0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَنَحْنُ أَغْنِيَاءُ ۘ سَنَكْتُبُ مَا قَالُوا وَقَتْلَهُمُ الْأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَنَقُولُ ذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ ﴿181﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

قطعا الله متعال قول کسانیکه گفته اند که الله فقیر است و ما غنی هستیم را شنیده است. زود باشد که گفته ی انان را بنویسیم و مستند کنیم و ثبت کنیم و همینطور ثبت میکنیم کشتن آنان را که انبیای الهی را بدون اینکه انبیاء مستحق کشته شدن باشند را کشته اند. و در قیامت آنچه در انتظار آنان است اینکه میگوییم عذاب سوزان را بچشید که این سزای اعمال شماست.

مستندات
لَّقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَنَحْنُ أَغْنِيَاءُ
وقتی یهود شنیدند که الله متعال میفرماید: مَّن ذَا الذى يُقْرِضُ الله قَرْضًا حَسَنًا یعنی چه کسی هست که به الله قرض نیک دهد؟ یهود گفتند: الله فقیر است و از ما قرض میخواهد. این آیه نازل شد. (ابوسعود)
حسن: گوینده این سخن حُييّ بن اخطب بوده است و از آنجا که همه ی یهود به آن قول راضی بودند پس به همه نسبت داده شده است. (خازن)
روایت شده است: رسول الله ص نامه ای به یهود نوشتند و به حضرت ابوبکر دادند تا بر یهود قَینُقاع بخواند و آنان را به اسلام دعوت کند و بخواهد نماز بخوانند و زکات دهند و برای الله قرض حسنه دهند، شخصی به نام فنخاص از یهود گفت: پس الله فقیر است و از ما قرض میطلبد؟ پس حضرت ابوبکر سیلی زد و گفت: اگر بین ما و شما عهد عدم جنگ نبود، گردنت را میزدم و فنخاص به رسول الله ص شکایت برد و آنچه گفته بود را انکار کرد و این آیه نازل شد در تایید حضرت ابوبکر و رد یهود. (ابوسعود)
یعنی آنچه اینها انجام میدهند و میگویند برالله پوشیده نیست و بلکه برای این گفته ی انها، برای انان عذابی سخت مهیا کرده است. (ابوسعود)
این گفتار چه از روی اعتقاد گفته شده باشد و چه از روی استهزاء، امری بسیار قبیح است که فقط از کافر متمرد سر میزند. (خازن)
سَنَكْتُبُ مَا قَالُوا
آنچه از سخن درشتی که گفته را صحیفه ی حفظه مینوسیم. (ابوسعود)
ویا آنچه گفته اند را به یاد میسپاریم و فراموش نمیکنیم و اهمال کاری نخواهیم کرد. (ابوسعود)
وَقَتْلَهُمُ الْأَنبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ
یعنی آنچه گفته اند همسنگ کشتن انبیاء است و گناهشان برابر است. (ابوسعود)
اعلام این مطلب است که این گناه اولشان نیست بلکه قبلا اینها بودند که انبیاء را کشته اند. (ابوسعود)
این قتل آنها همانطور که در حقیقت بناحق بوده است، در گمان خودشان نیز بناحق بوده است. (ابوسعود)
وَنَقُولُ ذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ
یعنی بعد اینکه نوشتیم، از انان انتقام خواهیم گرفت. (ابوسعود)
رسول الله ص: اگر شراره ای از آن به مشرق زمین بیافتد، بخاطر آن، جمجمه ها در مغرب زمین به جوش آیند و اگر حلقه ای از زنجیرهای جهنم بر سر کوهی نهاده شود، تا هفت طبقه زمین خواهد سوخت. (بحر العلوم)
ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ ﴿182﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

آنچه که ما در قیامت خواهیم گفت که آتش سوزان را بچشید سبب آن، کسب خودتان است از گناهان و معاصی و توهینها، و اینکه قطعا الله متعال در حق بندگانش ظلم کننده نیست. توضیح: ظلام، اکثرا بر پر ستم و بسیار ستم اطلاق میشود و اگر بگوییم پر ستم نیست ویا بسیار ظلم کننده نیست، این معنی خطور میکند که آیا از الله ظلم کم واقع میشود؟ پس در جواب باید گفت که در اینجا برای نفی کثرت است در مقابل بندگان بسیار یعنی ظلمی در حق کسی روا نمیدارد. چراکه در بین عرب بوده است که چنین گفته میشد مثل ظالم لعبده و ظلام لعبیده، اولی چون بنده اش یکی بود، کلمه ی ظالم بکار برد و دومی چون بندگانش زیاد بود و به همه ی آنها ظلم میکرد، ظلام بکار برده شد.

مستندات
ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ
اين عذاب مذکور، یعنی آن عذاب سوزان بخاطر آنچه که مرتکب شده اید است از قتل انبیاء و سخن سخیفی که گفته اید است. (ابوسعود)
این جزای کاری است که با دستان خود انجام دادید است و اینکه میگوید با دستان خود یعنی از آنجا که اکثر کارها با دست انجام میشود و منظور شما انجام داده اید است. (ابوسعود)
وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيدِ
یعنی الله متعال عذاب دهنده ی بندگان بدون اینکه گناهی از آنها سر بزند نیست. (ابوسعود)
با اینکه اگر الله متعال بنده ای را بدون ارتکاب گناه عذاب دهد، ظالم نیست، الله متعال در اینجا بیان میدارد که با این وجود، الله بدون گناه عذاب نخواهد داد. (ابوسعود)
ظلام در اینجا برای مبالغه در کم است نه در کیف یعنی به هیچ کس بدون ارتکاب معصیت عذاب نرساند. (ابوسعود)
الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ عَهِدَ إِلَيْنَا أَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتَّىٰ يَأْتِيَنَا بِقُرْبَانٍ تَأْكُلُهُ النَّارُ ۗ قُلْ قَدْ جَاءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِي بِالْبَيِّنَاتِ وَبِالَّذِي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ ﴿183﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

کسانیکه گفتند: الله به ما امر کرده است که پیامبری ایمان نیاوریم تا وقتی که وی قربانی بیاورد که آن قربانی را آتشی از آسمان بیاید و بخورد. بگو که انبیای قبل من معجزه های آشکار آوردند و آنچه شما میگویید را نیز آوردند. اگر واقعا بر این امر پایبند هستید، چرا انبیای گذشته را کشتید؟ اگر در انچه میگویید صادق هستید بجای کشتن باید ایمان میآوردید. نکته: وقتی کسی هدفش بر ایمان نیاوردن و باور نکردن باشد، برای توجیه کار خود، به انواع بهانه ها، روی میاورد و یهود نیز وقتی بنا را بر ایمان نیاوردن گذاشته بودند، به بهانه متوسل میشدند و الله متعال که خالق آنان است به کار انها واقف است و آنها را رسوا میکند.

مستندات
الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ عَهِدَ إِلَيْنَا أَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتَّىٰ يَأْتِيَنَا بِقُرْبَانٍ تَأْكُلُهُ النَّارُ
كعب بن الأشرف ومالك بن صيفي وحُيَيُّ بنُ أخطبَ وفنحاصُ بنُ عازوراءَ ووهْبُ بنُ يهوذا، این افراد از یهود گفتند: الله در تورات به ما امر کرده است و یا وصیت کرده است....(ابوسعود)
به رسولی ایمان نیاوریم تا وقتی که وی قربانی بیاورد که آن را آتشی از آسمان آمده و بخورد. همانطور که انبیای بنی اسرائیل چنین بوده اند. (مظهری)
از افترائات انها بوده است چراکه اگر پیامبری چنین چیزی را میآورد، آن از معجزات آن پیامبر است و این نیز همانند دیگر معجزات است. (ابوسعود)
قربانی و مال غنیمت برای یهود حلال نبوده است و انها قربانی و غنیمت را جمع میکردند و آتشی بدون دود از آسمان میآمد و آن را میسوزاند و این نشانه ی قبولی قربانی بود. (مظهری)
قربانی و چنین حالت نشانه ی نبوت نبوده است بلکه نشانه ی تقوی است. (تاویلات اهل سنت)
گفته شده است که این ادعا از تحریفات و دروغهای یهود بوده است و این امر از اینجا مشخص میشود که پیامبری معجزه ای بیاورد باید ایمان آورده شود. (خازن)
ۗ قُلْ قَدْ جَاءَكُمْ رُسُلٌ مِّن قَبْلِي بِالْبَيِّنَاتِ وَبِالَّذِي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ
وقتی کلام انها این بود که عدم ایمان ما به تو ای محمد، بخاطر نیاوردن قربانی با چنین صفتی است، الله متعال در رد آنان میفرماید به آنان باری آشکار کردن دروغ آنان بگو: انبیای بسیاری آمدند که هم تعدادشان زیاد بود هم مقامشان بالا بود که معجزات آشکاری را نشان دادند و انچه را که گفتید را نیز آوردند پس چرا آنان را کشتید؟ چراکه شما ادعا دارید که اگر چنین میشد ایمان میآوردید. در حالیکه زکریا و یحیی و سایر انبیا امدند و معجزه ها نشان دادند پس چرا به آنها ایمان نیاوردید؟ بلکه جرات کردید و آنها را کشتید. (ابوسعود)
اگر در این گفته ی خود صادق هستید پس چرا انبیای قبلی که با این علامت و معجزات دیگر آمدند را کشتید و ایمان نیاوردید؟ پس معلوم شد که عدم ایمان انها، از روی تعصب و گردنکشی است. (مظهری)
از آنجا که یهود زمان رسول الله ص به کرده ی گذشتگان خود راضی بودند، اینان را مخاطب قرار میدهد و آنها را بخاطر آنچه اسلاف آنها انجام داده اند مورد توبیخ قرار میدهد.
فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ جَاءُوا بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ وَالْكِتَابِ الْمُنِيرِ ﴿184﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

پس اگر ای محمد، انها تو را تکذیب کنند و انکار کنند ناراحت نباش که انبیای گذشته که معجزات و دلایل واضح آوردند و کتابها نازل گشت و کتاب روشن کننده نیز داده شد ولی آنها این انبیا را نیز انکار و تکذیب کردند. پس از قدیم نوع برخورد با انبیاء برای بسیاری انکار انها بوده است ولی آنان با این وجود دست از تبلیغ برنداشتند پس تو ای محمد بر ابلاغ رسالت محکم باش.

مستندات
فَإِن كَذَّبُوكَ
ای محمد در قولت و در آنچه از نشانه ها آورده ای دلایل صدقت و رسول بودنت هست. (تاویلات اهل سنت)
یعنی اگر آن افراد تو را تکذیب کنند و باور نکنند. (خازن)
فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِّن قَبْلِكَ
امثال نوح و هود و صالح و ابراهیم و مانند آنها نیز تکذیب شده اند. (خازن)
برای تسلی خاطر رسول الله ص آمده است. یعنی مثل انبیای گذشته بر آزار و اذیت آنان صبر کن (تاویلات اهل سنت)
جَاءُوا بِالْبَيِّنَاتِ
معجزات آشکار و دلایل روشن اوردند. (خازن)
وَالزُّبُرِ
و کتابها آوردند.
جمع زبور است و هرکتابی که در آن حکمت باشد زبور گفته میشود. (خازن)
زبر یعنی زجر (دفع کردن) و کتابی که در آن حکمت باشد را زبور گویند چراکه آن کتاب از باطل زجر و به حق دعوت میکند. (خازن)
زبر یعنی مکتوب. (قرطبی)
گفته شده: منظور سخنان انبیا از آینده است که برای آنان گفته شده است. (تاویلات اهل سنت)
وَالْكِتَابِ الْمُنِيرِ
و کتاب واضح نورانی آوردند. (خازن)
عطف کتاب منیر بر زبر برای نشان دادن شرف و فضل آن کتاب است. (خازن)
گفته شده است: منظور از زبر صُحُف است و کتاب منیر تورات و انجیل هستند. (خازن)
زبر و کتاب به یک معنا است و با هم آوردن آنها بخاطر ختلاف در لفظ و اختلاف در اصل داشتن است. (قرطبی)
کتاب واضحی که در ان حلال و حرام و احکام فرض شده بر آنها بیان شده است. (تاویلات اهل سنت)
منیر است چراکه هرکسی را که به وی تمسک جوید را به راه راست هدایت میکند. (تاویلات اهل سنت)
از آنجا که کتب الهی هر دو طریق درست و نادرست را روشن میکنند، پس منیر هستند. (تاویلات اهل سنت)
كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۖ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ ۗ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ ﴿185﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

هر جانداری را سرنوشتش این است که مرگ را بچشد، پس کسی که بتواند با اعمال صالحه از آتش دور کرده بشود و به بهشت وارد کرده بشود، پس وی قطعا موفقیت حاصل کرده است. و این دنیا چیزی نیست جز کالایی فریبنده. نکته: زحزح و ادخل هردو مجهول آورده شده است نجات یابد و داخل بهشت شود، نیست بلکه دور کرده میشود و به بهشت واردش میکنند بدین معنی که فقط عمل کافی نیست بلکه فضل الهی نیز لازم است.

مستندات
كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ
یعنی هر نفس و جانداري كه زاده شده باشد را مرگ هست و چاره ای از آن نیست. (بغوي)
وعده برای تصدیق کننده است و برای منکر وعید است. (بیضاوی)
چه عیسی باشد .و چه بهشتی و چه جهنمی همگی مرگ را خواهد چشید. (نظم الدرر)
مرگ معنایی است که با آن تصرفات روح باطل میشود و بعد مرگ روح باقی میماند چراکه کسی که بخواد چیزی را بچشد، زنده و حس کننده باشد و کسیکه بر وی چشیدن مرگ عارض میشود قطعا بر وی چشیدن آتش نیز جواز خواهد داشت. (نظم الدرر)
وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
جزای اعمال خیر و شرتان را به طور تمام و کمال در روز قیامت داده خواهد شد. (بیضاوی)
روزی که از قبور خود بر مخیزید. (بیضاوی)
اینکه میگوید تمام و کمال در قیامت داده میشود اشاره به این مطلب دارد که بعضی از اجر و جزای اعمال قبل آن نیز داده خواهد شد و در تایید این مطلب است که رسول الله ص فرموده اند: قبر باغچه ای از بهشت است و یا حفره ای از حفرهای جهنم. (بیضاوی)
حاصل اينكه زندگانی این دنیا و لذات آن جزای اعمال صالحه نیست. (مظهری)
فَمَن زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ
کسی که از آتش دور کرده شود. (بیضاوی)
زحزح تکرار کلمه زح است که به معنی شتابان جذب کردن را گویند. (بیضاوی)
وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ
با نجات یافتن و به مراد رسیدن، را به دست آورده است و پیروزی یافته است. (بیضاوی)
رسول الله ص: هرکس که دوست دارد از آتش دور کرده شود و به وارد بهشت شود پس طوری عمل کند که وقتی به وی مرگ میرسد، با ایمان به الله و آخرت باشد و معامله اش با مردم طوری باشد که خودش دوست دارد مردم با وی چنین کنند. (بیضاوی)
کسیکه با دور شدن از آتش بهشت داخل شده است، نجات یافته و پیروز است نه کسیکه بر دنیا و متاع آن حریص شده و مشغول شده است هرچند که ممکن است باعث طول عمر و جمع مال زیاد بشود. (نظم الدرر)
وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ
و نیست لذتها و خوشیهای دنیا جز متاع و کالایی که عیبش پوشانده شده است. (بیضاوی)
متاع غرور و فریب بودن برای کسانی است که دنیا را بر آخرت ترجیح داده اند ولی اگر کسی باشد که هدفش آخرت باشد، دنیا کالای رسیدن به هدف است. (بیضاوی)
غرور يعني باطل. (مظهری)
حسن بصری: دنیا مثل سبزی گیاه و بازی دخترکان است و نتيجه اي ندارد. (بیضاوی)
لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا ۚ وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ ﴿186﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

قسم که شما قطعا در معرض بلا قرار خواهید گرفت و این امتحان است و این امتحان در مال شما و جان شما خواهد بود و از دشمنانتان که بعضی اهل کتاب هستند و بعضی مشرک، آزار و اذیت خواهید دید. برخورد شما اگر با شکیبایی باشد و از گناهان الله پرهیز کنید و حتی اگر بتوانید از مقابله به مثل خودداری کنید، این کار شما جزو کارهای مورد رضایت الله و از امور نیک خواهد بود. نکته: عزم مقابل رخصت است و در این آیه بیان میدارد که اگر شکیبایی پیشه کنید و مقابله به مثل بر آزار آنان نکنید و همچنین بر بلا صبر کنید، جزو کارهای عزمی است. اگر مقابله به مثل کردید هم اون از رخصت خواهد بود.

مستندات
لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ
لام لتبلون برای قسم است یعنی والله که شما مورد امتحان قررار خواهید گرفت و بر شما محنتها و سختی واقع خواهد شد تا مومن از غير مومن شناخته شود. (خازن)
شروع در تسلی دادن به رسول الله ص و مومنان است بر آنچه که از کفار از اذیت آزار خواهند دید تا بر آن آمادگی بگیرند و حواسان جمع باشد و با صبر ثبات با آن مواجه شوند.(ابوسعود)
اصل اختبار، امتحان است یعنی مهارت امتحان شونده مورد آزمایش قرار میگیرد به این شکل که در معرض کاری که غالبا بر وی سخت است قرار داده میشود و این حقیقتا از طرف کسی است که به عاقبت امور آگاهی ندارد و از جهت الله آگاه بر همه چیز، بطریق مجاز است که بنده اش را قادر میسازد تا یکی از دو امر را انتخاب کند. (ابوسعود)
گفته شده است: به پرداخت زکات از اموال امتحان میشوید. (خازن)
با شما همانند مختبر عمل خواهد شد تا مومن از منافق شناخته شود. (نظم الدرر)
امتحان در اموال با رسیدن آفات است و اما انفاق در راه خدا، اتلاف نیست بلکه از باب ازدیاد اموال است. (ابوسعود)
در مورد نفس و جان نیز با مرگ و مریضی و اسیر شدن و رسیدن انواع مکروهات به ان است. (ابوسعود)
تقدیم اموال بر نفس برای این است که هلاک اموال بیشتر است. (ابوسعود)
تقدیم مال بر روح از این جهت است که گفته اند مال همسنگ جان است بلکه بعضی مرگ آسانتر از فقر مینماید که باعث خواری عار میگردد که دستش از انجام مکارم کوتاه میآید. (نظم الدرر)
وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِن قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا
یعنی کسانیکه قبل شما به آنان کتاب داده شده بود منظور یهود و مسیحیان است. (ابوسعود)
اهل کتاب گفتن اشاره به این دارد که اینان ادعا خواهند داشت که آنچه میگویند مستند به کتاب است. (ابوسعود)
آزار بسیار از طعن در دینتان و شبهه افکنی در احکام شرعی و جلوی کسیکه قصد ایمان دارد را خواهید دید. (ابوسعود)
آمده است: وقتی رسول الله ص نامه ای به فنخاص یهودی نوشت و از حضرت ابوبکر فرستاد و فنخاص که این نامه را خواند گفت: پروردگارت به ما نیاز پیدا کرده است و حضرت ابوبکر خواست با شمشیر گردنش را بزند ولی گفته ی رسول الله ص یادش آمد که فرموده بود که سر خود کاری انجام نده تا پیش ما برگردی و از اینکار صرفنظر کرد و اين آیه نازل شد. (خازن)
مصیبتها از اقوام خویش خواهید دید و این در مورد مهاجرین است که مشرکان مال و زمین آنها را گرفتند و عذابها دادند. (بغوی)
مثل کعب بن اشرف یهودی که رسول الله ص و مسلمانان را هجو میکرد و مشرکان را علیه مسلمانان، تحریک میکرد. (العز بن عبدالسلام)
وَإِن تَصْبِرُوا
اگر بر آن سختی ها و بلایا شکیبایی کنید و حسن تقابل داشته باشید. (ابوسعود)
وَتَتَّقُوا
از دنیا بریده و به خدا مشغول شوید. (ابوسعود)
از ارتکاب گناه بترسید. (بحر العلوم)
فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ
پس این صبر و تقوی از اموری است که مورد قصد و عزم است که برای ان مسابقه دهندگان، با هم مسابقه میدهند و رقابت میکنند. (ابوسعود)
یعنی از چیزهایی است که باید برای آن هرکسی عزمش را جزم کند. (ابوسعود)
يعني از اموری است که الله بر انه عزم کرده است و بر ان امر کرده است. (ابوسعود)
یعنی وقتی عزم الله بر آن است پس شما باید که صبر پیشه کنید و ثابت قدم باشید. (ابوسعود)
این صبر از درستی تدبیر است شکی نیست که رشد در این است و شایسته ی هیچ عاقلی نیست که آن را ترک کند. (خازن)
و اين از حقيقت ايمان است. (بغوي)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود