0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ۖ كِتَابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ ۚ وَأُحِلَّ لَكُمْ مَا وَرَاءَ ذَٰلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوَالِكُمْ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ ۚ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً ۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا تَرَاضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِيضَةِ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا ﴿24﴾
النِّسَآء
تفسیر

و حرام است نکاح زنانی که دارای شوهر هستند مگر آن زنانی که اسیر شده و کنیز گشته اند که نکاح این زنان حلال است و عقد زن و شوهری قبل از اسارت آنان منقضی است. این حکم از محرمها در نکاح ، نوشته و حکم الله متعال است. و غیر از آنچه که از محرمات در قرآن و در سنت بیان شده است، بر شما حلال است اینکه آن زنان را بطلبید با اموال خودتان، در حالیکه با اینکار صفت پاکدامنی دارید و صفت زناکار دارید. پس اگر آنچه که لذت بردید و از زنان استفاده کردید پس مهر معین و فرض شده ی آنان را بدهید. و بر شما بعد اینکه مهر را تعیین کردید گناهی نیست اگر به چیزی یا بخشش با هم به رضایت برسید. قطعا الله متعال دانا و با حکمت است.

مستندات
وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ۖ
یعنی حرام گردانیده شد زنان شوهر دارد اینکه به زن شوهر دار محصن اطلاق میشود از این جهت است که آن زن با شوهرداشتن، فرج خود را محفوظ داشته است. (نسفی)
یعنی زنان شوهر دار بر شما حرام هستند مگر اینکه زنی را بدون شوهر از دار الحرب اسیر کرده و به دار اسلام آورده شود، که در اینصورت بخاطر تباین دارین ؛تضاد دو دار حرب و اسلام؛ زوجیت بین آنها از بین میرود و این اسیر برای مسلمانان بعد استبراء به یک حیض، حلال است(نسفی)
یعنی زنان شوهردار نکاحشان حرام است تا وقتی که وی طلاق دهد و یا بمیرد و بعد عدتشان هم بگذرد. (مظهری)
كِتَابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ
این احکام حرمت نوشته ی الله متعال و فرض کرده ی الله متعال است. (نسفی)
ۚ وَأُحِلَّ لَكُم مَّا وَرَاءَ ذَٰلِكُمْ
آن شمار شدگان قبلی را الله متعال حرام گردانیده و غیر اینها را بر شما حلال دانسته است. (نسفی)
أَن تَبْتَغُوا بِأَمْوَالِكُم مُّحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ
یعنی بیان داشت آنچه حرام است و آنچه حلال است تا با پرداخت مهر،طلب کنید و نکاح کنید. (نسفی)
در این دلیل است بر اینکه نکاح بدون مهر نمیشود و مهر واجب میشود هرچند که مهر صحبت نکنند و دیگر اینکه غیر مال، نمیتواند مهر باشد و دیگر اینکه کم نیز نمیتواند مهر باشد چراکه یک دانه گندم را مثلا، در عرف مال گفته نمیشود. (نسفی)
در حالیکه شما با اینکار محصن باشید، زناکار نباشید تا اموالتان را ضایع نکنید و با خرج کردن در راه غیر حلال فقیر نمانید که در دین و دنیای خود زیان دیده خواهید گشت که فسادی بزرگتر از زیان در دین و دنیا نیست. (نسفی)
احصان یعنی عفت و پاکدامنی و نگهداشت نفس از وقوع در حرام است. (نسفی)
مسافح: زناکار. (نسفی)
یعنی غیر از آنچه از محرمات بیان کردیم را برای شما حلال قرار دادیم تا آن زنان را به نکاح طلب کنید به وسیله ی آنچه از امواتان را به آنها بعنوان مهر میدهید و بدینوسیله شما خود را پاک و محصن داشته اید و نفس خود را از زنا و فجور منع کرده اید. (وسیط طنطاوی)
در جاهلیت اینگونه بوده است که وقتی کسی به خواستگاری زنی میرفت، به وی میگفت: من را نکاح کن و اگر قصدش زنا بود میگفت: سافحینی یعنی مسافحه کنیم و معنی مسافحه این است که مرد همراه زن به طریق فجور و بدون ازدواج صحیح باشد. (وسیط طنطاوی)
ۚ فَمَا اسْتَمْتَعْتُم بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ
پس آن زنی از زنان را که از انها به نکاح لذت بردید و استفاده کردید، مهرهایشان را به آنها بدهید. چراکه مهر در مقابل بضع آنان است. (نسفی)
بضع: فرج و جای استفاده مرد از زن در زناشویی.
فَرِيضَةً ۚ
این دادن مهر فریضه است یا آن مهری که مقدر شده است. (نسفی)
وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا تَرَاضَيْتُم بِهِ مِن بَعْدِ الْفَرِيضَةِ
بعد تعیین مهر بر شما گناهی نیست در اینکه از این مهر کم کنید یا اضافه کنید و یا زن کل مهر را هبه دهد. (نسفی)
إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا
الله به اشیاء قبل خلقشان، داناست و دارای حکمت است در آنچه از نکاح که بر شما فرض کرده است و از طریق نکاح است که نسب را حفظ کرده است. (نسفی)
الله متعال دانای به مصالح بندگانش است و حکیم در آنچه مشروع گردانده است وبرای همین این احکام مناسب حال شما را حکم کرده است. (ابوسعود)
الله متعال به آنچه که بر شما از زنان اجنبی حلال کرده داناست و بر آنچه که بر شما حرام گردانده از روی حکمتش بوده است. (بحر العلوم)
رسول الله ص: ای مردم من امر کرده بودم به استمتاع ؛به صیغه کردن؛ این زنان، هان آگاه باشید که این صیغه کردن تا روز قیامت، حرام است. (بیضاوی)
متعه و صیغه در فتح مکه به طول سه روز مباح گشت و بعد تا روز قیامت منسوخ شد و حرام گردید. (ابوسعود)
گفته شده است: متعه دو بار حلال و دو بار حرام گردیده است. (ابوسعود)
از ابن عباس قبل مرگش از حکم به حلال بودن متعه توبه کرده و گفت: بار الها من در مورد انچه در مورد متعه و صرف گفته ام توبه کرده ام. (ابوسعود)
اجماع امت بر این منعقد است که متعه جایز نیست و در حرام بودن آن کسی اختلافی ندارد مگر گروهی از شیعه. (مظهری)
وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ فَمِنْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ مِنْ فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِ ۚ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِكُمْ ۚ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ ۚ فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَنَاتٍ غَيْرَ مُسَافِحَاتٍ وَلَا مُتَّخِذَاتِ أَخْدَانٍ ۚ فَإِذَا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِ ۚ ذَٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ ۚ وَأَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿25﴾
النِّسَآء
تفسیر

و کسیکه از شما اگر از نظر توانایی مالی، عاجز گشت از اینکه زنان آزاد را نکاح کند، پس از بین کسانیکه دستان راست شما صاحبش شده است یعنی کنیزان، عقد کنند. کنیزانی که مسلمان هستند. در مورد ایمان آنان، همینکه در ظاهر مسمان باشند، کفایت میکند و حقیقت ایمان آنان را الله متعال بهتر میداند. یادتان باشد که کنیز و غیر انها، همگی از یک صنف و نوع هستید یعنی فرزندان آدم هستید. پس اگر قصد نکاح کنیز کردید، باید که با اجازه ی صاحبان آنها باشد و مهرشان را به درستی و نیکی ادا کنید. آن کنیزانی را که پاکدامن باشند و آشکارا زناکار نباشند و همچنین و دوست پنهان گیر نیز نباشند. وقتی که این کنیزان به عقد در آمدند، و زنا انجام دادند، پس بر آنها نصف آنچه باری زنان آزاد است، میباشد. این امر به ازدواج با کنیزان برای کسانی است که از در گناه افتادن میترسند، و اگر از نکاح کنیزان، شکیبایی کنید و ازدواج نکنید، این برای شما خیر است. و الله متعال آمرزنده و مهربان است. نکته: در اینکه بعد دستور به ادای اجر زنان، کلمات محصنات و متخذات اخدان را میآورد برای اعلام این مطلب است که منظور از اجر مهر آنان است نه چیز دیگر یعنی آنچه شما به زنان میدهید از یک جهت اجری برای زنان است و از طرف دیگر با گفتن اجر ذهنتان به این نرود که منظور چیزی غیر از مهرشان باشد.

مستندات
و هر كس از شما كه توانگرى و فراخدستى ندارد تا با زنان پاكدامن و با ايمان ازدواج كند، از كنيزان با ايمان كه مالك آنيد [به زنى گيرد]، و خدا به ايمان شما داناتر است، برخى‌تان از برخى ديگريد- همه يكسان و برابريد-. پس آنان را با اجازه كسانشان به زنى گيريد و كابينشان را به شيوه‌اى نيكو بدهيد، در حالى كه پاكدامنان باشند نه زشتكاران- زناكاران- و نه دوست‌گيران به پنهانى. و چون شوهر كنند اگر زشتكارى- زنا- كنند بر آنهاست نيمى از شكنجه‌اى كه بر آزادان است. اين- ازدواج با كنيزان- براى كسى از شماست كه از رنج و فشار [عزوبت و از گناه زنا بر خويشتن‌] بترسد، و اينكه شكيبايى و خوددارى كنيد براى شما بهتر است، و خدا آمرزگار و مهربان است.
وَمَن لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنكُمْ طَوْلًا
یعنی کسیکه از شما توانایی مالی ندارد.. (بحر العلوم)
أَن يَنكِحَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ فَمِن مَّا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُم
یعنی از زنان آزاد را نکاح کند (بحر العلوم)
مِّن فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِ ۚ
پس با کنیزان ازدواج کند. (بحر العلوم)
یعنی با کنیز مسلمان ازدواج کند. منظور این نیست که غیر مسلمان از مسیحی و یهودی جایز نیست بلکه منظور توصیه به این است که با کنیز مسلمان ازدواج کند. (بحر العلوم)
همانطور که در مورد نکاح زنان آزاد قید ایمان را آورد در حالیکه به اتفاق، مسلمان بودن آنها شرط نیست در مورد کنیزان نیز چنین است و امر مسلمان بودن، جهت استحباب است. (نسفی)
یعنی اگر زن آزادی ندارد با کنیز میتواند ازدواج کند. (بحر العلوم)
چراکه هرکس که برای ازدواج با کنیز مالی داشته باشد میتواند که با همان مال با زن آزاد ازدواج کند پس منظور این است که اگر زن آزاد در نکاح نداشته باشد میتواند با کنیز ازدواج کند. (بحر العلوم)
ابن عباس گفت: از فراخی هاییکه الله متعال در حق این امت، قرار داد این استکه کنیز یهودی و مسیحی را با وجود غنی بودن، حلال گرداند. (نسفی)
وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِكُم
و الله به حقیقت ایمانتان، داناست. (بحر العلوم)
یعنی ظاهر ایمان آنها را قبول کنید. دیگر اینکه معلوم میشود که حقیقت ایمان، در قلب است جراکه علم به ایمان زبانی، برای همه یکسان است. (نسفی)
بَعْضُكُم مِّن بَعْضٍ ۚ
از عقد کنیزان، ننگ ندارید چراکه همگی شما فرزندان آدم هستید. (نسفی)
یعنی شما در نسب از یکدیگر هستید و همگی فرزند و از نظر نسبی فخری بین شما نیست. (بحر العلوم)
یعنی بعضی از شما بر دین بعض دیگرتان هستید. (بحر العلوم)
فَانكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ
کنیزان را با اذن صاحبان آنها نکاح کنید. (بحر العلوم)
یعنی اجازه دست صاحبان است و خود کنیزان نیز میتوانند اقدام به نکاح کنند. دیگر اینکه کنیز و بنده بدون اجازه ی صاحبش حق ازدواج ندارد. (نسفی)
وَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ
یعنی مهر کنیزان را با اجازه ی صاحبان آنها بدهید چراکه اگر زوج بدون اجازه ی صاحب کنیز ، مهر را به کنیز بدهد، ضامن مهر است. (بحر العلوم)
بالمعروف یعنی مهر بدهید نه مزد زنا. (بحر العلوم)
یعنی بدون تعلل و بدون ضرر مهرشان را بپردازید و صاحب مهرشان، صاحبانشان هستند. (نسفی)
مُحْصَنَاتٍ
عفیفان را. (بحر العلوم)
غَيْرَ مُسَافِحَاتٍ
نه زنا کاران را. (بحر العلوم)
نه از کسانیکه آشکارا زنا میکنند. (بحر العلوم)
وَلَا مُتَّخِذَاتِ أَخْدَانٍ
نه دوست پنهانی باشند. (بحر العلوم)
در جاهلیت دو نوع زنا وجود داشت یک عده از زنان، زناکار بودنشان را آشکار میکردند و بر در خانه ی خود، پرچمهایی نصب میکردند به نشانه ی زناکار بودن و یک نوع دیگر زناکارانی که این امر را پنهانی انجام میدادند، پس الله متعال از ازدواج با هر دو نوع نهی کرده است. (بحر العلوم)
فَإِذَا أُحْصِنَّ
پس اگر مسلمان شدند. (بحر العلوم)
پس اگر عفیف شدند. یعنی با ازدواج کردن عفیف گشتند. (بحر العلوم)
فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ
اگر فاحشه ای انجام دهند یعنی زنا کردند. (بحر العلوم)
فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِ
یعنی اگر کنیز زنا کند، جزای وی نصف جزای زن آزاد است یعنی پنجاه ضربه شلاق است. (بحر العلوم)
دلیل نقصان جزای کنیزان از این جهت است که آنان از زنان آزاد ضعیفتر هستند. (بحر العلوم)
گفته میشود که از آنجا که کنیزان به مراد خود نمیتوانند مانند آزادان برسند. (بحر العلوم)
گفته شده: جزا به اندازه ی نعمت است. (بحر العلوم)
نشانگر این مطلب است که جزای کنیزان شلاق است نه رجم چراکه رجم را نمیتوان نصف کرد و اینکه منظور از مصحنات در اینجا زنان آزاد ازدواج نکرده است. (نسفی)
ذَٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنكُمْ
این رخصت عقد کنیزان برای کسیکه از گناه در دینش بترسد. (بحر العلوم)
برای کسیکه از زنا و فجور بترسد. (بحر العلوم)
وَأَن تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَّكُمْ
از عقد کنیزان شکیبایی کنید بهتر است چراکه آنچه از ازدواج با کنیزان متولد میشود، بنده خواهد بود. (بحر العلوم)
از حضرت عمر: هرکس که با کنیز ازدواج کند، آگاه باشد که نصف خودش را بنده گردانده است یعنی فرزندش بنده خواهد بود. پس صبر از آن بهتر است تا فرزندش بنده نگردد. (بحر العلوم)گ
مجاهد: اگر بر نکاح کردن کنیزان، صبر کنید بهتر از آن است که در زنا بیافتید. (بحر العلوم)
وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
و الله متعال بر آنچه قبل تحلیل آن انجام داده اید آمرزنده است و مهربان است وقتی که عقد کنیزان را رخصت داد. (بحر العلوم)
رحیم است چراکه در عذاب شماف تعجیل نمیکند. (بحر العلوم)
مبالغه کننده در آمرزیدن کسانی است که کنیزان را نکاح میکنند و در منتهای رحمت است چراکه به آنان این امر را رخصت داده است. (ابوسعود)
يُرِيدُ اللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَيَتُوبَ عَلَيْكُمْ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ﴿26﴾
النِّسَآء
تفسیر

و الله متعال اراده دارد تا که برای شما بیان کند آنچه به نفع شماست و آنچه که به ضرر شماست و اراده دارد که شما را به آنچه که قبل شما بوده اند از انبیاء و صالحان ارشاد کند تا راهنمایی یابید و اراده ی توبه ی شما را دارد و از شما میخواهد که به سوی وی بگردید تا الله نیز از مجازات شما برگردد. و الله متعال دانا به همه چیز است و در هر حکمش، حکمت است. نکته: یادآوری اینکه الله دانا است و حکیم است برای این است که بفرماید خیالتان راحت باشد، و در احکام الهی شک نکنید چراکه این احکام را الله متعالی که دانا به همه چیز است و صفت حکمت دارد، حکم میکند.

مستندات
يُرِيدُ اللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ
الله متعال اراده میکند که برای شما آنچه را از مصالحتان و فضایل که بر شما مخفی میماند را بیان کند. (نسفی)
آنچه از شما از حلال و حرام بندگی خواسته است، را بیان کند. (بیضاوی)
این تشریع حلال و حرام برای بیان به شما است. (ابوسعود)
وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ
و منهج و طریقه ی کسانیکه قبل شما بوده اند از انبیاء و صالحین را به شما راهمایی کند. آن راههایی که آنان در راه دین پیموده اند تا از آنها در این راه پیروی کنید (نسفی)
وَيَتُوبَ عَلَيْكُمْ ۗ
و شما را توفیق توبه عنایت کند از آنچه از اختلاف که داشتید. (نسفی)
وگناهانتان را بیامرزد. (بیضاوی)
شما را به آنچه که مانع گناهتان میشود، راهنمایی کند و شما را به توبه تشویق کند. (بیضاوی)
شما را به آنچه که باعث کفارت گناهانتان میشود، راهنمایی کند. (بیضاوی)
از نقصانی که در انجام آنچه به آن مکلف شده اید، توبه کنید الله نیز توبه اتان را بپذیرد. چراکه کمتر تکلیفی هست که در آن نقصان راه نداشته باشد پس آن نقصان خود را با توبه تلافی میکنیم .(ابوسعود)
وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
و الله دانای به مصالح بندگانش است و حکیم است در آنچه بر شما دستور میدهد. (نسفی)
در جمیع احکامش حکمت و مصلحت را رعایت میکند. (ابوسعود)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود