و شما را چه شده است که جهاد نکنید؟ چه مانعی و عذری در ترک جهاد است در حالیکه ضعیفان از مردان و زنان و کودکان کسانیکه میگویند و دعا میکنند یا پروردگارا ما را از این آبادی خارج کن آبادی که اهلش ظالم هستند و پیش خودت برای ما ولی و حاکمی بگردان و از پیش خودت یاوری بفرست. یعنی شما را هیچ عذر و بهانه ای قبول نیست که جهاد نکنید.
کسانیکه ایمان آورده اند در راه الله میجنگند و کسانیکه کفر ورزیده اند در راه شیطان میجنگند پس ای مومنان لشکر شیطان یعنی کفار را کشتار کنید. قطعا وقتی مومن و کافر بخاطر مومن بودن و کافر بودن مقابل هم باشند، کید و حیله ی شیطان ضعیف و واهی است. نکته: از آنجا که در تمام اقوام و ادیان ؛بغیر از عدهای ناچیز از شیطان پرستان؛شیطان نماد شر است در این آیه الله متعال نشان میدهد که مومنان در راه الله میجنگند و این کفار هستند که در راه شیطان میجنگند. نکته: ضعف کید شیطان برای وقتی است که مومنان برای الله جهاد کنند و هدفشان اعتلای دین الله باشد و خالصا لله باشد پس آنچه الان ادعا میشود پس نصرت الله کجاست و یا شیطان قوی شده است آن از ضعف ایمان و ضعف اخلاص ماست. نکته: در این امر یعنی مومن و در راه الله بودن و غیر آن بودن، ادعا کاربردی ندارد و این الله متعال دانای به اسرار است که این حکم را بیان میکند.
مگر ندیدی کسانی را که به آنان گفته شده بود که از جهاد دست نگهدارید و نماز را کامل برپادارید و اگر زکات فرض شد بر کسی آن را ادا کنید پس وقتی که جهاد فرض شد به ناگاه گروهی از همان کسانیکه قبلا به دستور الله از جهاد باز ایستاده بودند، از مردم و کفار میترسند مثل ترس از الله متعال و یا بیشتر از ان و گفتند: پروردگارا چرا جهاد را بر ما فرض کردی؟ اگر که تاخیر میکردی قتال را تا مهلتی اندک. بگو ای محمد: متاع و لذت و منفعت دنیا کم است و آخرت برای کسانیکه از گناه دوری میکنند و از کفر پروا دارند، بهتر است و بدانید که هیچ ظلمی به شما نخواهد شد نه به کم کردن عمر مقدرتان و نه کم شدن اجرتان. نکته: در تفاسیر در مورد اینکه این گویندگان چه کسانی هستند چند گروه را ذکر کردند یکی بنی اسرائیل که با سیاق آیات قبل و بعد همخوانی ندارد و منتفی است میماند اینکه مومنان این را گفته اند یا منافقین اگر منافقین گفته باشند معنی ان چنین میشود که اینان از مردم مثل ترس از الله میترسند و یا بیشتر و دوست داشتند که در بستر خواب میمردند تا که جنگ کنند. اگر منظور مومنان باشد، آن اجل قریب را به نظر بنده باید به مدت کم بگیریم نه اجل مرگ چراکه همانطور که در تاریخ ثابت است در وقت فرض شدن جهاد عِده و عُده ی مومنان کم بوده است و شاید که فکر میکردند اگر کمی وقت داشتند و میتوانستند که عده و عده اشان بیشتر میشد بهتر بود و همینطور ترس طبعی و طبیعی نیز هست و آن تفسیر که میگوید که بعد این توبیخی نیامد پس نشان میدهد که در مورد مومنان است به نظر بهتر میآید و درستتر باشد و البته با توجه به آیه ی بعدی جنبه در حق منافقین و ضعیف الایمانها بودن نیز تقویت میشود. والله اعلم.
هرکجا که باشید مرگ شما را فرامیگیرد هرچند که در قصرها و قلعه های بلند مرتبه و محافظت شده حتی در آسمان هم باشد، و عده ای اگر به انها خیری برسد، گویند: این از نزد الله متعال است و اگر مصیبتی برسد گویند این بخاطر توست. به آنها بگو که همه ی خیر و شر همگی در حقیقت از الله تعالی است. وقتی مشخص شد که همه از الله است این جماعت را چه میشود که هیچ سخنی را متوجه نمیشوند و فهم نمیکنند.
به تو هیچ حسنه و خوبی و نعمتی نرسد مگر اینکه تماما از الله متعال است و آنچه که از بدی و ناگواری به تو میرسد نیست مگر اینکه مسبب آن خودت هستی، و ما تو را از بابت رسالت فرستادیم نه چیز دیگر و الله متعال بر این امر گواه است و گواهی الله کافی است.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.