0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا ﴿60﴾
النِّسَآء
تفسیر

آیا ندیده ای کسانی را که گمان این دارند که به آنچه بر تو نازل شده از قرآن ایمان آورده اند و بر آنچه که قبل قرآن نازل شده نیز ایمان دارند و باز قصد دارند که طاغوت یعنی شیطان و هرکه را که بر راه شیطان قدم بر میدارد را حکم و قاضی بین خودشان بگیرند در حالیکه در همه ی کتب آسمانی نازل شده از نزد الله متعال، آنان مامور هستند که بر این طاغوت کفر بورزند و قصد شیطان نیز این است که اینان را گمراه کند گمراهی که برگشتی در آن نیست و از راه حق دور باشند.

مستندات
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا
منافقی بشر نام بوده است که با یهودی در مورد مساله ای اختلاف داشتند و یهوی گفت بیا بریم پیش محمد تا بین ما حکم کند و آن دعوی طوری بوده است که به حکم اسلام بر علیه منافق بوده است و منافق میگوید بلکه پیش کعب بن اشرف برویم تا بین ما حکم کند پس بر این امر بودند که حضرت عمر آمد و سخن انان را شنید پس گفت چه شده است؟ و آنان قصه را بیان کردند و حضرت عمر گفت من بین شما حکم میکنم و داخل خانه رفته و شمشیرش را آورده و منافق را کشت پس این آیه نازل شد. (بحر العلوم)
در روایت تفسیر نسفی آمده است که این دو پیش رسول الله ص رفتند و رسول الله ص به نفع یهودی حکم کرد و منافق راضی نشد و گفت که پیش عمر برویم تا وی حکم کند و باقی قصه و در آخر حضرت عمر گفت: من بر کسی که به حکم الله و رسولش راضی نباشد اینگونه حکم میکنم پس این آیه نازل شد و جبرییل گفت که عمر بین حق و باطل، جدا میکند و رسول الله ص به حضرت عمر فرمود که تو فاروق هستی. (نسفی)
ضحاک: در شان منافقین نازل شده است که زبانا ایمان آورده بودند و به قلب ایمان نیاوردند و به طرف یهود میل کردند و بر خلاف رسول الله ص میل کردند. (بحر العلوم)
در شان یهود نازل شده است که ابی برده ی اسلمی کاهن را حَکَم گرفتند. (العز بن عبدالسلام)
در شان یهودی و منافقی از انصار نازل شده است و یهودی گفت که پیش اهل اسلام برای حکمیت برویم چراکه میدانست اهل اسلام رشوه نمیگیرند و منافق گفت که پیش یهود برویم چراکه میدانست آنان رشوه خوار هستند پس به این نتیجه رسیدند که پیش کاهنی از جهینه بروند. (العز بن عبد السلام )
از سدی: این حادثه در مورد کشته شده ای بین قریظه و نضیر رخ داده است و مسلمانان هر دو گروه را به حکمیت رسول الله ص فرخواندند و منافقین از این دو گروه ابا کردند مگر رفتن به پیش ابی برده کاهن اسلمی پس وی را حکم گرفتند. (ابوسعود)
بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ
یعنی به قرآن. (بحر العلوم)
یعنی منافق گمان ایمان به این را دارد. (العز بن عبدالسلام)
وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ
یعنی سائر کتب آسمانی. (بحر العلوم)
یهودی گمان ایمان به این را دارد. (العز بن عبدالسلام)
يُرِيدُونَ أَن يَتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ
قصد دارند که طاغوت را یعنی کعب بن اشرف را حکم بگیرند. (بحر العلوم)
الله متعال، کعب بن اشرف را از این جهت طاغوت نامید چراکه در طغیان گری از حد گذشته بود و یا بخاطر تشبیه وی به شیطان است و یا بخاطر اینکه اختیار حکم را به غیر رسولش یعنی تحاکم به شیطان است. (نسفی)
در حالیکه در هر دو کتاب مامور به کفر به کاهنان بوده اند. (ابوسعود)
وَقَدْ أُمِرُوا أَن يَكْفُرُوا بِهِ
در حالیکه مامور به تکذیب آن بودند. (بحر العلوم)
کفر بورزند به کاهنان و جادگران یهود. (بحر العلوم)
وَيُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَن يُضِلَّهُمْ
میخواهد که آنان را از هدایت و حق گمراه کند. (بحر العلوم)
شیطان آن را تزیین میکند تا گمراه شوند یعنی تا هرگز به هدایت برنگردند و این خبر از این است که آنان بر کفر خواهند مرد. (تاویلات اهل سنت)
ضَلَالًا بَعِيدًا
این گمراهی تا مرگ استمرار داشته باشد. (نسفی)
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَىٰ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ رَأَيْتَ الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُودًا ﴿61﴾
النِّسَآء
تفسیر

و وقتی به کسانی که به غیر الله و رسولش تحاکم میکنند میگویی که بیایید به آنچه الله نازل کرده است و به رسول الله ص رجوع کنید، میبینی که منافقین از تو روی برمیگردانند، روی گردانی قطعی.

مستندات
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَىٰ مَا أَنزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ
وقتی به منافقین گفته میشود که در حکمیت به آنچه الله نازل کرده است رجوع کنید. (نسفی)
وقتی به انان گفته میشود که به آنچه که در کتابش نازل کرده و به امر رسولش و سنتش مراجعه کنید،... (تاویلات اهل سنت)
عطف رسول الله ص بر ما انزل نشانگر این مطلب است که رسول الله ص گاهی به علمی غیر از قرآن نیز حکم میکرده اند و آن وحی غیر متلو بوده و اجتهاد نیز داشته اند. (مظهری)
رَأَيْتَ الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنكَ صُدُودًا
از تو روی بر میگردانند و به دیگری رجوع میکنند تا با رشوه وی را تحریک کنند و به نفع آنان حکم کنند. (نسفی)
صد به چیزهای غیر محسوس مربوطبوده و سد به امور محسوس مربوط است. (بیضاوی)
در مصحف حفصه: اگر کفار و منافقین را به آنچه الله نازل کرده است فرابخوانی منافقین را میبینی که از تو روی برمیگردانند. (تاویلات اهل سنت)
سبب اعراض منافقین از رسول الله ص این بود که میدانستند که رسول الله ص بر حق حکم میکند و رشوه نیز قبول نمیکنند. (خازن)
فَكَيْفَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ثُمَّ جَاءُوكَ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنْ أَرَدْنَا إِلَّا إِحْسَانًا وَتَوْفِيقًا ﴿62﴾
النِّسَآء
تفسیر

پس چگونه خواهد بود حال این منافقین وقتی که به اینان مصیبتی رسید، پس پیش تو میآیند و از کردار خود عذرخواهی میکنند در حالیکه قسم به الله میخورند که هدفشان از رفتن به پیش طاغوت و روی گردانی از تو چیزی نیست جز اینکه به جهت نیکی بوده و به جهت توفیق بین طرفین دعوی بوده است.

مستندات
فَكَيْفَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ
یعنی حال اینان چگونه خواهد بود: در وقت مصیبت رسیدن به اینکه مفتضح شدند با آشکار شدن نفاقشان. (ابوسعود)
بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ
به سبب جنایاتی که مرتکب شده اند از قبیل تحاکم به طاغوت و رویگردانی از حکم تو. (ابوسعود)
چگونه خواهد بود وقتی الله متعال اینان را بخاطر این گناهان عذاب دهد. (ثعالبی)
ثُمَّ جَاءُوكَ
بعد عذر خواهان از آنچه انجام داده اند از زشتی ها، نزد تو بیایند. (ابوسعود)
يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنْ أَرَدْنَا إِلَّا إِحْسَانًا وَتَوْفِيقًا
در حالیکه به الله قسم میخورند که هدف ما از تحاکم به غیر تو برای چیزی نیست جز اینکه بین طرفین دعوی به بهترین وجه توفیق و فصل نماییم و هدف ما مخالفت با تو نبوده و راضی نبودن به حکمت نبوده است پس بر آنچه انجام داده ایم، ما را مواخذه نکن.(ابوسعود)
این وعید بر آنان است که به زودی از کرده ی خود پشیمان خواهند شد و آن زمان پشیمانی سودی نخواهد داشت و عذر خواهی نیز چیزی را از آن دفع نخواهد کرد. (ابوسعود)
گفته شده: اولیای منافق آمدند و خون منافق را از حضرت عمر طلبیدند و گفتند که این مقتول ما قصدش در تحاکم به عمر چیزی جز احسان به عمر و حل و چیزی جز فصل بین طرفین دعوا نبوده است. (ابوسعود)
هدف ما چیز جز اینکه بر تو آسانگیری کنیم و تو را به زحمت نیاندازیم چیز دیگری نبوده است. (تاویلات اهل سنت)
شاید که داب منافقین این بوده است که هرگاه به انان مصیبتی میرسید پیش رسول الله ص میآمدند و عذرخواهی میکردند. (تاویلات اهل سنت)
أُولَٰئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغًا ﴿63﴾
النِّسَآء
تفسیر

آن موصوفان منافق کسانی هستند الله متعال میداند که در دل آنان چه میگذرد پس از عذاب انان در گذر و نصیحتشان کن و سخنی بگو که به عمق قلبشان برسد و متوجه بشوند تو خبر داری و محکم صحبت کن.

مستندات
أُولَٰئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ مَا فِي قُلُوبِهِمْ
آنان کسانی هستند که الله متعال نفاقی را که در دل دارند را میداند و این قسم غموسشان سودی ندارد مگر فرورفتن در آتش را به همراه دارد. (مظهری)
از انواع شروری که در دل دارند که با ادعای دروغینشان منافات دارد. (ابوسعود)
فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ
پس از قبول عذر آنان روی بگردان. (مظهری)
یا از اجابت مطالبه ی خونشان روی بگردان چراکه خونش هدر است. (مظهری)
از عذابشان روی بگردان و علمت به نفاقشان را به آنان اعلام نکن تا در ترس و حذر بمانند. (ابوسعود)
وَعِظْهُمْ
نصیحت کن که از نفاق خود برگردند و با اخلاص ایمان بیاورند. (مظهری)
از نفاق و حیله، نهیشان کن و برگردان. (ابوسعود)
وَقُل لَّهُمْ فِي أَنفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغًا
و در حق خودشان، قولی بگو که به عمق قلبشان برسد و تاثیر بگذارد. (مظهری)
حسن گوید: اینکه به آنان بگویی که شما بخاطر نفاقتان کشته میشوید و این به آنجا که باید برسد خواهد رسید. (مظهری)
بگو که اگر تکرار شود مورد عذاب قرار خواهند گرفت. (تاویلات اهل سنت)
گفته شده: از الله ترساندن آنان است. (مظهری)
شاید که معنا چنین باشد: از عذاب انان روی بگردان و با زبان نصیحتشان کن و در خلوت با آنان صحبت کن چراکه نصیحت در خلوت، نافعتر است. (مظهری)
وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ ۚ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا ﴿64﴾
النِّسَآء
تفسیر

و ما نفرستادیم رسولی را مگر اینکه از وی اطاعت کرده شود و این مشیت الهی است و به امر الهی است، و اگر که آنان به خود ظلم کنند یعنی گناهی انجام دهند بعد بلافاصله توبه کرده و پیش تو بیایند و طلب امرزش کنند و تو نیز برای انان طلب آمرزش کنی، در اینصورت الله متعال را توبه پذیر مهربان خواهی یافت. نکته: رسول الله ص آخرین پیامبر است و دیگر رسولی نخواهد امد و حکمش و فضلش تا قیامت حکمفرماست و دیگر اینکه رسول الله ص رحما عالمین است پس غیر ممکن است که این استغفار و شفاعت فقط برای کسانی باشد در زمان زنده بودن ایشان به ایشان مراجعه کرده اند چراکه رسول الله ص در وقت زنده بودن نیز مخلوق الله متعال بودند و وقتی مردند نیز چنین است و درق قیامت نیز چنین خواهد بود و در بهشت نیز چنین خواهد بود و این اجازه را جایی نیامده است که به حیات ایشان محدود شده باشد. الله متعال شفاعت رسول الله ص را در دنیا و آخرت شامل حال ما بگرداند و ظلم نفس ما را بیامرزد. آمین یا رب العالمین.

مستندات
وَمَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ ۚ
و ما نفرستادیم رسولی را مگر اینکه به فرمان الله متعال از وی اطاعت کرده شود. (بحر العلوم)
باذن الله یعنی در مشیئت الله. یعنی فرمانبرداری و عصیان از رسولش همه به مشئیت الهی است. (تاویلات اهل سنت)
باذن الله یعنی بامر الله . (تاویلات اهل سنت)
باذن الله یعنی به علم الله. یعنی اینکه الله متعال هرکه را که از رسولش اطاعت میکند و هرکه را عصیان میورزد را میداند و از آن غافل نیست. (تاویلات اهل سنت)
چراکه اطاعت از رسول همان اطاعت از الله متعال است و نافرمانی از رسول همان نافرمانی از الله متعال است. (ابوسعود)
لیکن باید به یاد داشت که این امر از طرف الله است که برایش اطاعت کسی نفعی نمیرساند و عصیان کسی برایش ضرری ندارد و هرچه هست برای خودشان است. (تاویلات اهل سنت)
وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذ ظَّلَمُوا أَنفُسَهُمْ
با کردار خود به خود ظلم کنند. (بحر العلوم)
وقتی دانستند که حاصل ظلمشان بر علیه خودشان است. (ابوسعود)
نفس خود را در معرض عذاب قرار دادند بعد نفاقی دارند. (ابوسعود)
جَاءُوكَ
به توبه پیش تو آیند. (بحر العلوم)
بی درنگ پیش تو آیند در حالیکه توسل کننده به تو هستند در تبرا از گناه قدیم و جدیدشان و بر گناهان خود نیافزایند بدون اینکه هدف پوشاندن آن با عذر باطل و قسم دروغ باشد. (ابوسعود)
مسلمان شدگان و توبه کنان امدند از تحاکم به غیر و راضی شوندگان به حکم تو و پشیمان شده بر کرده ی خود. (تاویلات اهل سنت)
فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ
پس طلب آمرزش گناهان را کنند. (بحر العلوم)
با توبه و اخلاص و در زار و تضرع خود مبالغه کنند تا تو بعنوان شفیع برای آنان نزد الله متعال باشند. (ابوسعود)
وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ
و تو نیز برای آنان طلب آمرزش کنی. (ابوسعود)
اینکه رسول الله ص رسول خطاب کرد و ضمیر مخاطب نیاورد از این جهت است که شان رسول الله ص را بالاببرد و اعلام کند که استغفار رسول الله ص در حق آنان، امر بزرگی است و آگاهی به این مطلب است که شفاعت ایشان در حیز قبول است. (ابوسعود)
رسول الله ص نیز برای آنان شفاعت کند. (تاویلات اهل سنت)
از حضرت علی: اعرابی پیش ما امد بعد اینکه رسول الله ص را دفن کرده بودیم و سه روز گذشته بود، و خود را بر قبر رسول الله ص انداخت و بر سر خود خاک ریخت و گفت: یا رسول الله ص گفتی و ما هم شنیدیم و از الله سخن را حفظ کردی و ما نیز از تو حفظ کردیم و از جمله ی آنچه بر تو نازل شده است این آیه است: وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذ ظَّلَمُوا أَنفُسَهُمْ تا آخر آیه و من به خود ظلم کرده ام و پیش تو آمده ام تا برای من طلب آمرزش کنی. پس از قبر ندایی آمد که قطعا آمرزیده شده ای. (قرطبی)
لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَّحِيمًا
الله متعال را در گذرنده مییافتند. (بحر العلوم)
اگر آمدنشان در وقت ظلم به خود، با استغفار و استغفار رسول همراه شود، الله را توبه پذیر خواهند یافت. (نسفی)
خواهند دانست که الله متعال در قبول توبه ی انان مبالغه کننده است. (ابوسعود)
فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّىٰ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا ﴿65﴾
النِّسَآء
تفسیر

آنطور که این افراد که غیر رسول الله ص را حکم میگیرند، گمان میکنند نیست که غیر رسول را حکم بگیرند و باز مومن باشند قسم به پرودگارت که ایمان نمیآورند تا اینکه در مسائلی که بینشان اختلاف پیش میآید و برایشان پوشیدگی پیش بیاید، تو را حکم بگیرند و وقتی حکم کردی به آن راضی شوند و در نفس خود بر این حکم تنگی و شکی نداشته باشند و تسلیم امر تو باشند و قبول کنند.

مستندات
فَلَا وَرَبِّكَ
نه قسم به پروردگارت، ... (بحر العلوم)
از ام سلمه: بین زبیر بن عوام و مردی دیگر خصومتی پیش آمد و رسول الله ص را حکم به زبیر کرد و آن مرد دیگر گفت: چون زبیر پسر عمه اش بود برای وی حکم کرد. پس این آیه نازل شد. (بحر العلوم)
در شان منافق و یهودی که دعوی داشتند و طاغوت را حکم گرفته بودند، نازل شده است. (تاویلات اهل سنت)
از رسول الله ص: کسی ایمان نیاورده است تا اینکه من برایش از جان خودش و مال و اهل و فرزندش و تمام مردم، محبوبتر باشم. (تاویلات اهل سنت)
لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّىٰ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ
مساله آنطور میگویند نیست و قسم که ایمان نمیآورند تا.... (نسفی)
مساله آنطور که اینان گمان میکنند نیست که بگویند ایمان آوردیم در حالیکه مخالف حکمت هستند. (تفسیر ملا علی قاری)
ایمان نمیآورند تا اینکه اقرار کنند و به حکم تو ای محمد راضی شوند در مورد چیزی که بین خودشان اختلاف دارند. (بحر العلوم)
در مورد چیزی که برای آنان پوشیده بود و خلط شده بود. (بحر العلوم)
یعنی مومن نیستند تا اینکه به قضای تو راضی شوند. (نسفی)
ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَيْتَ
بعد در قلبهای خود شکی نیابند در حق بودن آنچه که حکم کردی. (بحر العلوم)
وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا
و در امر قضای تو، فروتنی کنند. (بحر العلوم)
تسلیم حکم تو باشند و شکی در آن نداشته باشند. (بحر العلوم)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود