0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْهَا جَمِيعًا ۖ فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدًى فَمَنْ تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿38﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

وقتی بحث توبه ی آدم به پایان رسید و مورد قبول واقع گشت، الله تعالی فرمود: بروید پایین و این پایین رفتن به چه معناست؟:

مستندات
1-گفته اند: هبوط(پایین امدن) اول از بهشت بوده است و هبوط دوم از آسمان زمین به زمین بوده است. (مظهری)
2-همان تکرار امر اول به هبوط است و تکرار آن بدین سبب است که موکد باشد و یا بخاطر این بوده است که هدف امر اول و دوم با هم فرق دارند زیرا اولی برای عذاب مقابل نافرمانی بود و دومی برای تکلیف آدم. (مظهری)
3-امر دوم برای نشان دادن حتمی بودن حکم به هبوط است. (ابی سعود)
و در مورد اینکه آمدن هدایت از الله به چه معناست گفته اند:
1-هدایتی که از الله میآید منظور انبیاء و رسولان و بیان است. (طبری)
2-کتاب و رسول. (بحر العلوم)
3-هدایت و بیان و شریعت. (خازن)
4-حضرت رسول الله ص است. (ابن کثیر)
کسانیکه از این هدایت تبعیت کنند، ترس و غمی نیست یعنی:
یعنی ترسی از اینکه در آخرت چه اتفاقی خواهد افتاد بر آنان نیست و بر انچه از دنیا از دست داده اند غمی بر آنان نخواهد بود. (ابن کثیر)
ابن عباس گوید یعنی در دنیا گمراه نشوند و در آخرت شقی و بدبخت نشوند. (ابن کثیر)
یعنی نجات مییابد و پیروز شد. (بیضاوی)
یعنی در قیامت انان را ترس و غمی نخواهد بود. (ثعالبی)
تبعیت از هدایت یعنی اینکه آن را قبول و بدان ایمان بیاورند. (نسفی)
وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿39﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

الله تعالی وعده میدهد که برای راهنمایی کتاب و پیامبر و نشانه ها خواهد فرستاد و تکلیف بشر این است که به آن ایمان آورند و قبول کنند تا رستگار شوند و از آتش نجات یافته و به بهشت که مکانی است که در آن ترس و دلهره ای نیست وآرامش هست برسند و کسانیکه آن آیات و فرستادگان را انکار کنند وبپوشانند، آتش دوزخ است. وقتی این دو آیه یعنی هدایت یافتن و انکار کردن را کنار هم میگذاریم و با هم معنی میکنیم همچنانکه مفسرین چنین کرده اند، پس معلوم میشود که مخاطبین آیه فقط حضرت آدم و حواء نیستند و بلکه تمامی بشر است.

مستندات
منظور کفر در این آیه کفر بمعنی شرک است چرا که کفر یعنی مخفی کردن و پوشاندن است و در کفران نعمت نیز بکار میرود و در این آیه ماندگار بودن را ذکر نمود معلوم شد که منظور کفر بمعنی کافر شدن و از ایمان روی گرداندن است. (ثعالبی)
کسانی که به انبیاء کفر ورزند و آیات ما را انکار کنند... (ابی سعود)
و گفته شده است: کسانیکه به الله کفر ورزیده و آیات وی تعالی را انکار کنند. (ابی سعود)
و گفته اند: کسانیکه کفر قلبی دارند و انکار زبانی بر انان است.. (ابی سعود)
و منظور از آیات میتواند که آیه های قرآن باشد و علامتها و نشانه های نصب شده برای دانستن آخرت و قیامت. (ثعالبی)
يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ وَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ ﴿40﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

از آنجا که قوم بنی اسرائیل یعنی یهود، بیشترین لجاجتها را با الله و انبیای وی تعالی داشتند در قرآن از آنان سخن زیاد بمیان آمده است و دیگر اینکه اکثر پرسشهایی که برای ما پیش میآید از طرف آنان مطرح شده است پس با دانستن داستان آنان میتوان به جواب خیلی از سوالات رسید. و اینکه یهودیان خود را پایبند و مقید به دین الهی میدانستند پس از آنان میخواهد تا نعمتهای ارزانی شدن برای آنان را بیاد بیاورند و بعد عهدی که بسته اند را نیز بیاد بیاورند و به آن وفا کنند، تا الله نیز به وفای آنان پاداش وعده داده شده را ادا نماید. و عهد این است که در کتب آسمانی گذشته به آمدن رسول آخر الزمان وعده داده شده است و عهد گرفته شده است که وقتی بر صفات ذکر شده در کتب خود بعثت یافت به وی ایمان بیاورید و از وی پیروی کنید. از آنجا که ایمان به انبیاء مرز بین بهشت جهنم است پس محال است که الله تعالی صفاتی از رسول آخرالزمان، را بیان نکند و مجهول بگذارد بلکه حکمت این است که علامت و نشانه های بسیاری برای شناختش گذاشته است تا اشتباه نکنند و برای همین است که آنان که از اهل کتاب ایمان آورده اند به وجود صفات و علامات بسیار از پیامبر آخر الزمان، دیده اند و در محمد بن عبدالله یافته اند و برای همین قضیه ایمان آوردن سلمان فارسی بسنده است. پس اهل کتاب خصوصا در این آیه یهود باید نعمتهای خداوند را بیاد بیاورند و همچنین عهدی که در کتبشان هست را وفا کنند و از خدا بترسند و مخالفت نکنند تا الله به عهد خود وفا کند.

مستندات
بنی اسرائیل یعنی فرزندان اسرائیل و اسرائیل نام یعقوب نبی بوده است و مفسرین بر این اتفاق نظر دارند. (خازن)
یادآوری نعمت یعنی شکر آن را بجای آوردن چراکه اگر کسی نعمتی را به یاد آورد و به نعمت بودنش اعتراف کند، قطعا شاکر خواهد بود. (خازن)
نعمتهای ارزانی شده برای بنی اسرائیل بسیار است از قبیل نجات از دست فرعون و گذر از دریا و اعطای کتاب تورات ووو. (خازن)
این نعمتها هرچند برای پدران یهود زمان رسول الله ص بوده است، با این وجود نعمتی است برای فرزندان که فخر آنان است. (خازن)
گفته شده است که نعمت، نعمت درک بعثت رسول الله ص بوده است. (خازن)
منظور از عهد در اوفوا بعهدی:
1-امتثال امر کنید یعنی به اوامر من (الله) عمل کنید. (خازن)
2- عهدی است که در سوره مائده آیه ی 12 است یعنی وقتی که از انان دوازده نفر انتخاب شد و عهد بسته شد که تا وقتی نماز برپا دارند وزکات بدهند و به پیغامبران الهی ایمان بیاورند و آنان را یاری کنند و قرض بدون سود بدهند (سود: نیم درصد و یک صدم درصد هم باشد باز سود است وبا اسم عوض کردن درست نمیشود و حتی اگر کسی گمان کند که بخاطر قرض دادن وی ، قرض گیرنده وی را دعوت میکند، جایز نیست که به ان دعوت برود. قابل توجه مسلمان)
الله نیز این اعمال را کفاره ی گناهان گرداند و به بهشت وارد کند.(خازن)
3-منظور عهد عمل به شریعت تورات است. (خازن)
4-عهدی است که انبیای پیشین از امتهای خود گرفته اند که صفت پیامبر آخر الزمان را بدانند و در وقت بعثت ایمان آورند. (خازن)
5- از حسن بصری فرائض را انجام دهید تا به وعده ی پاداش عمل کنم. (بحر العلوم)
6- به عهدی که در روز الست یعنی همان عالم ذر و عالم عهد میثاق قبول کرده اید، عمل کنید. (بحر العلوم)
فایای فارهبون:
از من (الله) بترسید. (ابن کثیر)
از عذاب و بلایایی که بر سر پدرانتان َآمد بترسید که بر سر شما نیز خواهد آمد. (ابن کثیر)
وَآمِنُوا بِمَا أَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُونُوا أَوَّلَ كَافِرٍ بِهِ ۖ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَإِيَّايَ فَاتَّقُونِ ﴿41﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

آنچه بنی اسرائیل موظف به انجام آن هستند این است که به قرآن ایمان بیاورند که این قرآن تصدیق کننده ی کتب در موجود در دست آنهاست و بنی اسرائیل که حجت بر آنان تمام هست نباید جزو اولین کسانی باشند که به قرآن کفر میورزند و نباید بخاطر دنیا، آخرت خود را بفروشند و آنچه که باید بترسند الله است نه چیز دیگر.

مستندات
ایمان بیاورید بر انچه نازل کرده ام از قرآن که مضمون آن موافق است با آنچه در دستان شماست از توحید و یگانه دانستن الله و در بعضی احکام. (بحر العلوم)
منظور از موافق است طبق انچه در دستان شماست این است که این قرآن بر همان صفتی است که در کتب شما وصف شده است. (بیضاوی)
در اصول با کتب آسمانی دیگر موافق است و اگر مخالفتی باشد در احکامی است که بر حسب زمان تفاوت یافته است. (بیضاوی)
موافق است در عبادت و توحید و نبوت و امر محمد بن عبدالله ص یعنی حضرت رسول اکرم. (نسفی)
در این آیه فقط ایمان آوردن به قرآن را ذکر کرده است زیرا ایمان به قرآن عمده ی مباحث وفای به عهد میباشد. (ابی سعود)
{وَلاَ تَكُونُواْ أَوَّلَ كَافِرٍ به}:
یهود قبل نزول قرآن به آن ایمان داشتند و وقتی نازل شد، کفر ورزیدند پس از کسانی نباشید که بعد ایمان کفر میورزند. (ماتریدی)
در کفر ورزیدن به قرآن عجله نکنید زیرا وظیفه ی شما طبق آنچه در تورات ذکر شده است این است که اول کسانی باشید که ایمان میآورند زیر شما شأن و حقیت آن را میدانید و قبل آمدن دعا میکردید که به وسیله ی پیامبر آخر زمان بر مشرکین غلبه کنید. (ابی سعود)
منظور از اولین کفر ورزان نباشید این است که بگوید چنین نباشید و تعریض است و منظور این نیست که اینان اولین کسانی بوده اند که به قرآن کفر ورزیده اند زیرا مشرکین مکه اولین کافران به قرآن بوده اند. (مظهری)
و یا منظور این است که از اهل کتاب شما اولین کسان در کفر نباشید. (مظهری)
وَلا تَشْتَرُوا بِآياتِي ثَمَناً قَلِيلًا:
یعنی آیات تورات را که در آن صفت پیامبر آخر الزمان آمده را با متاع دنیا عوض نکنید. (مظهری)
یعنی آیات قرآن را با دنیا عوض نکنید و دنیا بی ارزش است. (مظهری)
عوض کردن آیات با متاع دنیا این بود که رؤسای یهود از عوام خود در هر سال مبلغی را بخاطر عالم دینی بودن، میستاندند پس وقتی رسول الله ص آمدند، آنان ترسیدند که اگر صفات رسول الله ص را که بر طبق تورات بود را بیان کنند، این مقام را از دست بدهند وبرای همین دنیا را انتخاب کردند و به قرآن کفر ورزیدند.
وَإِيَّايَ فَاتَّقُونِ:
و آنچه باید بترسید الله است.
از الله ترسیدن یعنی اینکه به وی تعالی ایمان بیاورید و آخرت را اختیار کنید. (مظهری)
وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿42﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

آنچه هست اینکه وقتی خود یهود دست به انکار قرآن زدند پس بناچار برای اینکه توجیه کنند مجبور شده اند که تورات را تحریف کنند و با مطرح کردن شبهات و خلط حق و باطل، مردم را گمراه کنند. الله تعالی به آنان گوش زد میکند که شما نباید حق و باطل را مخلوط کنید و نباید حق را بپوشانید و این را خود نیک میدانید.

مستندات
اول از گمراه شدن خود بنی اسرائیل نهی کرد و در این آیه آنان را از گمراه کردن دیگران نهی میکند و میگوید که حق را با باطل خلط نکنید و حق را کتمان نکنید در حالیکه میدانید حق چیست. (التحریر و التنویر)
تلبیس حق با باطل این است که باطل را در شکل و صورت حق به مردم عرضه کنند. (التحریر و التنویر)
در تورات از خود چیزی ننویسید که با حق که همان متن اصلی تورات است خلط میشود پس نباید اینکار را بکنید. (خازن)
یعنی صفات محمد بن عبدالله پیامبر آخر زمان را که حق است با صفات دجال که باطل است، خلط نکنید زیرا یهود از روی حسادت وقتی رسول الله ص مبعوث گشت گفتند که این پیامبر آخر زمان نیست بلکه دجال است .(خازن)
از مجاهد: اسلام که حق است را با نصرانیت و یهودیت که باطل است خلط نکنید. (قرطبی)
وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ:
و حق را که همان پیامبر بودن و نبی مرسل بودن محمد بن عبدالله را کتمان نکنید و مخفی نکنید. (خازن)
خود میدانید که محمد بر آن صفتی است که در کتب شما آمده است باز از روی مکابره و عناد کفر میورزید. (ماتریدی)
وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ ﴿43﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

بعد اینکه باید ایمان بیاورند بنی اسرائیل باید نماز مسلمانان را بخوانند و همراه آنان که نمازشان رکوع دارد رکوع کنند و زکات طبق احکام مسلمانان بپردازند و این آیه بیان ایمان است که باید آنچه قبلا از مراسم و عبادات انجام میداده اند، ترک کنند و بر ایمان و اعمالی که نبی آخر زمان امر میکند، عمل کنند و همراه آنان نماز برپا دارند.

مستندات
امر وجوب است بر برپا داشتن نماز یعنی ادای آن با تمامی حقوقش و امر به زکات است و چون همراه نماز ذکر شده است پس منظور زکات فرض است. (قرطبی)
و گفته اند که منظور صدقه ی فطریه است. (قرطبی)
نماز پنجگانه را تمام و کمال ادا کنید. (تفسیر ابن عباس)
در نماز حکمت پاکیزه کردن نفس است و در زکات حکمت پاکیزه کردن اموال و هردو مظهر بجای آوردن شکر نعمتهای الله تعالی است. (التفسير المنير للزحيلي)
نمازهای پنجگانه را در اوقات مخصوص خود و با جمیع ارکان آنها و رعایت حدود آنها، برپادارید. (خازن)
منظور این است که نماز مسلمانان را بخوانید و زکاتی که مسلمانان میپردازند را شما بپردازید. (نسفی)
گفته شده است که رکوع کنید یعنی خضوع داشته باشید و بر امر الله گردن نهید. (بیضاوی)
وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ:
رکوع کنید با رکوع کنندگان یعنی محمد ص و اصحاب ایشان.
امر به رکوع کردن منظور همان نماز است و برای این برای نماز عبارت رکوع آورد زیرا رکوع یکی از ارکان نماز میباشد و این خطاب به یهود است که گفته اند نماز آنها بدون رکوع بوده است پس امر میکند که در نماز رکوع داشته باشند. (خازن)
در این آیه تشویق به برگزاری نماز همراه جماعت است. (خازن)
أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَأَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتَابَ ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ﴿44﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

از یهود سوال میکند که آیا مردم را به خیر امر کردن و خود آن را انجام ندادن و خود را از خیر محروم داشتن، نشانه ی عقل است؟ جواب قطعا خیر است و آنان قبل از نزول قرآن به مردم امر میکردند که به قرآن ایمان بیاورند و بعد آنان خود را از آن خیر محروم کردند و کفر ورزیدند و دیگر اینکه مردد بودند و به مردم میگفتند که امر محمد حق است چون کتاب میخواندند و از ترس اینکه ریاست آنان تمام شود خود ایمان نمیآوردند.

مستندات
گویند که مردی از علمای یهود بود که وقتی خویشان وی که ایمان آورده بودند در مورد محمد ص واسلام میپرسیدندف وی میگفت که بر امر او ثبات ورزید که وی حق است ولی خود ایمان نمیآورد. (بغوی)
و دیگر گفته اند که منظور کل علمای یهود بودند که با اینکه مردم را به تبعیت از تورات امر میکردند؛ توراتی که در ان صفات رسول الله ص آمده بود؛ بعد مخالفت میکردند و صفات پیامبر آخر زمان را تحریف میکردند. و از تورات حقیقی تبعیت نمیکردند و با اینکه تورات میخوانند خود ر فراموش میکنند که نجات دهند.(بغوی)
اهل کتاب و منافقین به مردم امر میکردند تا نماز بخوانند و روزه بگیرند ولی خود عمل نمیکردند پس الله آنان را مورد توبیخ قرار میدهد. (ابن کثیر)
بنی اسرائیل به دیگران امر میکردند تا نماز بخوانند و عبادات را انجام دهند ولی خود مخالفت میکردند. (ابن کثیر)
گفته اند که علمای یهود وقتی فردی از آنان در مورد مساله ای سوال میشد که در آن رشوه و سودی نبود، پس حق را میگفتند (ابن کثیر)
شأن نزول آیه این است که عده ای از یهود که طایفه بنی قریظه و نضیر بودند به مردم میگفتند و تشویق میکردند تا به پیامبر آخر زمان ایمان بیاورند و قتی زمان ایمان آوردن رسید، کفر ورزیدند و طایفه اوس و خزرج ایمان آوردند. (بحر العلوم)
یهود وقتی همپیمانان آنان از گروه مسلمانان، از آنان در مورد محمد رسول الله ص میپرسیدند تایید میکردند که حق است ولی این امر را از زیردستان خود کتمان و مخفی میکردند از ترس اینکه عوایدشان را از دست بدهند. (بحر العلوم)
وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ ۚ وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخَاشِعِينَ ﴿45﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

برای گذر از سختیهای مادی و معنوی باید که صبور باشید و روزه بدارید و نماز را با تمامی حقوقش برپادارید و این نماز امری سنگین و سخت است مگر برای کسانیکه ایمان راستین دارند و از دل اسلام را تصدیق میکنند و در برابر الله خاضع هستند که بر این اشخاص، سنگین نیست. پس نماز زیاد نشانه ی خاشع بودن است.

مستندات
در وقت نیاز با بردباری و نماز از الله کمک بخواهید یعنی صبر همراه با نماز داشته باشید. (نسفی)
نماز بخوانید در حالیکه در انجام تکالیف نماز بردباری کنید و با اخلاص قلب بخوانید و در سخی ها صبور باشید و به نماز پناه برید.
رسول الله ص وقتی امری بر ایشان عارض میشد به نماز روی میآوردند. (نسفی)
گفته اند که منظور از صبر، روزه است یعنی روزه بدارید و نماز بگذارید. (نسفی)
و گفته شده است که منظور از نماز دعا است یعنی در وقت حاجت صبور باشید و دعا کنید. (نسفی)
گفته شده است که منظور از صبر خودداری از گناه است. (ابن کثیر)
از حضرت عمر: صبر دو نوع است: یکی صبر بر مصیبت که پسندیده است و دیگری صبر از انجام معصیت که این احسن است. (ابن کثیر)
کمک بخواهید برای کسب رضایت الله با صبر و نماز. (ابن کثیر)
وقتی بر یهود این امور سنگین آمد به آنان امر شد تا با صبر و نماز آن را قبول کنند زیرا نماز کبر را برمیدارد و باعث خشوع میگردد. (جلالین)
از رسول الله ص: صبر سه نوع است: 1-صبر بر مصیبت و 2-صبر ادای طاعت و 3- صبر بر دوری از گناه. (الدر المنثور)
یاری بطلبید برای آخرت خود با صبر بر انجام فرایض و نماز. (الدر المنثور)
وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخَاشِعِينَ:
همانا نماز سنگین است مگر برای کسانی که به عبادت آرام میگیرند. (جلالین)
از بیت المقدس به کعبه روی گرداندن در نماز برای منافقین و یهود، سنگینی میکند مگر کسانیکه خضوع و سربزیری دارند در مقابل الله تعالی که بر آنان سنگینی نمیکند. (الدر المنثور)
نماز بر کسانیکه اسلام را تصدیق میکنند، سنگین نیست. (الدر المنثور)
بر مومنان راستین، سنگین نیست. (الدر المنثور)
الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلَاقُو رَبِّهِمْ وَأَنَّهُمْ إِلَيْهِ رَاجِعُونَ ﴿46﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

صفت خاشعان این است یقین میدانند و انتظار میکشند که پروردگار خود را ملاقات کنند و همانا قطعا رجوع و بازگشت به سوی اوست، پس برای آنان نماز و عبادات، سبک مینماید.

مستندات
آن خاشعانی که توقع دارند پروردگار خود را ملاقات کنند و یا کسانیکه یقین دارند که با پروردگار خود ملاقات خواهند کرد. (بیضاوی)
در این آیه دلالت واضح است که مومنان در اخرت ، پروردگارشان را خواهند دید. (خازن)
پروردگار خود را رویت خواهند نمود بدون کیف. (نسفی)
یعنی از کیفیت آن بحث نشود.
يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ ﴿47﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

الله تعالی تکرار میکند که ای بنی اسرائیل نعمتهای بخشیده شده برای شما را یادآوری کنید، تا نعمتی از نعمتهای آنان را برای آنان ذکر نماید و در این آیه اظهار میدارد که آنان را با صفاتی از قبیل برگزیدن انبیاء بسیار از آنان بر دیگر اقوام، برتری داده است و در آیات بعدی نیز نعمتهای دیگر را برخواهد شمرد.

مستندات
در این آیه نیز بیاد آوردن نعمت را تکرار نمود تا حجت بر علیه آنان کامل شود و موکد واقع شود و از ترک تبعیت از محمد ص، دور باشند. (خازن)
تکرار بیاد آوردن برای تاکید و همچنین بیان اینکه برتری دادن بر دیگران، نعمتی عظیم است. (بیضاوی)
وَأَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ
معنای این آیه این است که همانا بر عالمیان شما(یهود) را برتری داده ام.
در منظور از این برتری مفسرین اقوالی مطرح کرده اند:
1-به ارسال رسولان از آنها بر دیگران برتری داده است. (ابن کثیر)
2- بر امتهای زمان خود آنان را برتری داده است. (ابن کثیر)
3-با آنچه که بر آنان در زمان گذشته به آنها عطا کرده است از مبعوث کردن پیامبران از آنها و پادشاهی که بر انان عطا شده است که در گذشته بر امتهای دیگر عطا نشده بود. (ابن کثیر)
4-منظور بر خلق کثیری شما را برتری داده ام. (نسفی)
5-منظور این است که در مساله ای و در صفتی بر دیگران برتری داده شده اید نه در همه ی مسائل. (تفسیر رازی)
آنچه مفسرین را بر این تاویلات واداشته است اینکه امت محمدی طبق آیات و روایات، خیر امم هستند و قطعا یهود از مسلمانان و بقیه انبیاء از رسول الله ص، برتری ندارند. (ابن کثیر)
هر نعمتی که برای بنیی اسرائیل ذکر میشود برای آگاهی دادن به عرب میباشد که آنان را نیز چنین نعمتی عطا شده است پس باید قدر آن را بدانند یعنی وقتی ارسال رسل برای بنی اسرائیل نعمت است پس رسول الله ص نیز برای عرب، نعمتی است که باید قدر آن را بدانند و همچنین کتاب نازل شده بر آنان. (رازی)
وَاتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ ﴿48﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

بترسید از روزی که در آن کسی نمیتواند در آن روز از دیگری از چیزی بی نیاز گرداندو خود را با ایمان آوردن حفظ کنید از روزی که در آن کسی از نفس کافر نمیتواند دفع عذاب کند و روزی که در آن وساطت کننده ای نخواهد بود تا از آنان گذشت کرده شود و مالی بجای آن سزا، قبول کرده نشود و آنان را راه دیگری برای دفع شر نیست. در این آیه در مورد بودن یا نبودن شفاعت در حق گناهکاران موحد، مفسرین اقوالی مطرح کرده اند که بعضی گفته اند نیست و بعضی گفته اند هست و از سیاق آیه باید دانست که در مورد بنی اسرائیلی است که در آیات قبلی مامور به ایمان شده اند و در این آیه ضمن یادآوری نعمتهای بیشمار گوش زد میکند که راهی جز ایمان برای نجات از عذاب آخرت نیست و اگر خیال کنند که کسی میتوانددر روز قیامت کفر انان را دفع کند و یا گمان کنند که کسی آنان را شفاعت خواهد کرد ویا گمان کنند که میتوانند، مالی و درهمی بدهند تا خلاص شوند و یا گمان کنند که راهی برای نجات آنان یافت خواهدشد، پس بدانند که هیچ یک از این خیالات نخواهد، بود. پس آیه در مورد بنی اسرائیل در صورت عدم ایمان است پس مفسرینی که نفس ذکر شده در آیه را به نفس کافر گرفته اند بیراه نیست ولی کل مطلب نیز نیست چراکه مومن گنهکار اگر خود را از عذاب در امان بیند وی نیز کافر است و باید یادش باشد که کنار ایمان، عمل نیز باید باشد و اگر اعتقاد کند که گناه برای وی ضرری نخواهد داشت وی از نظر اعتقادی باز دچار کفر شده است و با بنی اسرائیل شریک خواهد بود که برای آنان راهی برای خلاصی در قیامت نبوده است. ولی اگر کسی گناهی انجام دهد و اعتقاد به استحقاق عذاب در مقابل این گناه داشته باشد، شفاعت برای آنان ممنوع نیست حالا این شفاعت اینگونه است که قبل عذاب و در آتش افتادن باشد ویا بعد انداخته شدن در آتش بیرون آورده شود. پس باید ایمان آورد تا از شفاعت امیدوار بود و باید عمل کرد چون معلوم نیست که این شفاعت قبل ورود به آتش است و یا بعد آن و باید یادمان باشد که در آنجا زمان زیاد معنا ندارد پس وقتی گفته میشود در آتش انداخته شود و بعد خارج شود، معلوم نیست بعد چه مدتی خواهد بود. پس تا میتوانیم از گناه دوری کنیم و تا میتوانیم عمل صالح انجام دهیم باشد که در کنار شفاعت مورد فضل و بخشش الله قرار گیریم.

مستندات
وَاتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا:
بترسید از روزی که نفس مومن از نفس کافر و همینطور کافر از کافر نخواهد توانست چیزی دفع کند. (بحر العلوم)
بترسید از روزی که نفسی از نفسی دیگر نیابت نکند و نمیتواند از وی چیزی را دفع کند. (خازن)
نفسی از نفس دیگر نمیتواند حقی که بر گردن وی الزام شده است، روا کند و حاجت وی برآورده کند. (خازن)
بترسید از روزی که از آن روز کسی از دیگری کفایت نکند. (طبری)
گویند که در دنیا پدر از فرزندی ادای دین میکند و بدهی وی را میپردازد ولی در قیامت مرد خوشحال میشود که حقی و طلبی از فرزند خود داشته باشد، زیرا در قیامت ادای دین با پرداخت حسنات است و یا گرفتن سئیات طلبکار. (طبری)
کسی به گناه دیگری در آن روز مؤاخذه نشود و دفع نکند. (قرطبی)
خود را با انجام اعمال صالح حفظ کنید از روزی که عمل کسی از دیگری کفایت نکند. (زهرة التفاسیر)
کسی از دیگری چیزی ادا نکند. (ماتریدی)
وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ:
برای آنان، شفیعی نیست تا شفاعت کند. (ماتریدی)
شفاعت کسی برای آنان قبول کرده نشود. (ماتریدی)
شفاعت کننده، شفاعت وی را قبول نکند. (ماوردی)
شخص کافر اگر بر فرض برایش شفاعت کننده ای بیاید، از وی قبول کرده نشود. (خازن)
یهود میگفتند که پدران ما از ما شفاعت خواهند کرد و این آیه در رد گمان آنان نازل شده است. (خازن)
وَلا يُؤْخَذُ مِنْها عَدْلٌ:
از نفس کافر، فداء گرفته نشود. (بحر العلوم)
اگر بجای فردی فرد دیگری همانند آن آورده شود، قبول کرده نشود. (بحر العلوم)
وَلا هُمْ يُنْصَرُونَ:
یاری رسانی و کمک کردن که در بین اقوام بود، برداشته شود. (طبری)
گفته شده است که از طرف الله برای آنان یاری رسانی نخواهد آمد تا یاری برساند. (طبری)
نصر از عون؛ که هر دو به معنی یاری رسانی معنی میشود؛ خاصتر است زیرا نصر فقط در دفع شر از کسی، استعمال میشود. (بیضاوی)
یعنی و آنان را دفع عذابی نخواهد بود.
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود