0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَالَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ رِئَاءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ ۗ وَمَنْ يَكُنِ الشَّيْطَانُ لَهُ قَرِينًا فَسَاءَ قَرِينًا ﴿38﴾
النِّسَآء
تفسیر

و کسانیکه انفاق میکنند از روی ریا و اینکه مردم وی را بستایند در حالیکه به الله متعال ایمان و باور ندارند و به روز رستاخیز و واپسین که محل جزای اعمال است نیز باور ندارند و کسیکه همدم و یارش شیطان باشد چه بد یار و همدمی است این شیطان. اینکه اگر شیطان با کسی رفیق شود، کارش این میشود که انفاقش نیز از روی ریا باشد و اینکه اگر کسی کارش ریا باشد و به الله و آخرت ایمان نداشته باشد در آخرت، با شیطان در جهنم خواهد بود و مشخص است که چه بد همراهی است این شیطان.

مستندات
وَالَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ رِئَاءَ النَّاسِ
گفته اند: در حق منافقین نازل شده است که از جهت ریا انفاق میکردند و از جهت ریا نماز میخواندند تا با مومنان موافق امده باشند در حالیکه به الله و قیامت ایمان نداشتند. (تاویلات اهل سنت)
در حق کسانیکه به مشرکان در روز بدر طعام داده اند نازل شده است و آنان رؤسای اهل مکه بودند. (بحر العلوم)
بعضی گفته اند در شان کسانی نازل گشت که در راه دشمنی با رسول الله ص کوشش میکردند و از جهت ریا انفاق میکردند و هدفشان، ریاست بوده است. (تاویلات اهل سنت)
یعنی انفاق میکنند تا مردم به آنها بگویند چه با سخاوت است و هدفشان کسب رضای الله نیست. (خازن)
رسول الله ص: الله متعال فرموده است: من بی نیازترین شریکان هستم هرکس دیگری را درکاری با من شریک سازد وی و شریکش را برای هم وامیگذارم. (خازن)
هرکار خیری که بنده از برای غیر وجه الله انجام دهد، قربت حساب نمیشود و مستحق ثواب نیز نمیشود چراکه کسیکه برای ریا انجام میدهد عوض دنیوی را میخواهد از قبیل ذکر جمیل و ستوده شدن پس این اصلی ثابت است که هرکس بر انجام کار خیرش عوض دنیوی مد نظر داشته باشد قربت نیست مثل اجرت بر انجام حج و نماز و دیگر قربتها که هر گاه در مقابلش عوض دنیوی خواسته شود، از قربت بودن خارج میشود و دانسته شد که راه کسب ثواب این است که فقط بوجه الله انجام شود و ثابت شد که جایز نیست که بر انجام خیر مستحق اجرت گردد و اجاره بر کار خیر نیز باطل است. (احکام القرآن جصاص)
وَلَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ
نه الله متعال را یگانه میدارند و نه به معاد که در آن جزای اعمال است ایمان دارند. (خازن)
وَمَن يَكُنِ الشَّيْطَانُ لَهُ قَرِينًا فَسَاءَ قَرِينًا
یعنی هرکس که شیطان یار و همدمش باشد، چه بد یاری است. (خازن)
در آخرت برای هر کافری شیطانی همدم است و در زنجیر هستند. (خازن)
چراکه این شیطان است که آنان را بر بخل و ریا و هر شری، باعث شده است. (نسفی)
ممکن است که این دوستی شیطان در دنیا باشد و یا اینکه در آخرت باشد. (تاویلات اهل سنت)
مساله ای که بین تمام اقوام و تمام مردم از مشرک و مومن هست اینکه همگی بر اینکه شیطان بد و پلید است و فرشته خوب و نیک است، اتفاق نظر دارند در حالیکه هیچ یک را کسی ندیده است و این دلیل بر این است که اینان شنیده اند و معلوم است که انبیا برای آنها بیان کرده اند پس دلیل وجود نبوت است. (تاویلات اهل سنت)
وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ آمَنُوا بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقَهُمُ اللَّهُ ۚ وَكَانَ اللَّهُ بِهِمْ عَلِيمًا ﴿39﴾
النِّسَآء
تفسیر

و چه بر سرشان میآمد اگر که به الله متعال ایمان میآوردند و به روز آخرت نیز همچنین و در راه الله متعال انفاق میکردند. در حالیکه الله متعال به آنان داناست و میداند که به چه هدفی انجام میدهید و باورتان چیست. نکته: آنچه باید توجه داشت این است که وقتی عده ای انسانیت را مطرح میکنند الله متعال انان را به تفکر فرامیخواند و میفرماید اگر این انسانیت را همراه باور به الله متعال و اخرت انجام دهید هیچ ضرری متوجه شما نمیشود بلکه باعث میشود که دنیا و آخرتتان آباد گردد پس هیچ عاقلی همراه کار خیر، الله متعال که خالقش است و در رد آن کسی را دلیلی نیست، انکار نمیکند بلکه همراه ایمان انجام میدهد تا مطمئن باشد که در اخرت نیز جزو نجات یافتگان خواهد بود.

مستندات
وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ آمَنُوا بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ
یعنی چیزی بر علیه آنان نیست اگر بجای کفر به الله ایمان میآوردند و به روز آخر ایمان میآوردند. (بحر العلوم)
گفته میشود: بر انان عذابی نبود اگر بر الله و روز اخر ایمان میآوردند و صدقه میدادند. (بحر العلوم)
یعنی در ایمان آوردن و انفاق فی سبیل الله چه تبعاتی و چه وبالی بر آنها است؟ منظور توبیخ و ذم آنان است. (نسفی)
یعنی آنانکه به جهت ریا و ریاست و بقای در ریاست انفاق میکردند اگر در راه الله اینکار را انجام میدادند، ریاست و حسن ذکر برایشان حاصل میشد بلکه اگر ایمان میآوردند یاد و خاطره اشان بیشتر میشد بعنوان مثال کسانی مثل عبدالله ابن سلام که ایمان آوردند همان منزلت را حفظ کردند و بعد مرگشان نیز ذکر خیرشان ماند ولی کسانیکه همزمان با وی بودند وایمان نیاوردند، یادی از انان نمانده است. (تاویلات اهل سنت)
وَأَنفَقُوا مِمَّا رَزَقَهُمُ اللَّهُ
و چیزی بر علیه آنان نبود اگر بجای بخل و ریا در راه الله انفاق میکردند. (بحر العلوم)
وَكَانَ اللَّهُ بِهِمْ عَلِيمًا
و الله متعال داناست به اینکه اینان ایمان نیاورده اند. (بحر العلوم)
الله متعال دانای به ثواب اعمال انان است و از ثواب اعمالشان ذره ای ظلم به خرج نمیدهد. (بحر العلوم)
وعید به آنان است. (نسفی)
الله متعال همیشه بر انان علم دارد و لیکن بر این عملشان واگذاشت تا بدانند که عصیان کسی برای الله متعال ضرری نمیرساند و اطاعت کسی نفعی برای الله متعال نمیرساند بلکه ضرر و نفع به خودشان میرسد. (تاویلات اهل سنت)
این جمله تحذیر و آگاهی دادن به انان است که بدانند که الله متعال بر انان داناست پس بر حذر باشند چراکه کسیکه بداند کسی مراقب اعمالش هست، بیشتر میترسد. (تاویلات اهل سنت)
یعنی در وقت خلق آنان الله متعال به آنان عالم بود تا خلائق بدانند که مخالفت انان با الله متعال هیچ ضرری برای الله تعالی ندارد. (تاویلات اهل سنت)
إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ ۖ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا ﴿40﴾
النِّسَآء
تفسیر

قطعا الله متعال ظلمی حتی به اندازه ی کوچکترین اشیاء در حق کسی، انجام نمیدهد، اگر این ذره، نیکیی باشد، آن را چند برابر میکند، و از پیش خودش نیز اجری بس بزرگ عطا میکند.

مستندات
إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ
ذره مورچه ی کوچک را گویند. (نسفی)
از ابن عباس: خاک را به دستش گرفت و بر آن فوت کرد و گفت: هر یک از اینها، ذره هستند. (نسفی)
همان است که در شعاع و نور آفتاب آشکار میشود. (بحر العلوم)
گفته شده: هر یک از اجزای غبار که از روزنه دیده میشود، ذره است. (نسفی)
به اندازه ی کوچکترین چیز مثل ذره، از اجرش کم نمیکند و در عذابش زیاد نمیکند. (بیضاوی)
اشاره به این دارد که هرچند نیکی کم ارزش باشد، جزایش بزرگ است. (بیضاوی)
این قبیل آیات والله اعلم، هدفش بیان این مطلب است که جاهل با دیدن درد در کودک و ناگواری در آنها، گمان نکند که اینها ظلم هستند بلکه این صحت و سلامت فضل الهی هستند نه اینکه حقی برای آنها باشد. (تاویلات اهل سنت)
از رسول الله ص: الله متعال به مومن ظلمی نمیکند اگر حسنه ای داشته باشد برایش پاداش میدهد این پاداش ممکن است رزقی در دنیا باشد و یا جزایی در آخرت باشد. (تاویلات اهل سنت)
وَإِن تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا
اگر به اندازه ی ذره ای، نیکی باشد، ثواب آن را دو چندان میکند. (نسفی)
در قرائت مکی و شامی، یضعّفها امده است. (نسفی)
یعنی اگر ذره ای به حسناتش اضافه کند الله متعال آن را چند برابر میکند تا که مثل کوه احد میشود و برایش بهشت واجب میگرداند. (بحر العلوم)
از عثمان نهدی، به ابوهریره گفت: از تو به من خبر رسیده است که میگویی که رسول الله ص فرموده اند که الله متعال به بنده ی مومنش در قبال حسنه اش، هزار هزار حسنه میدهد، ابوهریره گفت: نه چنین نگفته ام بلکه شنیدم که رسول الله ص میفرمود: دو هزار هزار حسنه میدهد و بعد این آیه را تلاوت کرد. منظور کثیر بودن است نه محدود کردن به یک عدد. (ابوسعود)
وَيُؤْتِ مِن لَّدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا
به صاحب نیکی و حسنه، از پیش خودش، پاداشی عظیم میدهد. (نسفی)
اجر عظیم یعنی بهشت. (بحر العلوم)
حساب کنید آنچه الله متعال عظیم بگوید آن الله که متاع دنیا را قلیل میداند، چه عظمتی خواهد داشت. (نسفی)
این آیه دلالت دارد بر اینکه مرتکب کبیره جاودان در جهنم نخواهد ماند چراکه دارای حسنات زیاد است. (نسفی)
فضل را اجر نامید چراکه تابع اجر است. (بیضاوی)
از ابن مسعود: در سوره نساء پنج آیه هست که آنها برای من از دنیا و آنچه در آن است، محبوبتر است:
1-: إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ [سورة النساء: 31] الآية.
2-: وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ [سورة النساء: 64] الآية.
3-إِنَّ اللَّهَ لاَ يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ الآية.
4: إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ [سورة النساء: 48] الآية.
5-: ومَنْ يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِهِ [سورة النساء: 123] الآية. (بحر العلوم)
فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَىٰ هَٰؤُلَاءِ شَهِيدًا ﴿41﴾
النِّسَآء
تفسیر

چگونه خواهد بود، حال و عکس العمل مشرکین و کفار و منافقین وقتی که در روز قیامت بر علیه آنان، گواهانی بیاوریم که بر عمل کرد آنان گواهی دهند که همان انبیاء الهی هستند و تو را بیاوریم ای محمد بعنوان شاهد تا بر رسولان و بر امتت شاهد باشی. نکته: هر چند در تفاسیر در مورد اینکه منظور مشرکان و کفار و منافقین هستند ما نیز باید این سوال را از خود داشته باشیم که وقتی در پیشگاه پروردگار حاضر شدیم و گواهان نیز حاضر شوند، حال ما چگونه خواهد بود و طوری رفتار کنیم که در آن روز خجل نباشیم.

مستندات
فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِن كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ
حال مشرکان و منافقین چگونه خواهد بود. (خازن)
چه خواهند کرد و حالشان چگونه خواهد بود؟ (بحر العلوم)
وقتی که نبی آن قوم را بعنوان شاهد آورده شود که بر رساندن رسالت، گواه هستند. (بحر العلوم)
نبی هر قوم بر انچه انجام داده اند گواهی دهند. (نسفی)
که بر فساد عقایدشان و زشتی کردارشان گواهی دهند. (بیضاوی)
وَجِئْنَا بِكَ عَلَىٰ هَٰؤُلَاءِ شَهِيدًا
و تو نیز بر امتت شاهد هستی. (نسفی)
گواه بر ایمان ایمان آورندگان و بر کفر کفر ورزندگان و بر نفاق منافقین. (نسفی)
و تو بر صدق آن شاهدان گواهی دهی چراکه عقاید آنان را میدانی و اینکه شرع تو جامع قواعد آنان است. (بیضاوی)
گفته اند که بر کفار گواه خواهی بود. (بیضاوی)
و تو را بیاوریم بعنوان شاهد بر اینکه امتت تصدیق کرده اند. چراکه امت محمدی بر امتهای تکذیب کننده، گواهی میدهند که آنان را رسالت امده است. شهادتشان اینگونه است که در روز قیامت الله متعال بر امتهای پیشین گوید: آیا رسولان من پیامهای من را به شما رساندند؟ امتها جواب دهند: خیر. و رسولانشان گویند ما بر رساندن رسالت گواه داریم. الله تعالی گوید: شاهدان شما چه کسانی هستند؟ گویند: امت محمد پس امت محمد آورده شود و به تبلیغ رسالت رسولان گواهی دهند بر اساس آنچه از وحی از داستان رسالت آن دانسته بودند. (بحر العلوم)
يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَعَصَوُا الرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّىٰ بِهِمُ الْأَرْضُ وَلَا يَكْتُمُونَ اللَّهَ حَدِيثًا ﴿42﴾
النِّسَآء
تفسیر

در آن روز یعنی در روز قیامت کفار به الله متعال و نافرمانان از رسول الله ص دوست خواهند داشت که ای کاش که همانند خاک بودند و مثل خاک میشدند و اصلا انسان نبودند و اینان در آن روز قادر به کتمان سخنی از الله متعال نیستند. نکته: همانطور که در اینجا کفار آخرت را انکار میکنند و هر سخنی را در شان الله متعال روا میدارند در آن روز وقتی همه چیز را عیان میبینند آرزویشان این است که با خاک یکسان میشدند و آرزو میکنند که ای کاش در دنیا چیزی را کتمان نمیکردند.

مستندات
يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَعَصَوُا الرَّسُولَ
یعنی کفار تمنا کنند، (بحر العلوم)
یعنی به الله کفر ورزیده اند. (نسفی)
اشاره به سختی و بدی حال کفار است. (ابوسعود)
لَوْ تُسَوَّىٰ بِهِمُ الْأَرْضُ
که زمین آنان را فرو میبرد. (بحر العلوم)
ای کاش خلق نمیشدند. (بیضاوی)
یعنی خاک میشدند و بر آن همه راه میرفتند. (بحر العلوم)
اگر دفن کرده میشدند و بر آن خاک برابر میکردند همانطور که با مردگان انجام میشود. (نسفی)
یا اینکه دوست داشتند که مبعوث نمیشدند و آنها و زمین برابر میشدند. (نسفی)
یا اینکه حیوانات به خاک تبدیل میشدند پس حال حیوانات را دوست میدارند. (نسفی)
وَلَا يَكْتُمُونَ اللَّهَ حَدِيثًا
و از خدا سخنی را کتمان نکنند. این کلامی مستانف است چراکه آنچه عمل کرده اند نزد الله متعال آشکار است و نمیتوانند کتمان کنند. (بحر العلوم)
یعنی قادر بر کتمان نیستند چراکه اعضای بدنشان بر علیه آنان شهادت میدهند. (نسفی)
بعضی نیز مربوط به قبل دانسته و چنین معنی کرده اند: دوست داشتند که به خاک تبدیل میشدند و دوست داشتند که از الله کلامی را کتمان نمیکردند چراکه الله متعال ظاهر کننده ی دروغ آنان است. (بحر العلوم)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَىٰ حَتَّىٰ تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّىٰ تَغْتَسِلُوا ۚ وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَىٰ أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا ﴿43﴾
النِّسَآء
تفسیر

ای کسانی که ایمان آورده اید به نماز نزدیک نشوید در حالیکه مست هستید، یعنی در وقت نماز مست نباشید. تا وقتیکه بدانید که چه میگویید، و در وقت جنابت نیز نزدیک نماز نشوید یعنی بی طهارت نماز نخوانید بلکه با طهارت کامل باشید، مگر اینکه مسافر باشید و آب نیابید که در اینصورت با تیمم میتوانید نماز بخوانید، و اگر که بودید بیمار که آب ضرر داشته باشد و یا که مسافر بودید و یا که کسی از شما از مکان قضای حاجت امد یعنی اجابت مزاج کرد، و یا اینکه زنان را دست زدید یعنی با آنها آمیزش داشتید، پس در این مواقع اگر آب نیافتید و قدرت بر استعمال آن نیافتید، پس باید که قصد کنید و تیمم کنید بر جنس زمین که پاک است پس برای تیمم که قصد کردید، صورت خود و دستهای خود را مسح کنید. قطعا الله متعال که چنین احکامی را برای شما امر میکند، بخشنده و در گذرنده و آمرزنده است.

مستندات
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنتُمْ سُكَارَىٰ
شروع با ندا و حرف تنبیه برای مبالغه در این مطلب است که باید بر اساس موجب نهی عمل شود. (ابوسعود)
بعضی گفته اند که منظور مستی از شراب است و این قول ابن عباس و ابراهیم و قتاده است و مجاهد و حسن گویند: تحریم خمر آن را منسوخ کرده است و ضحاک گوید منظور مستی خواب است. (احکام القرآن جصاص)
وقتی عبدالرحمن بن عوف غذا و شراب ساخت و عده ای از صحابه را دعوت کرد و این در زمان مباح بودن خمر بود و خوردند و نوشیدند و وقت نماز مغرب شد و یکی امامت کرد و قل یا ایها الکافرون را بدون لا، قرائت کرد پس این آیه نازل شد. (نسفی)
یعنی در این حالت نزدیک نشوید. (نسفی)
اینکه نماز را در اینجا مکان نماز گرفته شود با حتی تعلموا ما تقولون، همخوانی ندارد و همان معنی به نماز نزدیک نشوید درست است. (ابوسعود)
گویا بدین معنا است که در وقت نماز مست نشوید و برای همین وقتی این آیه نازل شد خمر خواری نمیکردند تا بعد عشا و بعد عشا میخوردند و تا صبح مستی برداشته میشد و میدانستند که چه میگویند. (ابوسعود)
به مکان نماز نزدیک نشوید در حالیکه مست هستید و یا جنب هستید و این از ابن مسعود روایت شده است. (تاویلات اهل سنت)
دلیل بر این است که شخص مست نیز مخاطب شرع است. بر این اساس طلاقش و عقودش منعقد است. (تاویلات اهل سنت)
حَتَّىٰ تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ
تا اینکه بدانید چه قرائت میکنید. (نسفی)
در این آیه دلالت است بر اینکه در نماز قولی فرض است پس نهی از نزدیک شدن به آن از جهت ترس اینکه این قول ترک شود است و یا اینکه ترس این وجود دارد که به ان قول چیزی که از ان نیست، داخل کرده شود و در آن فساد نماز است و این دلیل است بر اینکه کلام چه عمدی و چه غیر عمدی، فاسد کننده ی نماز است چراکه مست این را عمدی انجام نمیدهد بلکه از روی خطا انجام میدهد. (تاویلات اهل سنت)
در این آیه دلیل است بر اینکه ردت مست، ارتداد حساب نمیشود چراکه قرائت قل ایها الکافرون بدون لا، کفر است و اینان را به اسم مومن مورد خطاب قرار داد و رسول الله ص هیچ یک را امر نکرد که تجدید ایمان کنند و نکاح تجدید کنند.(نسفی)
دیگر اینکه امت بر این اجماع دارند که کسیکه به اشتباه کلمه کفر بر زبانش جاری شود، حکم به کفر وی نمیشود. (نسفی)
به نماز در حالت مستی نزدیک نشوید. (نسفی)
وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّىٰ تَغْتَسِلُوا
بر شخص جنب جایز نیست که از مسجد عبور کند مگر اینکه آب یا راه از مسجد بگذرد. آمده است: مردانی از انصار بودند که راه عبور انان از مسجد بود و راه دیگری نبود و دچار جنابت میشدند پس به آنها اجازه داده شد. (ابوسعود)
در حالت جنابت نماز نخوانید. (نسفی)
و در حالتی که جنابت دارید و مقیم هستید و مسافر نیستید. (نسفی)
یعنی نماز را بدون اینکه غسل داشته باشید، برپا ندارید. (نسفی)
مگر اینکه مسافری باشید که آب نمییابید و متیمم هستید. (نسفی)
وَإِن كُنتُم مَّرْضَىٰ
عبدالرحمن بن عوف را جنابت رسید در حالیکه مجروح بود پس به وی اجازه ی تیمم داده شد و بعد آیه در حق جمیع مردم عمومیت یافت. (بحر العلوم)
از ابن عباس و دیگر صحابه روایت است که مردی را آبله گرفته بود و به وی جنابت رسید و آنها وی را غسل دادند و آن مَرد مُرد، و به رسول الله ص خبر دادند. رسول الله ص فرمودند: وی را کشته اند، الله انان را بکشد، چرا تیممش نداده بودند. (بحر العلوم)
أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ
و یا که مسافر بودید. (بحر العلوم)
أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِّنكُم مِّنَ الْغَائِطِ
یعنی از مکان مطمئن آمدید چراکه برای قضای حاجت به مکانی مطمئن میرفتند پس کنایه از قضای حاجت است. (نسفی)
أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ
از ابن عباس و علی: با زنان آمیزش کردید. (نسفی)
در قرائت علی و حمزه لمستم آمده است. (نسفی)
فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً
یعنی اگر حدث داشتید و یا جنابت داشتید و آب نیافتید، تیمم کنید. (بحر العلوم)
پس بر استعمال آب قادر نشدید بخاطر نبود آب یا دور بودن آن و یا نبود وسیله برای رسیدن به آب و بخاطر مانعی از استعمال اب. (نسفی)
فَتَيَمَّمُوا
در حکم شرط چهار گروه داخل شدند بیماران و مسافران و بی وضویان و اهل جنابت و جزای همه یکی است یعنی امر به تیمم شده اند. (نسفی)
صَعِيدًا طَيِّبًا
زجاج: صعید یعنی روی زمین حالا خاک باشد یا صخره باشد حتی اگر صخره باشد و غباری نداشته باشد و بر آن تیمم کند این طهارت وی است. (نسفی)
طیب یعنی پاک باشد. (نسفی)
فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ
به روی هایتان و دستانتان. (نسفی)
بعضی گفته اند: صورت و کف دو دست است و این قول اعمش و اوزاعی است و بعضی نیز گفته اند تا زیر بغل است و این قول زهری است و عامه ی اهل علم گفته اند: صورت و دو دست تا آرنجها است و بر این قول، آثار از رسول الله ص وارد شده است و از عامه ی صحابه نیز همین است به اعتبار وضو. (بحر العلوم)
إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا
عفو است به رخصت دادن و آسانگیری. (نسفی)
آمرزنده است خطاها را و کوتاهی ها را. (نسفی)
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يَشْتَرُونَ الضَّلَالَةَ وَيُرِيدُونَ أَنْ تَضِلُّوا السَّبِيلَ ﴿44﴾
النِّسَآء
تفسیر

ای محمد مگر ندیده ای و نظر نیانداخته ای به کسانی که به آنان سهمی و حظی از کتاب الهی داده شده است که گمراهی را بجای هدایت خریده اند و قصدشان این است که شما نیز گمراه شوید و راه را گم کنید. نکته: قصد راه گم کردن شما را دارند یعنی داب و عادت کفار با شبهه افکنی این است که راه درس را گم کنید و مثل آنان شوید.

مستندات
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِّنَ الْكِتَابِ
برای در شگفتی اوردن مومنان از سوء حال یهود و بیان بر حذر بودن از دوستی با آنان امده است. (ابوسعود)
قتاده گوید: منظور یهود هستند. شامل نصاری (مسیحیان) نیز میشود. (ابن عطیه)
از این آیه تا و منهم من صد عنه، در شان یهود مدینه و کسانیکه آنان را برای خود ولی و دوست میگیرند نازل شده است. (قرطبی)
از ابن عباس: در حق رفاعه بن زید یهودی نازل شده است. (ابن عطیه)
منظور رویت قلبی است. (نسفی)
منظور رویت با چشم است. یعنی مگر به آنها ننگریسته ای؟ (بیضاوی)
یعنی مگر علمت به این نرسیده است که... (نسفی)
به کسانی که سهمی و حظی از تورات به آنها داده شده است و آن احبار یهود یعنی دانشمندان دینی یهود هستند. (نسفی)
کتاب یعنی تورات و انجیل. (ابن عطیه)
يَشْتَرُونَ الضَّلَالَةَ
که گمراهی را بدل هدایت میگیرند. (نسفی)
گمراهی را بجای هدایت اختیار میکنند. (بیضاوی)
یعنی رشوه میگیرند و تورات را تحریف میکنند. (بیضاوی)
ان این است که بر یهودیت باقی میمانند بعد اینکه نشانه های واضح بر نبوت محمد رسول الله ص بر انان وارد شده است. (نسفی)
اینکه رسول الله ص همان نبی عربی بشارت داده شده در تورات و انجیل است. (نسفی)
عده ای گویند که افرادی بودند که به علمای یهود، مال میدادند تا شریعتشان را بر پادارند. (ابن عطیه)
یعنی بعد اینکه هدایت برایشان حاصل شد، آن را با گمراهی عوض کردند. (راغب)
وَيُرِيدُونَ أَن تَضِلُّوا السَّبِيلَ
و اراده دارند تا شما مومنان نیز راه حق را گم کنید همانطور که خودشان گمراه شده اند. (نسفی)
تا که شما کافر شوید. (ابن عطیه)
قاضی ابومحمد گوید: این آیه و ما بعد آن در توبیخ مومنان نازل شده است چراکه بعضی از آنها با سوال دینی از علمای یهود آرام میگرفتند و یا موالات انها چنین میشدند. (ابن عطیه)
پس آنان قصد میکنند تا شما انتخاب درست را که اجتناب از آنها است را ترک کنید و آنان را دشمن نپندارید. (ابن عطیه)
تمنا دارند که شما راه را گم کنید تا ریاست و سیاست برای آنان باشد. (تاویلات اهل سنت)
یعنی مومنان را امر میکنند و فرامیخوانند تا در دین آنان در آیید. (تاویلات اهل سنت)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود