0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا ۖ وَأُولَٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ ۚ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿116﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

قطعا کسانیکه کفر ورزیده اند، اموال و فرزندان آنان از عذاب الهی که برسرشان میآید، چیزی دفع نمیکنند و آن کسان که به این صفت هستند، ملازمان جهنم هستند و در آن جاودان خواهند ماند.

مستندات
مقاتل: اول مومنان اهل کتاب را ذکر کرد و در این آیه ذکر کفار اهل کتاب و بیان حال آنهاست. (بحر العلوم)
کلبی: این آیه ابتدای بحثی دیگر است. (بحر العلوم)
منظور از کفروا، یهود و نصاری و تمامی کفار هستند که مخالف دین اسلام هستند. (بحر العلوم)
وجه بیان آیه این است که کفار گفتند ما اموال و فرزندان بسیار داریم و فخر فروشی کردند و گفتند که ما را عذابی نخواهد بود. (بحر العلوم)
پس الله متعال خبر میدهد که اموال و فرزندان آنها، هیچ عذابی را از آنان دفع نخواهد کرد. (بحر العلوم)
ابن عباس: منظور یهود بنی نضیر وقریظه بودند که به جمع آوری اموال روی آوردند تا بدین وسیله با رسول الله ص دشمنی کنند و هدف انان ریاست و تحصیل مال بود. (خازن)
گفته شده است: در شان مشرکین قریش نازل شده است چراکه ابوجهل به زیاد به اموالش افتخار میکرد و ابوسفیان در جنگ بدر و احد اموال بسیاری را برای مشرکان خرج کرد. (خازن)
منظور از عدم دفع اموال این است که اگر بر فرض بخواهند فدیه دهند و آزاد شوند از آنها قبول کرده نشود. و عدم دفع فرزندان این است که فرزندان آنها نمیتوانند به آنان یاری برسانند. (خازن)
ذکر اموال و اولاد از این جهت است که انسان گاهی با مال و گاهی به کمک فرزندان بر امور چیره میشود. (خازن)
وَأُولَٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ ۚ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ
برای آنان خروجی از جهنم نیست و جداشدنی از جهنم نیست. (خازن)
مَثَلُ مَا يُنْفِقُونَ فِي هَٰذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍ فِيهَا صِرٌّ أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ ۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَٰكِنْ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ﴿117﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

مثال کسانیکه در این زندگانی دنیا انفاق میکنند و هدف دنیوی دارند و یا کافر هستند، بمانند باد شدیدی است که به زراعت قومی رسیده است که به خود ظلم کرده اند و شرایط زراعت را رعایت نکرده اند، و آن باد بسیار سرد، زراعت آنان را هلاک کرده است. و در این هلاک کردن و در این عدم نفع انفاق انان، در هر دوی این موارد، الله نبوده است که به انان ظلم کرده باشد بلکه این خودشا نبودند که با عدم رعایت شرایط کشت و انفاق به خود ظلم کرده و باعث هلاک اموالشان شده است. نکته: این جواب کسانی است که با ادعای کمک انسان دوستانه کمک میکنند و انتظار دارند که برای آنان سودی داشته باشد و جواب کسانی است که انسانی را بخاطر خدمت وی به بشریت، مدعی این هستند که این شخص نباید به جهم برود پس شرط قبولی کار و انفاق ایمان است که اگر مفقود شد، دیگر سودی برایش ندارد. نکته: البته اکثر این اشخاص که ادعای کمک بشردوستانه دارند در این زمان اشکار شده است که چگونه منابع کشورهای دیگر را غارت میکرده اند.

مستندات
بیان کیفیت عدم نفع اموال و فرزندان کفار است. (ابوسعود)
گفته اند: منظور انفاق کفار در دنیا است که برای آنان سودی نخواهد داشت. (خازن)
گفته اند: منظور انفاق وصدقه ی ریاکار است که صدقه اش برای رضایت الله نبوده است. (خازن)
منظور نفقه ی یهود برای علما و رؤسای خود است. (خازن)
مَثَلُ مَا يُنفِقُونَ فِي هَٰذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا
مثال کفار که در این دنیا برای قربت و یا برای مفاخره و سمعه، خرج میکنند. (بیضاوی)
و مثال منافق که از روی ریا و از روی ترس انفاق میکنند. (بیضاوی)
خرج میکنند برای کسب مدح مردم و یا کسب افتخار و یا همراه کفر خود قصد تقرب به الله متعال دارند. (نسفی)
كَمَثَلِ رِيحٍ فِيهَا صِرٌّ
به مانند بادی که سرمای شدیدی دارد است که... (بیضاوی)
زجاج: مانند بادی که صدای شراره ی آتش دارد. (العز بن عبدالسلام)
أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ
که رسیده است به زراعت قومی که با کفر خود و معصیت به خود ظلم کرده اند، پس آن باد سرد، آن را هلاک کرده است از برای اینکه عقوبتی بر کردار آنان باشد. (بیضاوی)
چراکه هلاک کردن همراه با غضب، بسیار شدید خواهد بود. (بیضاوی)
منظور تشبیه انفاق کفار به زراعت قومی است که ان را باد با سرمای شدید زده است و ریشه کن کرده و چیزی از ان باقی نمانده است نه منفعت دنیوی و نه منفعت اخروی مانده است. (بیضاوی)
با کفر خود به خود ظلم کرده اند و از جهت عقوبت کفرشان، زراعتشان را هلاک کرده است. (نسفی)
با منع حق الله از این اموال. (بحر العلوم)
اینچنین است نفقه دادن کسانیکه در غیر طاعت الله انفاق کرده اند یعنی برای آنان در آخرت نفعی نخواهد داشت. (بحر العلوم)
ضحاک: مثال کفاری که در اعیاد خود و بر مهمانان خود آنچه بعضشان به بعض دیگر برای ضلات خود، انفاق میکنند، همین است. (بحر العلوم)
اینچنین است که مشرکان ثواب صدقه ی خود را با شرک به الله متعا باطل کرده اند. (بحر العلوم)
وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَٰكِنْ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
الله متعال با ضایع کردن انفاق آنان، به آنان ظلمی روا نداشته است بلکه این خودشان هستند که طوری خرج نکردند که در معتبر باشد. (بیضاوی)
الله متعال در هلاک کردن زراعت این قوم به آنان ظلمی روا نداشته است بلکه این خودشان بودند که با مرتکب شدن اموری که بخاطرش مستحق این عقوبت شدند، به خود ظلم کرده اند. (بیضاوی)
با زراعت کردن در موضعی غیر زراعی و یا در غیر وقت آن به خود ظلم کرده اند. (العز بن عبدالسلام)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِنْ دُونِكُمْ لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًا وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ وَمَا تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ ۚ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ ۖ إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ ﴿118﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

ای کسانیکه ایمان آورده اید، کسی را دوست درونی نگیرید که غیر مومن باشد و این غیر مومنان، همیشه در تلاش هستند که شما را در دنیا و دین و آخرت به سختی بیاندازند و از اینکه شما را سختی و مشکل در بربیگیرد، خوشحال میشوند و آرزویشان است، و دشمنی انان از دهان آنان، آشکار شده است و آنچه در دل از دشمنی دارند، از انچه از زبان آنان مشخص میشود، بیشتر و بزرگتر است. قطعا ما نشانه های آنان را و نشانه های اخلاص را بیان کرده ایم، اگر صاحب عقل هستید و از عقل خود استفاده میکنید، پس دیگر به دوستی با آنان اقدام نکنید.

مستندات
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِّن دُونِكُمْ
ابن عباس: عده ای از مومنان با یهود ارتباط داشتند چراکه بین آنان قرابت و صداقت بود و این آیه نازل شد. (ابوسعود)
مجاهد: عده ای از مومنان، با منافقین ارتباط دوستی داشتند و در این آیه از ان نهی شدند.(ابوسعود)
الله متعال مومنان از اینکه منافقین را به داخل خود راه دهند و یا پیمان برادری با آنها ببندند ، نهی فرموده است. (تاویلات اهل سنت)
و یا از ولی گرفتن و تولی امور به آنها، نهی فرموده اند. (تاویلات اهل سنت)
در قرائت حفصه: من دون انفسکم، آمده است یعنی غیر مومنین را دوست و برادر نگیرید. (تاویلات اهل سنت)
از ابن عباس: الله متعال مومنان را از اینکه بجای مومنان، یهود و نصاری و منافقین را دوست درونی گرفته و به آنان سر درون خود را بگویند، نهی کرده است. (تاویلات اهل سنت)
بطانه یعنی برادر دانستن و افشای سر به وی کردن. (تاویلات اهل سنت)
نهی از دوست گرفتن کفار برای دو جهت است: الف: هرکس را با رفیقش میشناسند. ب: میل به دوست وقتی که از وی حسن معاشرت ببیند و از حق شرع غافل بماند. (تاویلات اهل سنت)
لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًا
به عهد خود مبنی بر عدم افشای سر، عمل نمیکنند. (تاویلات اهل سنت)
در فساد علیه شما کوتاهی نمیکنند. (ابوسعود)
در فساد دینتان از هیچ تلاشی فرگذار نیستند. (نسفی)
وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ
در جزای گناه افتادن شما را دوست دارند و آرزو دارند. (تاویلات اهل سنت)
یعنی دوست دارند در گناهی که هستند، شما را نیز در آن بیاندازند و بر این تحریک کنند. (تاویلات اهل سنت)
قصد آنان تنگ گرفتن بر شما است. (تاویلات اهل سنت)
در سختی افتادنتان را و ضرر دیدنتان را آرومند هستند. (ابوسعود)
آرزو دارند که شما در دین و دنیایتان، سختترین ضررها را ببینید. (نسفی)
آرزو دارد که شما در دینتان سختگیری کرده و در سختی بیافتید. (العز بن عبدالسلام)
قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ
اگر منظور کفار باشند، از شتم و فحاشی و دشمنی با شما و از این نیز بیشتر در دل دارند. (تاویلات اهل سنت)
منافقین با اینکه در مخفی کردن نفاقشان، تلاش میکنند ولی از زبان آنان گاهی اوقات در میرود و ضمیر خود را نشان میدهند. (ابوسعود)
وَمَا تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ
چراکه آنان با شما اظهار موافقت میکنند و در دل خود دشمنی و خلاف شما را دارند و در دل نقشه ی هلاک شما را دارند و آنچه در دل دارند از آنچه ظاهر میکنند بیشتر است. (تاویلات اهل سنت)
چراکه آنچه ظاهر میگردد بدون تانی و فکر است. (ابوسعود)
ۚ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ
آیاتی که دال بر وجوب اخلاص در دین و دوست گرفتن مومنان و دشمنی با کفار را بیان کردیم. (ابوسعود)
إِن كُنتُمْ تَعْقِلُونَ
اگر بینات را تعقل میکنید. (تاویلات اهل سنت)
اگر اهل تعقل هستید. (ابوسعود)
اگر از عقل خود استفاده میکنید. (تاویلات اهل سنت)
هَا أَنْتُمْ أُولَاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ وَتُؤْمِنُونَ بِالْكِتَابِ كُلِّهِ وَإِذَا لَقُوكُمْ قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا عَضُّوا عَلَيْكُمُ الْأَنَامِلَ مِنَ الْغَيْظِ ۚ قُلْ مُوتُوا بِغَيْظِكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ ﴿119﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

ای شما مومنانی که در گرفتن دوست درونی کفار به خطا رفته اید، آگاه باشید که شما آنان را دوست دارید بخاطر اظهار ایمانشان یا بخاطر خویشاوندیشان ولی انان شما را دوست ندارند و دیگر اینکه شما به تمامی کتب آسمانی من جمله کتب یهود و مسیحیان، ایمان دارید ولی آنان ایمان ندارند، و دیگر اینکه وقتی شما را میبینند، میگویند ایمان اوردیم و وقتی تنها خودشان میمانند از شدت غضب انگشتان خود را گاز میگیرند، قطعا الله متعال آنچه در سینه ها است را میداند و مخفی کردن سودی ندارد و جزای آن را خواهد داد. نکته: حقیقتا در این زمان نیز حتی در مورد آوارگان مسلمان و غیر مسلمان و کشته شدگان این دو نیز، مدعیان بشر دوستی باطن خود را نشان داده اند.

مستندات
هَا أَنتُمْ أُولَاءِ تُحِبُّونَهُمْ
ای شما، آنان را بخاطر آنچه در ظاهر از خود نشان میدهند، دوست میدارید. (بحر العلوم)
شما ای مومنان آگاه باشید. (بغوی)
شما بخاطر خویشاوندی که دارید دوستشان دارید. (بغوی)
بیان وجه خطای دوست گرفتن کفار است. (ابوسعود)
وَلَا يُحِبُّونَكُمْ
چراکه آنان بر دین شما نیستند. (بحر العلوم)
ضحاک: چگونه شما کفار را دوست میدارید در حالیکه آنان شما را دوست ندارند. (بحر العلوم)
وَتُؤْمِنُونَ بِالْكِتَابِ كُلِّهِ
و شما به تمامی کتب از تورات و انجیل و کتب دیگر ایمان دارید و آنان چنین ایمانی ندارند و الله شما را برای همین بر انان فضیلت داده است و آنان فقط به کتاب خود ایمان دارند. (بحر العلوم)
وَإِذَا لَقُوكُمْ قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا عَضُّوا عَلَيْكُمُ الْأَنَامِلَ مِنَ الْغَيْظِ
وقتی یهود یعنی منافقان آنها شما را میبینند میگویند که به محمد ایمان آورده ایم و وقتی که بین خودشان هستند، از فرط خشم، انگشتان خود را میجوند و میگویند: مگر نمیبینید که اینان بر شما غلبه کرده و زیاد گشته اند. (بحر العلوم)
قُلْ مُوتُوا بِغَيْظِكُمْ
ای محمد به آنان از روی دعا و طرد و لعن آنان به آنها بگو: بر همان دشمنی خود بمیرید. (بحر العلوم)
ضحاک: شما با این دشمنی و حسرت از دنیا خواهید رفت. (بحر العلوم)
إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ
الله آنچه از دشمنی با مومنان را دل دارید را میداند و بر آن جزا خواهد داد. (بحر العلوم)
إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِهَا ۖ وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئًا ۗ إِنَّ اللَّهَ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ ﴿120﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

ای مومنان اگر به شما خیری لو اندک برسد، منافقان و کفار از آن ناراحت میشوند و اگر به شما ضرری برسد آرزو میکنند که کامل باشد و این انها را خوشحال میکند و البته اگر شما شکیبا باشید و از حرام الله متعال دوری کنید، این عمل آنان هیچ ضرری به شما نخواهد رساند، قطعا الله متعال به آنچه آنها انجام میدهند و به آنچه شما انجام میدهید، احاطه ی علمی دارد و بر آن اساس بر شما جزا خواهد داد.

مستندات
إِن تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِن تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِهَا
بیان در منتهای دشمنی بودن آنان است. (ابوسعود)
در حسنه، مس ذکر شده و در سیئه، اصابت برای بیان این است که آنان حتی با کوچکترین حسنه ای که به مومنان برسد، ناراحت میشوند و خوشحالی آنان در رسیدن سیئه ی تمام برای مومنان است. (ابوسعود)
این وصف منافقین نباید باشد چراکه منافقین وقتی خیرات میبنند آرام میگیرند لیکن وقتی خیرات به خودشان برسد آرامش پیدا میکنند نه به مومنان. (تاویلات اهل سنت)
وَإِن تَصْبِرُوا
اگر بر دشمنی آنان شکیبا باشید.
اگر بر سختی تکالیف شکیبا باشید. (ابوسعود)
وَتَتَّقُوا
از آنچه الله بر شما حرام گردانده است و نهی کرده است، امتناع ورزید. (ابوسعود)
اگر در وقت رسیدن سیئه صبور باشید و در وقت حسنه، تقوی پیشه کنید. (ابن عرفه)
لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئًا
مکر و حیله ای که آنان علیه شما تدارک دیده اند، ضرری نخواهد رساند. (ابوسعود)
ذره ای ضرر به حفظ و فضل الهی که برای صابران وعده داده، به شما نخواهد رسید. (ابوسعود)
وعده ی نصرت شرط دارد یعنی به شرط صبر و تقوی است. (تاویلات اهل سنت)
تسلی خاطر مومنان و تقویت آنان است. (قرطبی)
إِنَّ اللَّهَ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ
الله متعال دشمن بودن و کید آنان را میداند و از روی علم بر آنان احاطه دارد. (ابوسعود)
پس بر این اساس آنان را عذاب خواهد داد. (ابوسعود)
اگر مخاطب باشد، یعنی الله متعال صبر و تقوای شما را بر طبق آنچه اهلش هستید، پاداش خواهد داد. (ابوسعود)
وَإِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقَاعِدَ لِلْقِتَالِ ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ﴿121﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

ای محمد بیاد آر روزی را که صبحگاه از خانواده ات خارج شدی و مومنان را برای جنگ مهیا میکردی و الله شنوا به اقوال و دانای اعمال است.

مستندات
مشرکین در روز چهارشنبه به منطقه احد رسیدند و اتراق کردند و رسول الله ص، عبدالله بن ابی بن سلول را پیش خود خواندند و قبل این دعوت نکرده بودند و با وی در مورد جنگ با مشرکین مشورت کردند و عبدالله ابن ابی و اکثر انصار مشوره دادند که ما در هر جنگی که از مدینه بیرون رفتیم شکست خوردیم و ضرر دیدیم و هر بار که در مدینه ماندیم، ما به دشمن ضربه زدیم پس مشوره این است که بمانیم. حالا که شما پیش ما هستید و رسول الله ص از این مشوره خوششان امد و عده ای از اصحابش نیز مشوره دادند که برای جنگ اینها بیرون برویم چراکه آنان خواهند گفت که ما ترسیده ایم. رسول الله ص فرمودند: خواب دیدم که کنارم گاوهای ذبح شده افتاده اند و آن را به پیروزی تعبیر کردم و دیدم که لبه ی شمشیرم پریده است و آن را به شکست تعبیر کردم و دیدم که دستم را داخل زرهی محکم کردم و آن را به مدینه تعبیر کردم. اگر موافق باشید در مدینه بمانیم و در اینجا بجنگیم. عده ای که جنگ بدر را از دست داده بودند پیشنهاد دادند که آنان را بفرستد تا آنان بجنگند )اینان در احد شهید شدند) و بر اینکار اصرار کردند تا اینکه رسول الله ص به خانه داخل شده و سربند خود را بستند و بیرون آمدند وقتی دیدند که رسول الله ص سلاح پوشیده است از اصرار خود پشیمان شدند و گفتند چه بد مشوره ای بود که ما انجام دادیم درحالیکه بر رسول الله ص، وحی نازل میشد. رسول الله ص: شایسته نیست که پیامبری سربند ببندند و بعد بدون جنگ ان را باز کند و قرار بر این شد که در احد با آنها مواجه شوند. (خازن)
وَإِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ
ای محمد به یاد آر وقتی که از خانه ی حضرت عائشه، به طرف احد حرکت کردی و خارج شدی. (نسفی)
و یا در جنگ احزاب. (العز بن عبدالسلام)
از حسن: برای جنگ بدر. (خازن)
تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقَاعِدَ لِلْقِتَالِ
مینشانی مومنان در مکان و جایگاه های جنگی، از میمنه و میسره و قلب و جناحین و ساقه. (نسفی)
وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
الله شنوای اقوال شما و دانای نیتهای شماست. (نسفی)
شنوای قول منافقان و دانای به ضمیر آنهاست. (العز بن عبدالسلام)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود