0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِأَعْدَائِكُمْ ۚ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ وَلِيًّا وَكَفَىٰ بِاللَّهِ نَصِيرًا ﴿45﴾
النِّسَآء
تفسیر

و الله متعال در شناخت دشمنانتان از شما داناتر است و الله متعال میداند که دشمن شما چه کسانی هستند پس بر گفته ی الله اعتماد کنید و بدانید که الله متعال بعنوان سرپرست و ولی و کمک کننده کافی است پس از آنها واهمه ای نداشته باشید.

مستندات
وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِأَعْدَائِكُمْ ۚ
الله از شما به دشمنتان، داناتر است برای همین به شما خبر میدهد تا از آنان اجتناب کنید. (منیر زحیلی)
آنان دشمن شما هستند پس با آنان همراه نشوید. (قرطبی)
از آنان در امور خود، نصیحت و پند مخواهید. (نسفی)
وَكَفَىٰ بِاللَّهِ وَلِيًّا
حافظ شما از آنان است و شوؤن شما را سرپرستی میکند. (منیر زحیلی)
در تمامی امورتان یاور است. (ابوسعود)
وَكَفَىٰ بِاللَّهِ نَصِيرًا
در تمامی مواقع و حوادث کمکتان است. (ابوسعود)
مانع کید آنان بر شماست. (منیر زحیلی)
یاور شماست و شر آنان را از شما دفع میکند. (منیر زحیلی)
پس به ولایت و نصرت الله اعتماد کنید نه به آنان. (نسفی)
به آنان مبالاتی نداشته باشید چراکه الله متعال شما را بر علیه آنان نصرت خواهد کرد و مکر آنان را دفع خواهد کرد. (نسفی)
مِنَ الَّذِينَ هَادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَرَاعِنَا لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِي الدِّينِ ۚ وَلَوْ أَنَّهُمْ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَأَقْوَمَ وَلَٰكِنْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا ﴿46﴾
النِّسَآء
تفسیر

از جمله ی کسانیکه از راه حق کج روی کردند، هستند کسانیکه کلمات الهی در کتب آسمانی را از جای خود، منحرف میکنند و از جاییکه باید باشد، تحریف میکنند و میگویند: شنیدیم و نافرمانی کردیم، و بشنو باشد که نشنوی، و راعنا میگفتند و هدفشان همان معنایی بود که در دل داشتند نه آنچه از گفتن آن اظهار میکردند و هدف دیگرشان طعن و استهزای دین بود و اگر که اینها بجای آن کلمات دو وجهی و بجای منظور بد گرفتن از آن، میگفتند: شنیدیم شنیدنی برای قبول کردن و اطاعت کردیم، و بجای اینکه بگویند نشنوی میگفتند: بشنو و به ما نظر کن، این امور برای آنان خیر بود و در راه حق استوار بود لیکن آنچه هست اینکه اینان مورد لعن و دوری از رحمت قرار گرفتند و این ملعون شدن به سبب کفرشان است پس در اینان ایمانی نیست و ایمان نیاورند مگر عده ای اندک.

مستندات
مِّنَ الَّذِينَ هَادُوا
هادوا یعنی از هدایت به کناری میل کردند. (بحر العلوم)
بیان دشمنان مسلمانان است. (نسفی)
متعلق به نصیرا است یعنی شما را یاری میرساند بر کسانیکه منحرف شده و تحریف میکنند. (نسفی)
از کسانیکه هادوا هستند کسانی هستند که تحریف میکنند. (نسفی)
زجاج: ممکن است که صله ی آیه قبل باشد و معنی آن میشود: از جمله کسانیکه به آنان سهمی از کتاب داده شد کسانیکه از راه حق میل کردند و یا معنی آن اینگونه باشد: از کسانیکه از هدایت رویگردانی کردند،... (بحر العلوم)
شامل هر دوی اهل کتاب است. (ابوسعود) یعنی یهود و نصاری.
در مورد یهود مدینه نازل شده است. (وسیط زحیلی)
يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَن مَّوَاضِعِهِ
بیان شراء و خرید گمراهی آنان و تفصیل انواع گمراهی های آنان است. (ابوسعود)
نعت آن را موضعش، تحریف میکنند. (بحر العلوم)
یعنی نعت محمد رسول الله ص را. (بحر العلوم)
کلمات را میل میدهند و از مکانش بر میدارند چراکه وقتی کلمات را تبدیل میکنند و بجای آن کلمه ای دیگر میدهند پس چنین معنی میدهد که از مکانش در تورات که الله گذاشته بود، کج کرده اند و از آن برداشته اند. مثل همانکه بجای اسمر ربعه که در تورات بود را آدم طوال گذاشتند. (نسفی)
اسمر ربعه: اسمر: گندم گون و یا سرخ مایل به قهوه ای یا خرمایی، و ربعه : میانه قامت را به آدم طوال: گندم گون قد بلند، تغییر دادند.
یعنی از مکان کلمه که مقتضای حکمت الهی بود که در آن مکان باشد بر تبعیت از شهوات خود، تبدیل کردند و معنی من بعد مواضعه یعنی اینکه آن کلمه مواضعی داشت که شایسته بود که در ان مکان باشد، پس وقتی تحریفش کردند آن کلمه را بمانند غریبی ترک گفتند که موضع و مقری ندارد. (نسفی)
منظور از تحریف کلام ممکن است خاص تورات باشد و یا چیزی عامتر از آن و یا این سخنانی باشد که در آیه ذکر کرده است سومی که قطعا نیست و اولی قول جمهور است. (ابوسعود)
تحریفشان دو احتمال دارد یکی تحریف معنا و تبدیل تاویل بر نادانان قومشان مثل فرموده ی الله متعال: {وَإِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيقًا يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْكِتَابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْكِتَابِ وَمَا هُوَ مِنَ الْكِتَابِ} [آل عمران: 78] و دیگری تحریف و تبدیل لفظ و کتابت مثل فرموده ی الله متعال: { فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا} [البقرة: 79] (تاویلات اهل سنت)
یهود هردوی این تحریفات را انجام داده اند اولی با تاویل آیه رجم در تورات و دومی با تغییر صفت محمد رسول الله ص و بشارت به ایشان را تحریف کردند. (تفسیر واضح محمد محود حجازی)
اینان اقوامی هستند که کلام الله در تورات را از مواضع اصلیش تحریف میکنند حال این تحریف در مواردی با تاویل آن است و آن را به معنایی میگیرند که مراد آیه نیست مثل بشارت رسول الله ص و تاویل انچه در مورد حضرت مسیح آمده است و آن را شخصی دیگر حمل میکنند و تا الان منتظر مسیح هستند و دیگری به نقل کلمه از جای خودش و یا قسمتی از کتاب و گذاشتن آن در جایی دیگر و آنچه از حضرت موسی آمده است را با آنچه که خیلی بعدها نوشتند، خلط کردند همانطور که کلام انبیایی غیر از موسی را به آن اضافه کردند و این را واضعان تورات حال حاضرشان انجام دادند و آن را بجای تورات مفقوده قرار دادند و به این مفقود شدن تورات خودشان اعتراف دارند و در گمان خود این کار را جهت اصلاح انجام میداده اند. (منیر زحیلی)
وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا
سخنک را شنیدیم و فرمانت را عاصی شدیم. (بحر العلوم)
قتبی: وقتی با رسول الله ص صحبت میکردند و رسول الله ص به چیزی امر میکرد میگفتند شنیدیم و در دل میگفتند: نافرمانی کردیم. (بحر العلوم)
این گفتارشان خاص یک زمان و یک مکان و یک مساله نیست بلکه اعم از قول و رفتارشان است که از عناد و مکابره ی آنان خبر میدهد. (ابوسعود)
وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ
بشنو که از تو شنیده نمیشود. (بحر العلوم)
و وقتی با رسول الله ص میخواستند در مورد چیزی صحبت کنند میگفتند: بشنو ای ابو القاسم و در دل میگفتند: نشنوی. (بحر العلوم)
یعنی بشنو که بر علیهت دعا شده که نشنوی. چراکه وقتی که دعوت آنان را اجابت کند چیزی نمیشنود پس ناشنوایی است که شنیده نمیشود. و این سخن آنان از این جهت بود که آن را دعایی مستجاب میدانستند. (نسفی)
یا بشنو بدون اینکه جوابی به آنچه فراخواندی بگیری یعنی بشنو در حالیکه جوابی که موافق درخواستت باشد نگیری انگار که چیزی نشنیده ای. (نسفی)
یا بشنو در حالیکه جوابی که تو را راضی کند نشنوی پس گوشت از شنیدن آن به دور است. (نسفی)
این کلامی بود دارای دو وجه یکی جهت ذم و دیگر جهت مدح آنچه بود معانی در ذم بود و معنی مدح این میشود بشنو که چیز مکروه و بدی نشنوی. (نسفی)
وَرَاعِنَا لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ
با پیچاندن زبان به دشنام میدهند. (بحر العلوم)
و میگفتند: راعنا و چنین القا میکردند که انگار میگویند به ما نگاه کن تا در مورد آنچه میخواهی با تو صحبت کنیم و منظورشان دشنام بود یعنی دشنام به رعونه میکردند. (بحر العلوم)
رعونه یعنی بی خرد شدن. (دهخدا)
لیا بالسنتهم یعنی کلام را برعکس میکردند. (بحر العلوم)
انچه در ضمیر خود از دشنام داشتند را با الفاظی که ظاهرش احترام بود، به هم میبافتند. (نسفی)
راعنا احتمال دارد به معنی ما را بنگر باشد ویا کلمه ای در عبرانی و یا سریانی که کلمه ناسزا بود باشد. پس استهزا به دین و رسول الله ص بود و به کلامی چند وجهی صحبت میکردند و نیتشان دشنام دادن بود و در ظاهر احترام بود. (نسفی)
وَطَعْنًا فِي الدِّينِ
و برای طعن بر دین اسلام اینکار را انجام میدهند. (بحر العلوم)
میگفتند اگر نبی به حق بود، از آنچه در دل داریم خبر میداد. (نسفی)
وَلَوْ أَنَّهُمْ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا
اگر بجای شنیدیم و عاصی شدیم، میگفتند: شنیدیم و اطاعت کردیم، (بحر العلوم)
وَاسْمَعْ
و بجای بشنو که نشنوی، میگفتند: بشنو، (بحر العلوم)
اگر بشنو بدون غیر مسمع، میگفتند. (نسفی)
وَانظُرْنَا
بجای راعنا، انظرنا میگفتند. (بحر العلوم)
لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ
برای آنان نزد الله بهتر بود. (نسفی)
وَأَقْوَمَ
از تحریف و طعن، درستتر بود. (بحر العلوم)
عادلانه تر و استوارتر بود. (نسفی)
وَلَٰكِن لَّعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ
لیکن الله متعال است که آنان را خوار گردانده و رانده است از جهت مجازات آنان به سبب کفری که دارند. (بحر العلوم)
به سبب اختیار کفر آنان را از رحمتش طرد و دور کرد. (نسفی)
فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا
ایمان نمیآورند مگر به چیزهای اندک چراکه نه قرآن ایمان دارند و نه به آنچه از احکام نزد خودشان است و نه به دیگر کتب، بلکه بعضی از آنچه نزدشان است را باور میکنند. (بحر العلوم)
گفته میشود: ایمان نمیآورند مگر عده ای اندک از انان که همان مومنان اهل کتاب هستند. (بحر العلوم)
مگر ایمان اوردنی ضعیف که همان ایمان به خالق خود و کفر به دیگر امور دینی. (نسفی)
گفته شده: یعنی ایمان نمیآورند مثل همان که گفته میشود فلانی کم خیر است به معنی خیری در وی نیست. (بحر العلوم)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ آمِنُوا بِمَا نَزَّلْنَا مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهًا فَنَرُدَّهَا عَلَىٰ أَدْبَارِهَا أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّا أَصْحَابَ السَّبْتِ ۚ وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا ﴿47﴾
النِّسَآء
تفسیر

ای کسانیکه کتاب داده شده اید، ایمان بیاورید به آنچه که ما آن را فرو فرستاده ایم و این قرآن تصدیق کننده ی احکام و عقایدی است که نزد شما از تورات است، و اینکار را قبل اینکه ما روی هایی را محو کنیم بعد روی را به پس گردن برگردانیم و یا قبل اینکه مورد لعن قرار گیرید مثل ملعون شدن اصحاب سبت و آنچه امر و فرمان الله است، شدنی است. نکته: قطعا این محو صورت و برگشت به پس گردن، در این دنیا بوده و اگر عده ای ایمان نمیآوردند، قطعا رخ میداده است همانطور که عده ای از آنان ترسیده و ایمان آوردند. نکته: مورد لعن قرار گرفتن اینان مثل اصحاب سبت نیز در این دنیا است و این ملعون شدن اثر دنیوی آشکار دارد و این را یهود میدانند چراکه آنچه بر اصحاب سبت رخ داده است فقط ملعون گفتن نبوده بلکه به میمون و خود تبدیل شده اند. نکته: این نوع وعید در زمان رسول الله ص نشانه ای بزرگ است بر حقانیت ادعای رسول الله ص که لرزه بر اندام اهل کتاب انداخته است و اینکه بعدها بیایند و اهل کتاب جوابهایی ارائه کنند و توجیهاتی بیان کنند از تاثیر این معجزه کم نمیکند چراکه وقتی حادثه ای رخ میدهد، همان وقت نتیجه میدهد و بعدها مخالفان بر آن دلیل تراشی و توجیه پیدا میکنند.

مستندات
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ
استفاده از انواع خطاب است که آن را تلوین خطاب گویند. (ابوسعود)
این خطاب جهت تاکید واجب بودن فرمانبرداری از آنچه در ادامه خواهد امد است و از جهت تحذیر و بر حذر داشت از نافرمانی از آن است. (ابوسعود)
آمِنُوا بِمَا نَزَّلْنَا
ایمان بیاورید به آنچه که ما فروفرستاده ایم یعنی قرآن و به جهت تشریف قرآن، بجای قرآن این عبارت را آورد. (ابوسعود)
قرآن را باور و به آن اذعان کنید. (بحر العلوم)
مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَكُم
در حالیکه تصدیق کننده است آنچه همراهتان است یعنی تورات اینکه با عبارت آنچه نزدتان هست بیان میکند برای اظهار این مطلب است که اینان خود به حقیقت حال، وقوف کامل دارند. (ابوسعود)
در توحید و بعضی از احکام شرعی با تورات موافق است. (بحر العلوم)
قرآن و تورات در معنی موافق هم هستند نه در الفاظ، و همینطور مورد دیگر کتب آسمانی نیز چنین است و در این دلیل است بر امام ابوحنیفه قرائت به فارسی را جواز میدهد چراکه تغییر لفظ و اختلاف زبان موجب تغییر معنا نیست. (تاویلات اهل سنت)
مِّن قَبْلِ أَن نَّطْمِسَ وُجُوهًا
به جهت تسریع در امتثال امر بیان شده است و بیان این مطلب که آنچه میگوید در شرف ووقع است. (ابوسعود)
طمس یعنی محو اثر یک چیز و برداشتن نشانه های آن است. (ابوسعود)
یعنی ایمان بیاورید قبل اینکه خطوط صورت را محو کنیم و آثار صورت بودن را برداریم. (ابوسعود)
ابن عباس: روی ها را مانند کف پای شتر کنیم یا مثل سم حیوانات گردانیم. (ابوسعود)
قتاده و ضحاک: کورشان کنیم. (ابوسعود)
گفته شده: روی ها را جای روییدن موی گردانیم همانطور که روی میمون اینگونه است. (ابوسعود)
بینی و چشمانشان فرو برود پس محو شود. (بحر العلوم)
فَنَرُدَّهَا عَلَىٰ أَدْبَارِهَا
پس رویها را همانند پس گردنشان بگردانیم. (ابوسعود)
مثل پس گردن بی اثر و نشان بگردانیم. (ابوسعود)
و یا اینکه رویشان را به سمت پس گردنشان برگردانیم و پس گردن به بجای رویشان بیاوریم. (ابوسعود)
بعضی نیز گفته اند: منظور این است که صاحب وجهان و مقام دارانشان را و احوالشان را دگرگون کنیم و اقبال و وجهاتشان را بگیریم و خوار و ذلیلشان بگردانیم و یا به جاییکه آمده اند برگردانیم. البته این معنی با وعید در آیه همخوانی ندارد. (ابوسعود)
در مورد وقوع این تهدید اختلاف شده است که آیا در دنیا خواهد بود و یا در آخرت و در دنیا بودن ان را این روایت تایید میکند که آمده است: وقتی عبدالله ابن سلام از شام به مدینه برگشت وقتی این آیه را شنید قبل اینکه پیش خانواده اش برود، پیش رسول الله ص آمده و مسلمان شد و گفت: یا رسول الله ص فکر نمیکردم قبل اینکه به شما برسم، رویم به پس گردنم برنگردد. (ابوسعود)
از حضرت عمر: این آیه را به کعب الاحبار قرائت کرد و کعب گفت: پروردگارا ایمان آورده ام پروردگارا مسلمان شده ام و این را از ترس برگشتن رویش گفته بود. (ابوسعود)
در مورد اینکه در دنیا چه زمانی رخ خواهد داد نیز اختلاف کرده اند، بعضی گفته اند که هنوز مورد انتظار است و باید طمسی و مسخی در یهود باید رخ بدهد. این قول مبرد است.(ابوسعود)
بعضی گفته اند که وقوع وعید مشروط بود بر اینکه اگر عده ای ایمان نیاورند در حالیکه عده ای از احبار یهود ایمان آوردند. (ابوسعود)
بعضی نیز گفته اند که تهدید به وقوع یکی از دو امر است یعنی طمس یا لعن. (ابوسعود)
مقاتل: قبل اینکه قبله را به طرفی دیگر کنیم. (بحر العلوم)
أَوْ نَلْعَنَهُمْ كَمَا لَعَنَّا أَصْحَابَ السَّبْتِ ۚ
اگر اولی واقع نشده است در وقوع دومی یعنی لعن هیچ شکی نیست و این یهود به هر زبانی و هر زمانی، مورد لعن هستند. (ابوسعود)
بعضی نیز گفته اند که این وقوع در آخرت خواهد بود و در آخرت هردو یا یکی از آنها واقع خواهد شد. (ابوسعود)
قبل اینکه مثل اصحاب سبت مسخشان کنیم همانطور که تبدیل به میمون شدند. (بحر العلوم)
و یا با زبان تو نیز مورد لعن واقع شوند همانطور با زبان داود لعن شدند. (بیضاوی)
وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا
و فرمان الله متعال هرچه که باشد، بی شک نافذ و شدنی است. (ابوسعود)
امر الله به وقوع یک شی هرچه که باشد، قطعا شدنی است. (ابوسعود)
پس در این امر آنچه به شما وعید داده شد نیز هست. (ابوسعود)
إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ ۚ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَىٰ إِثْمًا عَظِيمًا ﴿48﴾
النِّسَآء
تفسیر

قطعا الله متعال کسی را که به الله شرک بورزد نمیآمرزد و گناهان کمتر از شرک را هرکه را که خواست و هرگناهی که باشد، را بخواهد میآمرزد و کسیکه به الله متعال انباز بورزد، وی مرتکب گناهی بس بزرگ شده است که از آمرزش به دور است. نکته: همانطور که در منابع تفسیری ذکر شد، شرک نیز در صورت توبه بخشیده میشود پس در اینجا منظور گناه بدون توبه مد نظر است.

مستندات
إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ
اگر بر شرک بمیرد،.. (نسفی)
امت بر این اجماع دارند که تمامی گناهان شرک و غیر آن ، اگر صاحب آن گناه برگردد و توبه کند، الله متعال خواهد آمرزید و دلیل آن فرموده ی الله متعال است که میفرماید: { قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ مَا قَدْ سَلَفَ} [الأنفال: 38] پس طمع آمرزش کمتر از شرک، برای کسانی است که از آن گناه دست نکشیده اند. (تاویلات اهل سنت)
معنا چنین میشود: الله متعال شرک را نمیآمرزد اگر توبه نکند و غیر آن را هرچه را خواست میامرزد. (تاویلات اهل سنت)
بیان این مطلب است که اهل کتاب از تحریف و امثال آن انجام میداند و توبه نمیکردند باز طمع آمرزش داشتند پس بیان میدارد که شرک بخشودنی نیست و تاکید بر ایمان آوردن است. (ابوسعود)
چراکه حکم مشرک قطعی شده است که در آتش جاودان خواهد ماند و اثر گناهش پاک شدنی نیست پس مستحق عفو نمیشود. (بیضاوی)
وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَاءُ ۚ
شرک منتهای زشتی هاست و آنچه کمتر از آن باشد در زشتی صغیره باشد یا کبیره با فضل و احسان الهی بخشیده خواهد شد حتی بدون توبه ولی این برای همه نیست بلکه کسانیکه مشیئت الهی بر آن واقع شده باشد است. (ابوسعود)
در اختصاص آمرزش گناه بدون توبه، ترغیب به ایمان آوردن است و زجر از کفر ورزیدن است. (ابوسعود)
رسول الله ص: هرکس الله متعال را ملاقات کند در حالیکه شرک نورزیده است وارد بهشت میشود و خطاهایش ضرر نرساند. (نسفی)
حضرت علی: در قرآن آیه ای محبوبتر از این برایم نیست. (نسفی)
برای کسیکه موحد مرده باشد. (بحر العلوم)
در مورد وحشی قاتل حضرت حمزه نازل شده است و روایت چنین است: در روز احد وحشی که به وی وعده ی جایزه داده بودند، حضرت حمزه را کشت وقتی به مکه برگشتند به وعده ی خود عمل نکردند و وحشی و یارانش از کرده ی خود پشیمان شدند و به رسول الله ص نامه ای فرستادند و بیان داشتند که پشیمان شده اند ولی آنچه ما را از اسلام منع میکند این است ما وقتی تو در مکه بودی از تو شنیده ایم که میگفتی: کسانی بخشیده میشوند که همراه الله الهی نخوانده باشند و زنا نکرده باشند ووو و آیه 68 و 69 فرقان را نوشتند و گفتند ما که شرک ورزیده ایم و زنا کرده ایم، اگر این آیات نبود ما ایمان میآوردیم، پس آیه 70م فرقان نازل شد که اگر ایمان آورده و عمل صالح انجام دهند بخشیده خواهند شد و رسول الله ص نیز این را به آنها فرستاد و باز وحشی و یارانش گفتند که این نیز شرط خیلی سختی است و ما میترسیم که نتوانیم عمل صالح انجام دهیم و نتوانیم از اهل این آیه باشیم، پس این آیه نازل شد و به آنها فرستاده شد و آنان گفتند: در این آیه نیز شرطی هست که میترسیم از آنهاییکه مورد مشیئت الهی قرار گرفته اند، نباشیم پس آیه ی 53 زمر نازل شد ووقتی این را خواندند ایمان آوردند. (بحر العلوم)
از ابن عمر: وقتی کسی از ما که مرتکب کبیره بود فوت میشد، میگفتیم که وی اهل آتش است تا اینکه این آیه نازل شد دیگر از چنین گواهی دست کشیدیم. (بحر العلوم)
وَمَن يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَىٰ إِثْمًا عَظِيمًا
کسیکه شرک ورزیده است، مرتکب گناهی شده است که مقدارش به اندازه نیاید و طوری است که همه ی دیگر گناهان در قبالش، حقیر مینمایند پس قطعا بر آن آمرزش تعلق نمیگیرد. (ابوسعود)
دروغی بس بزرگ گفته است که مستحق عذابی دردناک شده است. (نسفی)
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ ۚ بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا ﴿49﴾
النِّسَآء
تفسیر

آیا ندیده ای کسانی را که خود را تزکیه میکنند و پاک میدانند و این امر تعجب آوری است، بلکه این الله متعال است که هرکس را خواست تزکیه میکند و البته الله متعال در تزکیه و در جزا دادن، حتی به اندازه ی نخ خرما نیز ظلم نمیکند.

مستندات
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنفُسَهُم ۚ
اظهار تعجب از حال اینان است که با وجود کفر و طغیان خود را مبرا میدانند. (ابوسعود)
منظور یهودی هستند که میگفتند ما پسران و دوستان الله هستیم. (ابوسعود)
گفته شده: عده ای از یهود نزد رسول الله ص کودکان خود را آوردند و به رسول الله ص گفتند: ایا اینان را گناهی هست؟ رسول الله ص فرمودند: خیر نیست. گفتند: ما نیز همانند این کودکان هستیم آنچه در در روز انجام میدهیم در شب مورد کفارت قرار میگیرد. (ابوسعود)
یعنی به اینان نگاه کن و تعجب کن که ادعا دارند که نزد الله متعال پاک هستند در حالیکه بر کفر هستند و گناه بزرگ هستند. (ابوسعود)
و یا از ادعای کفارت شدن اینان تعجب کن چراکه محال است که از کافر کفرش و گناهش بخشیده شود. (ابوسعود)
در زمره ی اینان هستند کسانیکه خود را تزکیه میکنند و بخاطر آن مورد تحسین قرار میگیرند. (بیضاوی)
در این قول تحذیر از عُجب در نفس و عمل است. (ابوسعود)
تزکیه یهود از این جهت بود که اکثر انبیا از بنی اسرائیل هستند و از این جهت خود را پاک میدانستند پس الله متعال خبر داد که هرچند اکثر انبیا از اینها هستند ولی این انبیا هستند که پاک هستند نه اینها. (تاویلات اهل سنت)
خودشان را از گناهان مبرا میدانستند. (بحر العلوم)
بَلِ اللَّهُ يُزَكِّي مَن يَشَاءُ
یعنی اینان نیستند که در حقیقت خود را تزکیه کنند درحالیکه دروغ میگویند و بر اعتقاد باطل هستند بلکه الله متعال است که از مومنان کسانیکه صلاحیت تزکیه دارند را تزکیه میکند چراکه الله متعال است که عالم و خبیر بر آنچه در ضمیر افراد است. (ابوسعود)
اعلام این مطلب است که تزکیه ی الله متعال است که معتبر است نه تزکیه ی دیگران. (بیضاوی)
وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا
یعنی بر آن کار زشت خود، مورد عقاب خواهند بود ولی در این عذاب، هیچ ظلمی صورت نمیگیرد. (ابوسعود)
کمترین و کوچکترین ظلمی نخواهد شد. (ابوسعود)
فتیل رشته ای که در شکاف هسته ی خرما است که به آن در کوچکی و حقارت ضرب المثل شده است. (ابوسعود)
فتیل اندازه ی کثیفی که در بستن انگشتان جمع میشود. (نسفی)
انْظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ ۖ وَكَفَىٰ بِهِ إِثْمًا مُبِينًا ﴿50﴾
النِّسَآء
تفسیر

بنگر که چگونه بر الله متعال افترای دروغ میزنند و همین گناه کافی است در اینکه آنها بدترین گنهکاران باشند و بدترین عذابها برای اینان باشد.

مستندات
انظُرْ كَيْفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ ۖ
نگاه کن اینان چگونه بر الله متعال دروغ بر میبندند. (بحر العلوم)
در گمانشان مبنی بر اینکه نزد الله پاکان هستند. (نسفی)
آگاهی دادن بر این مطلب است که آنچه اینان مرتکب شده اند متضمن دو امر عظیم است که موجب شگفت است یکی ادعای صفتی است که به نقیض آن متصف هستند و دیگری افترای به الله متعال است. (ابوسعود)
وَكَفَىٰ بِهِ إِثْمًا مُّبِينًا
و این کافی است در بودن گناه آشکار. (بحر العلوم)
همین گمانشان از بین گناهان دیگر کافی است. (نسفی)
همین افترایشان، در گناه بودن در بین گناهانشان مخفی نمیماند. (بیضاوی)
یعنی همین دروغ بر بستن بر الله متعال به تنهایی کافی است در اینکه گناهکارتر از هر کفر ورزنده ی گناهکار هستند. (ابوسعود)
و یا در مستحق سختترین عذابها بودن همین گناه کافی است. (ابوسعود)
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَٰؤُلَاءِ أَهْدَىٰ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا ﴿51﴾
النِّسَآء
تفسیر

مگر ندیده ای کسانی را که سهمی از کتاب به آنها داده شده است، که به بت و چیزهای کفر آمیز ایمان میآورند و به کسانیکه کفر ورزیده اند میگویند که شما از مسلمانان راه یافته تر هستید.

مستندات
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِّنَ الْكِتَابِ
کسانیکه سهمی از کتاب به آنان داده شده است که همان علمای اهل کتاب باشند. (تاویلات اهل سنت)
يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ
جبت را بعضی شیطان معنی کرده اند. (تاویلات اهل سنت)
و طاغوت یعنی کاهن. (تاویلات اهل سنت)
جبت یعنی جادوگر و طاغوت یعنی شیطان. (تاویلات اهل سنت)
از ابن عباس: در زبان حبشیان، جبت به معنی شیطان است. (تاویلات اهل سنت)
طاغوت کاهنان عرب هستند. (تاویلات اهل سنت)
جبت کاهن و طاغوت شیطان است. (تاویلات اهل سنت)
جبت بتان و هرانچه که غیر از الله متعال مورد عبادت قرار میگیرد. (نسفی)
جبت منظور حیی بن اخطب و طاغوت کعب بن اشرف است. (تاویلات اهل سنت)
نام دو بت بود که مورد عبادت مشرکان بوده است. (العز بن عبدالسلام)
الله متعال از سفاهت اهل کتاب خبر میدهد در ایمان به مشرکان و از حسادت آنان به محمد و یارانش خبر میدهد و مومنان را از کردار آنان بر حذر میدارد چراکه اینان علمایشان به جبت و طاغوت ایمان دارند. (تاویلات اهل سنت)
گویند حیی بن اخطب و کعب بن اشرق به مکه رفتند و با آنان بر علیه مسلمین همپیمان شدند و ابوسفیان گفت که شما اهل کتاب هستید پس از مکر شما خود را در امان نمیبینیم پس باید که به جبت و طاغوت سجده کنید و انان نیز سجده کردند و این یعنی ایمان به جبت و طاغوت. (نسفی)
وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَٰؤُلَاءِ
در قصه ی این مساله گفته اند: این اهل کتاب پیش اهل مکه رفتند و تا با قریش بر علیه مسلمانان هم پیمان شوند و عهدی را که بین آنها و مسلمین بود را قبل اتمام وقتش، نقض کنند و اینکار را انجام دادند و در زیر پرده ی کعبه با هم عهد بستند که بر علیه محمد و یارانش متحد باشند و نگذاریم کسی از ما را خوار بگردانند و در اینجا بود که ابوسفیان گفت که کدام یک از ما به هدایت نزدیکتر است؟ ما یا محمد؟ چراکه ما مسجد الحرام را آباد میداریم و از کعبه محافظت میکنیم و حاجیان را آب میدهیم و اسیران را فدا میدهیم حال ما افضل هستیم یا محمد؟ یهود گفتند: بلکه شما افضل هستید. (تاویلات اهل سنت)
در روایت حفصه اشرکوا بجای کفروا آمده است. (تاویلات اهل سنت)
به کسانی که بخاطر آنها کفر ورزیدند و در میان آنها بودند گویند. (بیضاوی)
به مشرکان مکه گویند شما از مسلمان بر هدایتتر هستید. (بحر العلوم)
أَهْدَىٰ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا
از مومنان دینشان محکمتر و راهشان راه یافته تر است. (بیضاوی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود