الله متعال است که الهی غیر الله نیست و قسم که شما را تا روز قیامت جمع خواهد کرد و در روز قیامت جمیع شما را زنده خواهد کرد و در این شکی نیست و چه کسی از الله متعال صادقتر و راستگوتر است. نکته: الله متعال در اول آیه بیان داشت که الهی غیر وی تعالی نیست و معلوم است این الله خالق تمام عالم هستی است و عالم به تمام اشیاء است حال که چنین است این الله متعال اعلام کرد که شما در قیامت جمع میشوید و در یکجا قرار میگیرید و برای جمع شدن، باید زنده شد پس زنده شدن پس از مرگ، را الله متعال خبر داده است پس در آخر آیه میفرماید که از الله مگر راستگوتر داریم که جوابش این است که از الله متعال صادقتر نداریم پس شکی در زنده شدن پس از مرگ نمیماند. نکته: در اینجا نیز لا ریب فیه را بدون تاکید بیان میکند و معنی آن این است که این مساله قابل شک نیست تا آن را با تاکید بیان کنم بلکه برای هر متفکر آشکار و واضح است. نکته: اینکه در این زمان دیگر هیچ کس شکی در زنده شدن و امکان آن ندارد و کسی که جاهل و نادان است و یا متکبر دروغگو است، آن را انکار میکند چراکه جوامع علمی تجربی از امکان آن و اینکه در راه چگونگی زنده کردن مردگان صحبت میکنند مثل سعی در زنده کردن ماموت منقرض شده.
پس شما را چه شده است که در مورد کسانیکه نفاقشان آشکار شده است، دو دسته میشوید در حالیکه الله متعال آنان را به کفرشان بازگشت داده و کافر شده اند آیا شما اراد دارید که کسانی را هدایت کنید که الله متعال به سبب کردارشان گمراهشان کرده است و میداند که اینان کفر را اختیار کرده اند و هرکس که الله متعال وی را گمراه کند دیگر برای وی راه خروجی به هدایت و راه یافتن نیست. نکته: این آیه نشان میدهد که خالق افعال بندگان الله متعال است از خیر و شر و تقدیر خیر و شر نیز از الله متعال است و افعال ما سبب آن هستند و این هم نشانگر این مطلب است که الله متعال تمامی اشیاء چه گذشته و چه آینده دانا است و علمش تغییر نمیکند.
آنان دوست دارند و تمنا دارند که شما نیز مثل آنان کافر شوید تا با آنان در کفر برابر باشید پس از انان ولی و دوست و یاوری نگیرید تا اینکه در راه الله متعال هجرت کنند پس اگر از این هجرت رویگردان شدند پس هرجا یافتید بگیریدشان و بکشیدشان و از آنان کسی را دوست و سرپرست و یاور نگیرید. نکته: در اول آیه آمده است آنان را یاور نگیرید و موالات نکنید در آخر آیه از آنان دوست و یاوری نگیرید آمده است که این مساله تکرار قبلی نیست چراکه اولی بالکل از دوستی با آنان نهی میکند و در اخری میگوید که هیچ یک از آنان را نگیرید چراکه ممکن است بعضی از آنان اظهار دوستی کنند و اظهار کمک کنند و سعی داشته باشند که با شما باشند واحتمال خیانت آنان است پس هیچ کس را حق ندارید ولو اینکه خواهان کمک و دوستی با شما باشند.
مگر کسانیکه خود را میرسانند به کسانیکه بین شما و آن قوم، پیمان صلح است و اینکه پیش شما برای صلح میآیند در حالیکه از اینکه با شما جنگ کنند ویا با قوم خود جنگ کنند سینه اشان تنگ میآید و از جنگ دست میکشند. و اگر الله متعال میخواست این قوم را بر شما مسلط میکرد به اینکه ترس و تنگی سینه را از آنان بر میداشت و با شما وارد جنگ میشدند. پس اگر این افراد از شما کناره گیری کردند و با شما جنگ نکردند و به شما پیشنهاد صلح دادند، پس شما را حجت و دلیلی و راهی شرعی نیست که بر علیه آنان کاری انجام دهید.
زود باشد که قومی را خواهید یافت که هدفشان این است که در بین شما و از شما در امان بمانند و همینطور در بین قوم خود نیز درامان بمانند، که این امر مستلزم این است که وقتی در بین مسلمانان هستند اظهار اسلام کنند و یا اظهار عهد و پیمان کنند و وقتی به قوم خود که با مسلمانان سرجنگ دارند از مسلمانان اظهار بیزاری کنند. و هر بار که به فتنه که همان شرک و جنگ با مسلمانان است، دعوت شوند، به بدترین وجه داخل میشوند در نتیجه اگر چنین قومی را دیدید حکم این است: اگر در جنگ شما مسلمانان با دیگران، به کنار نشدند و طلب صلح نکردندو از جنگ با شما دست نگه نداشتند پس هرجا دیدشان و بر انان تمکن یافتید، بگیریدشان و بکشیدشان و آن افراد با این صفات، کسانی هستند که برای شما علیه آنان دلیل آشکار قایم شده است که با آنان جنگ کنید. نکته: سخن بسیار دقیق و نکته سنجی پرمحتوایی است که در تفاسیر مطرح شده در اینکه در مورد دست نگهداشتن از جنگ با آنان منسوخ است و اختلاف سر این است که آیا جنگ نکردن جواز دارد یا خیر. نکته: در اینکه بر طبق تفاسیر اگر منظور عده ای هستند که دنبال مسخره کردن باشند، پس حکم با آنان جنگ خواهد بود و همینطور اگر به ریا باشد و اگر فرصت پیدا کنند، با شما خواهند جنگید نیز حکمش جنگ خواهد بود. اگر منظور افراد یا قوم یا کشوری باشد که با کسی سرجنگ ندارند و میخواهند در امان بمانند و علیه مسلمانان حرکتی انجام نمیدهند، حکم عدم جنگ باشد.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.