الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ
یعنی مردان بر سر زنان هستند و امر و نهی میکنند همانطور که والیان بر رعیت رسیدگی میکنند.
(نسفی)
آیه در مورد شوهران نازل شده است.
(تاویلات اهل سنت)
یعنی منظور از الرجال، شوهران هستند.
دیگر اینکه دلیل بر این استکه نفقه ی زنان بر عهده ی شوهران است.
(تاویلات اهل سنت)
اگر با استدلیل به این آیه کسی خواست بگوید که این نشان میدهد که نکاح دست اولیای زنان است
باید به آنها گفت پس با توجه به این اظهارات، نفقه ی زنان نیز باید بر اولیا باشد
در حالیکه کسی چنین چیزی را نه قبول دارد و نه چنین است.
(تاویلات اهل سنت با تصرفات در کلمات)
روایت است که سعد ابن ربیع از سروران انصار:
زن وی ناسازگاری کرد و شوهرش وی را سیلی زد و پدر زنش دخترش را پیش رسول الله ص
به شکایت برد و رسول الله ص فرمود: از وی قصاص کند؛ یعنی مکافات کند؛
پس این آیه نازل شد و رسول الله ص فرمودند:
ما حکمی را اراده کردیم و الله متعال حکمی دیگر اراده کرد و آنچه الله متعال
اراده کرده است، خیر است.
(ابوسعود)
بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ
این سیطره ی مردان بر زنان از این جهت است که الله متعال آنان را در قدرت و جنگ
و نظر و عزم و به هوشیاری و نماز و روزه و جماعت و امامت و خطبه،
بر زنان برتری داده است. و در تکبیر تشریق نزد امام ابوحنیفه برتری داده است.
(نسفی)
و در نسب نیز به مردان منتسب میشوند.
(نسفی)
وَبِمَا أَنفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ
و از این جهت که نفقه ی زنان بر عهده ی مردان است.
(نسفی)
فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ
زنان دو قسم هستند: اولی زنانی که مطیع هستند و بر آنچه بر عهده ی آنان است
در حق شوهران، ادا میکنند.
(نسفی)
پس نیکان زنان: مطیع الله هستند و حقوق شوهر را بجای میآورند.
(ابوسعود)
حَافِظَاتٌ لِّلْغَيْبِ
محافظان هستند در وقتی که شورهشان حضور ندارد در محافظت از ناموس و اموال و خانه.
(نسفی)
حافظ اسرار شوهرانشان هستند.
(نسفی)
رسول الله ص: بهترین زنان بعنوان همسر، زنانی هستند که وقتی به آنان مینگری
خوشحالت میکنند و اگر به آنها امر کنی، فرمان میبرند و وقتی از آنان غایب هستی
مال و نفس خود را حفظ میکنند و این آیه را تلاوت کردند.
در این حدیث مال شوهر را به زنش نسبت داد و نشان میدهد که تصرف در اموال شوهر
همانند تصرف در اموال خود زن است.
(ابوسعود)
بِمَا حَفِظَ اللَّهُ
بخاطر اینکه الله متعال نیز آنان را حفاظت کرده است با توصیه به شوهرانشان
که با زنان خود به نیکی رفتار کنید.
(نسفی)
و یا بخاطر اینکه الله متعال آنان را در عصمت خود داشت تا که بر غیب محافظ باشند.
(نسفی)
بدین خاطر که الله متعال با امر به حفظ غیب و تشویق و تهدید به آن، آنان را حفظ کرد.
(ابوسعود)
یعنی با امری که حفظ حق الله و طاعت الله حساب میشود و آن به پاکدامنی
و دلسوزی در حق شوهران است.
(ابوسعود)
وَاللَّاتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ
قسم دوم زنان کسانیکه عصیان میورزند و از اطاعت از شوهرشان، سر باز میزنند.
(نسفی)
از ابن عباس: نشوز یعنی اینکه حقوق شوهر را وقعی ننهد و از وی فرمانبرداری نکند.
(نسفی)
اشاره و ارشاد چگونگی قیام بر زنان است.
(ابوسعود)
خوف؛ ترس؛ حالتی است که در وقت حدوث یا گمان وقوع و یا علم به وقوع امری ناگوار
بر قلب عارض میشود.
(ابوسعود)
فَعِظُوهُنَّ
پس آنان را از عذاب الهی و از کتک کاری بترسانید.
(نسفی)
عظه و وعظ: کلامی که قلبهای سخت را نرم میکند و طبایع رمنده را آرام میکند.
(نسفی)
با تهدید و ترغیب نصیحت کنید.
(ابوسعود)
وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ
از همخوابی با آنان دوری کنید یعنی از آمیزش دوری کنید.
(نسفی)
و یا اینکه منظور این استکه رویش را از زنش بگرداند در حالیکه در یک تشک هستند
چراکه نگفت از تشک دوری کنید.
(نسفی)
وَاضْرِبُوهُنَّ
و آنان را بزنید زدنی که رنج آور نباشد.
(نسفی)
ضربی نه رنج آور و نه عیب آور.
(ابوسعود)
یعنی زدنی که نه باعث رنج شود و نه باعث رسیدن عیبی به وی شود.
نخست امر به موعظه کرد اگر افاقه نکرد امر به ترک در همخوابی امر کرد
اگر این نیز فایده ای نداشت امر به ضرب کرد.
(نسفی)
فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ
اگر با ترک ناسازگاری از شما اطاعت کرد.
(نسفی)
فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا
پس از تعرض و آزار آنان دست بردارید.
(نسفی)
إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا
اگر دستان شما بر بالای زنان است پس بدانید که قدرت الله بر شما بزرگتر
از قدرت شما بر زنانتان است. پس از ظلم به آنان بپرهیزید.
(نسفی)
یعنی الله متعال که بزرگ و والا است، با این وجود شما نافرمانی میکنید و بعد توبه میکنید
و الله متعال نیز توبه ی شما را میپذیرد پس شما نیز اولی به این هستید که وقتی کسی
به بدی میکند، وبعد از بدی خود برگشت، وی را ببخشید.
(نسفی)
