0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يَرُدُّوكُمْ عَلَىٰ أَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ ﴿149﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

ای کسانیکه ایمان آوردید، اگر کسانیکه کفر ورزیده اند، اطاعت کنید، آنان شما را به عقب برگشت خواهند داد و باعث مرتد شدن شما خواهند شد و این باعث میشود که زیانکش گردید.

مستندات
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِن تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا
اطاعت از کفار به دو معنا میتواند باشد: اطاعت در کفر آنها ودیگری اطاعت در ترک جهاد با دشمن. (تاویلات اهل سنت)
شروع در بیان عدم تبعیت از کفار است با بیان اینکه تبعیت از آنها باعث زیان دنیوی و اخروی میگردد بعد اینکه آنان را به تبعیت و یاری انبیاء ترغیب کرده است. (ابوسعود)
يَرُدُّوكُمْ عَلَىٰ أَعْقَابِكُمْ
شما را به دین اولتان بر میگردانند. (تاویلات اهل سنت)
حضرت علی: در شان منافقین نازل شده است که وقتی شکست خوردند، به مومنان گفتند که به برادرانتان برگردید به دین قبلیتان باشید. (ابوسعود)
گفته اند که در مورد یهود و نصاری بود که وقتی مومنان شکست خوردند در دین شبهه افکنی میکردند و میگفتند که اگر پیامبر بر حق بود، شکست نمیخورد. (ابوسعود)
گفته اند که منظور ابوسفیان است و منظور از اطاعت، امان طلبیدن از وی و زاری کردن به وی است. (ابوسعود)
فَتَنقَلِبُوا خَاسِرِينَ
زیان کشان دنیوی و اخروی خواهید بود و در آخرت نیز در آتش ابدی خواهید بود. (ابوسعود)
معنی آیه این است که از کفار اطاعت نکنید که باعث ارتداد شما خواهد شد. (ابوسعود)
بَلِ اللَّهُ مَوْلَاكُمْ ۖ وَهُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ ﴿150﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

بلکه از الله متعال اطاعت کنید چراکه ولی حقیقی الله متعال است که شما را نصرت میدهد و وی تعالی بهترین یاور و نصرت دهنده است پس نیازی نیست به پیش کفار بروید و از آنان که نمیتوانند خودشان را کمک کنند را یاور بگیرید.

مستندات
بَلِ اللَّهُ مَوْلَاكُمْ
بلکه الله متعال، یاورتان است. (بیضاوی)
بلکه از الله متعال که مولایتان است، اطاعت کنید. (بیضاوی)
بلکه الله متعال حافظ و یاور شما بر دینتان که اسلام باشد، است. (بغوی)
وَهُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ
پس با ولایت وی تعالی از نصرت ویاری دیگران، بینیازی جویید. (بیضاوی)
بهترین مانعان از شر کفار مکه است. (بحر العلوم)
سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِمَا أَشْرَكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا ۖ وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ ۚ وَبِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ ﴿151﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

زود باشد که بر قلب مشرکان، ترس خواهیم انداخت و این به سبب شرکشان است در حالیکه برای شرکشان کتاب و حجتی نیست و مرجع و بازگشت آنان به جهنم است و چه بد است ماوی ظالمان است.

مستندات
سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ
آمده است که وقتی ابوسفیان با کفار مکه در راه برگشت به مکه بودند با خود گفتند که ما چه کار بدی انجام داده ایم که وقتی آنان را شکست دادیم و فقط چند نفر فراری باقی ماند، آنان را ریشه کن نکردیم پس چرا بر نگردیدم و ریشه کنشان نکنیم؟ و قصد برگشت کردند و الله متعال بر دل آنان ترسی شیدید انداخت و جرئت نکردند که برگردند. بر این اساس این وعده ی القای ترس شدید بر کفار، مخصوص بعد جنگ احد خواهد بود. (خازن)
گفته شده است: این القای ترس، عام است هرچند سبب نزول آیه خاص باشد، چراکه رسول الله ص فرموده اند: به من نصرت داده شد با القای رعب در قلب دشمن از فاصله ی یک ماه راه. (خازن)یعنی دشمن که با رسول الله ص در مسافت یک ماه راه بینشان بود، از رسول الله ص بر قلب دشمنانشان، ترس میافتاد.
بر قلب کفار ترس از شما را خواهیم انداخت تا بر آنان غالب گردید و تا دین شما بر ادیان دیگر غالب گردد. (خازن)
وقتی خالد بن ولید (از طرف مشرکان) بر بالای کوه رفت قصد کرد که رسول الله ص را بکشد و رسول الله ص دعا کردند و خالد، منهزم شده برگشت. (بحر العلوم)
گفته میشود: منظور در روز احزاب است. (بحر العلوم) یعنی در روز احزاب که مشرکان بر علیه مسلمانان متحد شده بودند، الله ترس بر قلبشان القا کرد و آنان شکست خورده برگشتند.
بِمَا أَشْرَكُوا بِاللَّهِ
سبب القای ترس بر آنان بخاطر شرک آنها به الله متعال است. (خازن)
مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا
در حالیکه بر این شرکشان، حجت و برهانی ندارند. (خازن)
یعنی کتابی که در آن عذر آورده باشد و حجتی بر شرکشان داشته باشند برای آنان نیست. (بحر العلوم)
وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ
وقتی الله متعال حال کفار را دنیا بیان کرد و آن القای ترس در دل آنها بود، حال آنان را در آخرت بیان کرده و فرمود: مسکن آنان، آتش است. (خازن)
یعنی مصیرشان در آخرت به جهنم است. (بحر العلوم)
وَبِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ
چه بد است مسکن آنان که در آن استقرار خواهند یافت و در آن اقامت خواهند کرد. (خازن)
یعنی چه بد است مسکن ظالمانیکه به خود ظلم کرده و کاری را انجام داده اند که بر انان آتش واجب گشته است. (خازن)
یعنی جای مشرکان، آتش است. (بحر العلوم)
وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ ۖ حَتَّىٰ إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَعَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا أَرَاكُمْ مَا تُحِبُّونَ ۚ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيَا وَمِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ ۚ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ ۖ وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ ۗ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ ﴿152﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

الله متعال به وعده اش عمل کرد و بر وعده اش ماند آن وقتی که شما داشتید مشرکان را میکشتید و این با اجازه و علم الله متعال بود، تا اینکه به سسی گراییدید و بین خود اختلاف کردید و از فرمان، سرپیچی کردید، و این بعد این بود که الله متعال به شما نشان داد آنچه را دوست داشتید از پیروزی و غنیمت. از بین شما کسانی هستند که هدفشان دنیا و متاع آن است و عده ای دیگر از شما نیز هدفشان آخرت است. بعد این بود که شما را از مشرکان برگرداند و حال نیز بر علیه شما گشت تا شما را امتحان کند که در سختی شکیبایی میکنید یا خیر. قطعا الله متعال از شما عفو کرده است و الله متعال صاحب فضل بر مومنان است.

مستندات
وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ:
بدین صورت بود که وقتی مسلمانان جنگ را شروع کردند، مشرکین شکست خوردند و وقتی مسلمانان شروع به غارت و کردند، امر بر علیه مسلمانان برگشت و مسلمانان شکست خوردند. (بحر العلوم)
الله متعال به وعده ی خود مبنی بر نصرت شما و پیروزی دادن به شما عمل کرد. (بغوی)
وعده ی الله متعال به شرط صبر و تقوی بوده است. (بیضاوی)
إِذْ تَحُسُّونَهُم بِإِذْنِهِ
وقتی که با اجازه ی الله متعال، آنان را میکشتید. (بحر العلوم)
باذنه یعنی به لفطش و یا به کمکش. (العز بن عبدالسلام)
به امرش و به علمش. (نسفی)
قتبی: داشتید ریشه کنشان میکردید. (بحر العلوم)
رسول الله ص کوه احد را پشت خود قرار دادند و رو به مدینه ایستادند و بر بالای کوهی در سم چپشان، دیده بان گذاشتند و بر بالای آن تیراندازانی مقرر کردند و عبدالله بن جبیر را بر آنان فرمانده کرد و به آنان گفت: از پشت سر ما ، محافظت کنید و اگر دیدید که غنیمت گرفتیم به ما نپیوندید و اگر دیدید که ما کشته میشویم، ما را یاری نکنید و مشرکان شروع به جنگ کردند پس تیراندازان آنان را تیر میزدند و مسلمانان با شمشیر آنان را میزدند تا اینکه مشرکین، فرار کردند. (بغوی)
حَتَّىٰ إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ
تا اینکه از دشمن ترسیدید، و در امر خود، اختلاف کردید. (بحر العلوم)
تا اینکه تنازع کردید و عصیان ورزیدید که باعث ترس شما شد. (بغوی)
تا اینکه به غنیمت میل کردید چراکه حریص بودن نشانه ی ضعف عقل است. (بیضاوی)
تا اینکه رایتان به سستی گرایید. (بیضاوی)
وَعَصَيْتُم
از فرمان رسول الله ص سرپیچی کردید. (بحر العلوم)
وجه اختلاف این بود که تیراندازان وقتی آن صحنه را دیدند بعضی از آنها گفتند که پیروز شدیم پس چرا اینجا باشیم و برای گرفتن غنیمت رفتند و عده ای دیگر گفتند که از فرمان رسول الله ص سرپیچی نکنید و بر مقام خود باشید. (بغوی)
عبدالله بن جبیر و عده ای کم که به ده نمیرسیدند بر مکان خود ماندند وقتی خالد بن ولید عکرمه بن ابی جهل این را دیدند، بر تیراندزان باقی مانده حمله کردند و عبدالله بن جبیر و یارانش را کشتند و ورق بر علیه مسلمانان برگشت و این بود که جنگ در گرفت و ابلیس فریاد زد که محمد کشته شد، و همین سبب شکست مسلمانان گشت. (بغوی)
مِّن بَعْدِ مَا أَرَاكُم مَّا تُحِبُّونَ
بعد آنچه از غنیمت و پیروزی و شکست کفار، را که دوست داشتید را الله متعال به شما نشان داد. (بحر العلوم)
مِنكُم مَّن يُرِيدُ الدُّنْيَا
از بین شما کسانی هستند که غنیمت را قصد دارند. (بحر العلوم)
یعنی کسانیکه مرکز خود را ترک کردند. (بغوی)
وَمِنكُم مَّن يُرِيدُ الْآخِرَةَ
و آنان کسانی هستند که بر مکان خود ثابت ماندند تا اینکه کشته شدند. (بحر العلوم)
یعنی عبدالله بن جبیر و یارانش که ثابت ماندند. (بغوی)
از ابن مسعود: ما تا وقتی که این آیه نازل شود، نمیدانستیم که بین ما کسانی باشند که هدفشان دنیا باشد و وقتی این آیه نازل شد، آن را دانستیم. (بحر العلوم)
ۚ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ
بعد اینکه داشتید پیروز میشدید به شکست بدل کرد تا که شما.... (بحر العلوم)
کمک خود را از شما برگرفت پس شکست خوردید. (نسفی)
شما را از آنان بر گرفت. (بیضاوی)
لِيَبْتَلِيَكُمْ
تا شما را بخاطر عصیانتان به رسول الله ص با کشته شدن و شکست خوردن مورد آزمایش قرار داد. (بحر العلوم)
تا صبرتان را بر مصیبت و ثباتتان را بر ناگواریها، بیازماید. یعنی با شما به مانند امتحان کننده رفتار کند و بر اساس عملتان جزا دهد نه بر اساس علم خود. (نسفی)
وَلَقَدْ عَفَا عَنكُمْ
و شما را مورد بخشش قرار داد و همه ی شما کشته نشدید. (بحر العلوم)
طوریکه بر عصیان خود نادم گشتید. (نسفی)
وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ
الله متعال صاحب فضل است به بخشش و انعام بر مومنان. (بحر العلوم)
با بخشش عصیان آنها و با قبول توبه ی آنان. (نسفی)
الله متعال بر مومنان تفضل کننده است در جمیع احوال چه در وقتی که دولت را برای آنان گرداند و چه وقتی که بر علیه آنان گرداند چراکه امتحان رحمت است همانطور که نصرت رحمت است. (نسفی)
إِذْ تُصْعِدُونَ وَلَا تَلْوُونَ عَلَىٰ أَحَدٍ وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ فِي أُخْرَاكُمْ فَأَثَابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ لِكَيْلَا تَحْزَنُوا عَلَىٰ مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَا أَصَابَكُمْ ۗ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ ﴿153﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

به یاد آرید وقتی را که شما فرارکنان دور میشدید و به کسی اعتنا نمیکردید و برای کسی نمیایستادید، در حالیکه رسول الله ص شما را با صدای رسا فرامیخواند و رسول الله ص در پس شما بود پس الله متعال بخاطر این کارتان شما را غمی بعد غمی دیگر، سزا داد تا یاد بگیرید که بر فوت نفع و رسیدن مکروه، ناراحت نشوید. و الله متعال، از کردار و نیات شما، خبردار است. نکته: در بدر مسلمانان پیروز شدند و لذت آن را چشیدند و اینبار مقرر شد که شکست بخورند و بر آن تمرین داشته باشند چراکه اگر مسلمانان همیشه پیروز میشدند ممکن بود فکر کنند که همیشه پیروزی برای آنان است و میتوانند به هر نیتی جنگ کنند و دنیای خود را نیز تامین کنند پس این شکست یاد داد که با فوت نفع و رسیدن مکروه، نباید ناراحت شوند بلکه باید خود را اصلاح کنند.

مستندات
إِذْ تُصْعِدُونَ
متعلق به صرفکم است. یعنی شما را از کفار منصرف کرد وقتی که دور میشدید. (ابوسعود)
متعلق به لیبتلیکم است. یعنی تا شما را بیازماید وقتی دور میشدید. (ابوسعود)
اصعاد یعنی دور کردن و رفتن. (ابوسعود)
متعلق به قد عفا عنکم است: شما را مورد عفو قرار داد وقتی که شما فرار میکردید. (خازن)
یعنی باعث شدید که یارانتان نیز دور شوند، چراکه وقتی شکست خورده دیگری را میبیند، به خود سرعت میدهد و شکستش بیشتر میشود. (تاویلات اهل سنت)
گفته شده است: ابتدای سخنی دیگر است و به قبل متعلق نیست. (خازن)
از صعود نیز قرائت شده است که در این صورت معنی وقتی به بالای کوه میرفتید، خواهد بود. (ابوسعود)
از تفعل نیز قرائت شده است. (ابوسعود)کم کم به بالای کوه رفتن معنی خواهد داد.
وَلَا تَلْوُونَ عَلَىٰ أَحَدٍ
به پشت سرتان التفات نمیکردید و نگاه نمیکردید. (ابوسعود)
کسی برای دیگری، نمیایستاد. (ابوسعود)
وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ
در حالیکه رسول الله ص آنان را فرا میخواند و میفرمودند: ای بندگان الله به سوی من بیایید، هرکس که حمله کند، برای وی جنت است. (ابوسعود)
رسول شما را فرا میخواند، اعلام این مطلب است که این دعوت رسالتی است پس توبیخ بسیار برای شکست خوردگان است. (ابوسعود)
رسول الله ص ندا میداد: ای مومنان به سوی من بیایید من رسول الله ص هستم. طوری بود که صدای ایشان به اول و آخر قوم میرسید ولی التفات نکردند. (تاویلات اهل سنت)
فِي أُخْرَاكُمْ
در پس لشکرتان بود و در بین جماعت دیگر از شما بود. (ابوسعود)
فَأَثَابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ
پس الله متعال بخاطر این صنیعتان، شما را به غمی موصول به غمی دیگر سزا داد. (ابوسعود)
بخاطر کشته شدن و مجروح شدن و پیروزی مشرکین و خبر دروغ از کشته شدن رسول الله ص و فوت غنیمت، به شما غمگین شدن را سزا داد. (ابوسعود)
یا اینکه به شما غم داد در مقابل غمی که با نافرمانی خود، به رسول الله ص رساندید، سزا داد. (ابوسعود)
غم اول عصیان آنها به رسول الله ص و غم دیگر اینکه چگونه برای رسول الله ص عذر بیاورند. (تاویلات اهل سنت)
لِّكَيْلَا تَحْزَنُوا عَلَىٰ مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَا أَصَابَكُمْ
تا تمرین شکیبایی در ناگواری ها را یاد بگیرید و بخاطر فوت نفع و رسیدن ضرر، ناراحت نشوید. (ابوسعود)
گفته شده (لا) زائد است یعنی تا تاسف بخورید بر آنچه از منفعت از شما فوت شده است و بر آنچه به شما از ضرر رسیده است و این برای تنبیه شما بوده است. (ابوسعود)
گفته شده که در فاثابکم ضمیر به رسول الله ص بر میگردد یعنی رسول الله ص در غمی که به شما رسید با شما همدردی کرد و مواسات کرد و بخاطر نافرمانی شما را مواخذه نکرد و شما را رهایش و آسایش داد تا که بر آنچه از خیر از شما فوت شد، ناراحت نشوید. (ابوسعود)
وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ
الله به اعمال شما و هدف شما از عمل، آگاه است. (ابوسعود)
هدف این جمله وعید است. (تاویلات اهل سنت)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود