروتنی داشتن است. (خازن)
از عطا: منظور آیه چهل نفر از اهل نجران عرب و سی و دو نفر از حبشه و هشت نفر از روم بودند که بر دین عیسی ع بودند و رسول الله ص را تصدیق کردند و به ایشان ایمان اوردند و در بین انصار نیز کسانی بودند که از جمله آنها اسعد بن زراره و براء بن معرور و محمد بن مسلمه و ابوقیس صرمه بن انس بودند که قبل اسلام یکتا پرست بوده و از جنابت غسل میکردند و آنچه از حنیفیت میدانستند را عمل میکردند تا اینکه رسول الله ص اسلام را آوردند و اینان به ایشان ایمان آوردند. (خازن)
يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَأُولَٰئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ ﴿114﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

صفت اهل کتاب مومن که در آیه ی قبل بود، این است که به الله و روز قیامت آنطور که باید، ایمان دارند و به معروف شرعی امر میکنند و از منهیات شرعی نهی میکنند و به انجام خیرات رغبت کامل دارند و خوف فوت آن را دارند و این چنین موصوفان، از جمله ی صالحان نزد الله متعال هستند که قطعا مسلمانیت شرط ان است.

مستندات
يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ
جهتی دیگر از صفات این قائمان بر امر الله را که از یهود در آن تفاوت دارند را بیان میدارد. (ابوسعود)
به الله آنطور که شرع بیان داشته است ایمان میآورند. (ابوسعود)
تعریض به این مطلب است که آنطور یهود ادعای ایمان دارند، ایمان حساب نمیشود. (ابوسعود)
وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ
این نیز تعریض به یهود است که این اشخاص هدایت یافته صفتشان این است بر خلاف یهود که برعکس این عمل میکنند. (ابوسعود)
به ایمان و سائر نیکی ها امر میکنند. (نسفی)
و از کفر و سائر منهیات نهی میکنند. (نسفی)
وَيُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ
مسارعه در خیرات نشان دهنده ی رغبت به آن است. (ابوسعود)
یعنی با انجام خیرات با کمال رغبت مبادرت میورزند. (ابوسعود)
منظور این است که آنان در انواع خیرات غوطه ور هستند. (ابوسعود)
وَأُولَٰئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ
این موصوفان، از زمره ی کسانی هستند که احوال انان در نزد الله متعال به صلاح رسیده است و مستحق رضا و ثنای الله متعال گشته اند. (ابوسعود)
از جمله ی مسلمانان هستند. (نسفی)
وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ ﴿115﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

و آن انچه از خیر انجام میدهند، کفران نشود و از پاداش آن محروم کرده نشود و الله متعال متقین و اعمال انان را میداند.

مستندات
وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَن يُكْفَرُوهُ
آنچه از خیر انجام داده اند، انکار کرده نشود و فراموش نشود و بلکه جزا داده خواهید شد و در اخرت برای آن ثواب دریافت خواهید کرد. (بحر العلوم)
وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ
به ثواب انان داناست. (بحر العلوم)
منظور مومنین اهل کتاب و کسانی ماننده انان هستند، میباشد. (بحر العلوم)
این آیه نشان میدهد که کسانیکه به این صفات موصوف هستند متقی و صالح هستند. (مظهری)
منظور از متقین، مومنین هستند. (بغوی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود