0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا يَغْشَىٰ طَائِفَةً مِنْكُمْ ۖ وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ ۖ يَقُولُونَ هَلْ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَيْءٍ ۗ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ ۗ يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ مَا لَا يُبْدُونَ لَكَ ۖ يَقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ مَا قُتِلْنَا هَاهُنَا ۗ قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلَىٰ مَضَاجِعِهِمْ ۖ وَلِيَبْتَلِيَ اللَّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ ﴿154﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

و بعد آن واقعه، ای مومنان، الله متعال بر شما امنیت فرو فرستاد، که در غالب، خواب گرفتن بود که عده ای را فرا گرفت که آنان کسانی بودند که برای آخرت به جنگ آمده بودند و عده ای دیگر را غم جانشان، در بر گرفت و خوابشان نیامد. در حق الله متعال آنطور که شایسته است، گمان نبردند بلکه بر عکس در حق الله متعال گمان و پنداری ناحق، دارند. گویند: آیا ما را از امر پیروزی و نصرت، نصیبی هست؟ بگو: تمام امور از آن الله متعال است و بر اساس حکمتش، حکم میراند. در دلهای خود چیزی را مخفی میکنند که بر خلاف آنچه برای تو اظهار میکنند، میباشد. ظاهر بین هستند و میگویند: اگر ما را نصیبی از امر میبود، در اینجا کشته نمیدادیم. بگو: اگر بر فرض شما در خانه میماندید، قطعا کسانی را که تقدیرشان کشته شدن در اینجا بود از خانه های خود خارج میشدند و به محل کشته شدنشان میرسیدند و کشته میشدند و این برای این است که الله متعال آنچه را که در دلهایتان است را اشکار کند و آنچه از شک در دل دارید ،را بردارد. و الله متعال خود به آنچه در دلهاست، آگاه است و هرچه انجام میدهد برای آشکار سازی برای شماست والا الله متعال را نیازی نیست که خوب و بد شما را با آزمایش بداند.

مستندات
ثُمَّ أَنزَلَ عَلَيْكُم مِّن بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً
يَغْشَىٰ طَائِفَةً مِّنكُمْ ۖ وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنفُسُهُمْ
گفته شده است: گروهی را که خواب و چرت گرفت، گروه مومنان بودند که وقتی رفتن دشمن را شنیدند، آن خبر را تصدیق کرده و خواب رفتند و گروهی که خوابشان نگرفت، منافقان بودند که خبر رفتن دشمن را باور نکردند و خوابشان نیامد. (تاویلات اهل سنت)
گفته شده است: هردو گروه از مومنان بودند منتها کسانیکه خوابشان گرفت، از دشمن خود را در امان دیدند و گروه دیگر همان کسانی هستند که نافرمانی کرده بودند و همین سبب شد که خوابشان نیاید. (تاویلات اهل سنت)
از ابن مسعود: خواب گرفتن و خواب آلود شدن در نماز از شیطان است و در جنگ، امنیتی از طرف الله متعال است. (تاویلات اهل سنت)
يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ
گفته شده: غیر مومنان گمان میکنند که الله متعال رسول الله ص و مومنان را یاری نخواهد کرد. (تاویلات اهل سنت)
گفته شده است: کسانی هستند که گمانهای دروغین بر الله دارند و آنان اهل تردید و مشرکان هستند. (تاویلات اهل سنت)
به الله گمانی بر خلاف آنچه که باید در مورد الله داشت را دارند که گمانی است که برای ملت جاهلی است. (ابوسعود)
يَقُولُونَ هَل لَّنَا مِنَ الْأَمْرِ مِن شَيْءٍ
بعضشان به بعض دیگر میگویند: آیا از امر نصرت و غنیمت برای ما چیزی هست؟. (تاویلات اهل سنت)
بر سبیل طلب راهنمایی از رسول الله ص میپرسند: آیا برای ما از امرالله مبنی بر فتح و پیروزی و نصیبی خواهد بود؟ (ابوسعود)
و یا آیا برای ما از تدبیر چیزی هست؟ (ابوسعود)
قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ
در آخر غلبه برای الله متعال و اولیای وی تعالی است. (ابوسعود)
تمام تدبیر از آن الله متعال است و امر را بر طبق آنچه از قضای وی رفته است، تدبیر میکند که از آن برگشتی نیست. (ابوسعود)
پیروزی و فتح همگی از آن الله است. (تاویلات اهل سنت)
يُخْفُونَ فِي أَنفُسِهِم مَّا لَا يُبْدُونَ لَكَ
در دل مخفی میدارند. (ابوسعود)
و یا بین خودشان به صورت پنهانی میگویند. (ابوسعود)
یعنی آنچه میگویند و اظهار میکنند که بر سبیل راهنمایی میپرسند درحالیکه در دل خود انکار و تکذیب دارند. (ابوسعود)
يَقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ مَّا قُتِلْنَا هَاهُنَا
میگفتند: کار دست ما نیست بلکه در اختیار محمد است چراکه اگر به ما بود، برای جنگ با آنها نمیآمدیم و کشته نمیشدیم. (تاویلات اهل سنت)
بین خودشان میگویند: اگر امر همانطور بود که محمد میگفت که فتح برای الله و اولیاء اش هست، ما در اینجا کشته نمیشدیم. (ابوسعود)
قُل لَّوْ كُنتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلَىٰ مَضَاجِعِهِمْ
اگر همانطور که میگویید در خانه میماندید، قطعا کسانی که بر آنان کشته شدن مقدر شده بود، از خانه خارج میشدند تا بر اساس تقدیرشان کشته میشدند. (تاویلات اهل سنت)
گفته شده است: هرکس که بر وی کشته شدن مقدر شده است، هرجا که باشد، کشته خواهد شد. (تاویلات اهل سنت)
این مساله بیان این مطلب است که اجل مکتوب همانی است که با آن عمر اشخاص پایان میپذیرد اگر به قتل باشد به قتل میمیرد و اگر غیر کشته شدن باشد بدون کشته شدن میمیرد. (تاویلات اهل سنت)
اگر شما در خانه میماندید قطعا کسانیکه برای آنها کشته شدن مقدر بود به سببی از اسباب از خانه خارج میشد و به مکان قتل خود میرسید و در همانجا کشته میشد. (ابوسعود)
وَلِيَبْتَلِيَ اللَّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ
تا که الله متعال آنچه را که در دل دارید را اشکار کند. (تاویلات اهل سنت)
آشکار شدن سر درون به دو صورت است: الف: با جزای آنچه از خیر و شر در درون دارید و ب: با دیدن کتاب اعمال. (تاویلات اهل سنت)
وَلِيُمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ
و تا که آنچه در دلتان از گناه هست را پاک گرداند. (تاویلات اهل سنت)
از ابن عباس: ابتلاء و تمحیص به یک معناست. (تاویلات اهل سنت)
تا دلها را از وسوسه برهاند. (ابوسعود)
وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ
الله متعال خود عالم به درون شماست لیکن آنچه در دل شماست را برای شما آشکار میکند. (تاویلات اهل سنت)
منظور از ابتلاء، احتمال دارد که همان امر به جهاد باشد تا مومن و منافق جدا شوند. (تاویلات اهل سنت)
إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطَانُ بِبَعْضِ مَا كَسَبُوا ۖ وَلَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ ﴿155﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

قطعا کسانی از شما که در روز احد، از جنگ فرار کردند، آنان را شیطان لغزاند و این به سبب بعضی از کارهای اشتباهی بود که انجام دادند، و قطعا الله متعال از آنان در گذشت. قطعا الله متعال آمرزنده و بردبار است که عجله نمیکند.

مستندات
إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ
کسانی از شما که شکست خوردند در روزی که مسلمانان و مشرکان با هم رودرور شدند. (بحر العلوم)
تقریبا کل مسلمانان فرار کرده بودند و جز عده ای کم نزد رسول الله ص نماندند که تعداد آنان سیزده نفر بود که شش نفر از مهاجرین بودند. ابوبکر و عمر و علی و طلحه و عبدالرحمن بن عوف و سعد ابن ابی وقاص. (بغوی)
همراه رسول الله ص سیزده نفر و همراه عبدالله بن جبیر، ده نفر ماندند. (مظهری)
منظور مسلمانانی هستند که در در روز احد فرار کردند. (ابوسعود)
إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطَانُ
شیطان، لغزش آنان را خواست. (بحر العلوم)
سبب اینکار آنها، خطایی بود که انجام داده بودند. (بغوی)
گفته شده است: ازل و استزل به یک معناست. (بغوی) یعنی شیطان آنان را لغزاند.(بغوی)
سبب فرار آنان این بود که ترسیدند که اگر ثابت بمانند، قبل اینکه از عصیان رسول الله ص توبه کنند، کشته شوند و به حضور الله متعال بروند درحالیکه نافرمانی از رسول الله ص را دارند. (تاویلات اهل سنت)
بِبَعْضِ مَا كَسَبُوا
آنچه به آنان رسیده است، به سب کاری است که انجام داده اند. (بحر العلوم)
و این بخاطر ترک مرکزشان بوده است. (بغوی)
آنچه انجام دادند، گوش کردن به وسوسه ی شیطان مبنی بر قبول شکست بوده است. (بغوی)
بخاطر گناهی که همانا نافرمانی رسول الله ص و ترک مرکز و حریص بودن بر غنیمت و یا زندگی، است، باعث شد که از تایید و قوت قلب، محروم بمانند. (ابوسعود)
وَلَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ
و الله متعال از آنان در گذشت طوریکه ریشه کنشان نکرد. (بحر العلوم)
بخاطر عذر خواندن و توبه کردنشان، آنان را بخشید. (ابوسعود)
بخاطر ترسشان از نافرمانی رسول الله ص، الله آنان را بخشید. (تاویلات اهل سنت)
إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ
آمرزنده ی گناهان آنان و بردبار است چراکه در عقوبت دادن آنان عجله نکرد. (بحر العلوم)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ كَفَرُوا وَقَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ إِذَا ضَرَبُوا فِي الْأَرْضِ أَوْ كَانُوا غُزًّى لَوْ كَانُوا عِنْدَنَا مَا مَاتُوا وَمَا قُتِلُوا لِيَجْعَلَ اللَّهُ ذَٰلِكَ حَسْرَةً فِي قُلُوبِهِمْ ۗ وَاللَّهُ يُحْيِي وَيُمِيتُ ۗ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿156﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

ای کسانیکه ایمان آورده اید، به مانند کفاری نباشید که وقتی برادران و مرتبطان آنان به سفر یا جنگی میروند، به آنان میگویند: اگر آنان به سفر نمیرفتند و جنگجو نبودند، نمیمردند و کشته نمیشدند. این نهی از همانند آنان شدن از این جهت است تا که الله متعال آنچه گفته اند را حسرتی برای آنان قرار میدهد و این الله است که میمیراند و زنده میگرداند. و این الله است که به کردارتان بیناست. نکته: یعنی این را منافقین میگویند تا حسرتی برای آنان باشد چراکه خیلی اوقات با سود و غنایم بسیار برمیگردند و صاحبان سخن هستند که در حسرت میمانند پس مواظب باشید که شما نیز مانند آنان نشوید چراکه مردن و زنده ماندن دست الله متعال است.

مستندات
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ كَفَرُوا
به مانند کسانیکه کافر شدند نباشید یعنی مانند عبدالله بن اُبیّ و یارانش نباشید. (خازن)
مومنان را از اینکه همانند کفار باشند در نهان و آشکار نهی فرموده است. (تاویلات اهل سنت)
وَقَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ
به برادرانشان در کفر و نفاق، گفتند. (خازن)
و یا به برادران نسبی خودشان که مسلمان بودند، گفتند. (خازن)
وقتی که رسول الله سریه ها را به جنگ بئرمعونه،فرستادند، این را گفتند. (قرطبی)
إِذَا ضَرَبُوا فِي الْأَرْضِ
وقتی برادرانشان به سفر تجارت یا غیر آن میرفتند. (خازن)
أَوْ كَانُوا غُزًّى
یا که به جنگ میرفتند. (خازن)
در کلام حذف است بدین صورت که معنی آن اینگونه است: اگر آنان به سفر رفته میمردند و یا به جنگ میرفته کشته میشدند، به آنان میگفتند... (خازن)
لَّوْ كَانُوا عِندَنَا مَا مَاتُوا وَمَا قُتِلُوا
اگر مقیم میماندند و نمیرفتند، نمیمردند و کشته نمیشدند. (خازن)
لِيَجْعَلَ اللَّهُ ذَٰلِكَ حَسْرَةً فِي قُلُوبِهِمْ
تا الله متعال آن گفته و گمانشان را برای آنان غم و تاسف بگرداند. (خازن)
تا که این سخنشان را حسرتی در روز قیامت، بگرداند. (تاویلات اهل سنت)
ای مومنان به مانند این منافقین نگویید تا آنچه گفته اند حسرتی بر آنان شود چراکه نفاقشان آشکار شده است. (قرطبی)
یعنی آنان را تصدیق نکنید و التفات نکنید. (قرطبی)
وَاللَّهُ يُحْيِي وَيُمِيتُ
چه بسا الله متعال مقیم را میمیراند و مسافر را زنده میگذارد و چه بسا جنگجو را زنده میگذارد و مقیم را به کشتن میدهد پس چگونه است که خانه ماندن باعث زنده ماندن میشود؟ و آیا کسی را از مرگ نجاتی هست؟ .(خازن)
وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ
و الله متعال بر اعمالتان اطلاع دارد و بر اساس آن به شما جزا خواهد داد پس از الله متعال پروا کنید و به مانند منافقین نباشید و به مانند آنان سخن نگویید چراکه هدف منافقین، فراری دادن مومنان از جنگ است. (خازن)
وَلَئِنْ قُتِلْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ ﴿157﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

قسم که اگر بمیرید و یا در راه الله متعال کشته شوید، پس مغفرت و رحمتی که الله متعال به شما میدهد، از آنچه کفار و شما در دنیا جمع میکنید، بهتر است.

مستندات
وَلَئِن قُتِلْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ مُتُّمْ
یعنی اگر در وقت مقیم بودنتان بمیرید یا که در راه الله بمیرید، در حالیکه مومن هستید،. (بحر العلوم)
لَمَغْفِرَةٌ مِّنَ اللَّهِ
آمرزش گناه از الله متعال. (بحر العلوم)
وَرَحْمَةٌ
یعنی نعمت و جنت. (بحر العلوم)
یعنی در عاقبت امر. (خازن)
خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ
خیر است از آنچه از اموال دنیا جمع میکنید. خطاب به منافقین است. (بحر العلوم)
از آنچه که از غنایم جمع میکنید. (خازن)
يعنی اگر آنچه که از ان میترسید از کشته شدن و مردن، اتفاق بیافتد، در اینصورت آمرزش پروردگار و رحمتش از بر فرض نمردنتان و جمع اموال دنیویتان، بهتر است. (خازن)
یعنی سفر و اقامت نه جلوی مرگ را میگیرد نه باعث جلب مرگ میشود و بر فرض اگر چنین شود و در راه الله متعال کشته شوید این از نمردنتان و جمع اموال دنیوی، بهتر است. (بیضاوی)
شروع در بیان این مطلب است که آنچه شما از آن دوری میجویید، چیزی است که باید برای کسب آن با هم مسابقه داده شود. (ابوسعود)
یعنی مرگ را چاره ای نیست پس اگر این مرگ و این کشته شدن در راه الله باشد و مورد مغفرت و رحمت الهی قرار گیرید این بهتر از آن است که در غیر این وجه بمیرید. (تاویلات اهل سنت)
بنا بر قرائت یجمعون به یاء غیبت، مغفرت و رحمت الهی از آنچه کفار از اموال دنیوی جمع میکنند، بهتر است. (ابوسعود)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود