0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَأً ۚ وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَىٰ أَهْلِهِ إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا ۚ فَإِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ ۖ وَإِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَىٰ أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ ۖ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ ۗ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا ﴿92﴾
النِّسَآء
تفسیر

و نیست یعنی حق ندارد و شایسته نیست که مومنی، مومن دیگر را بناحق بکشد در هیچ حالی از احوال چنین حقی ندارد لیکن اگر از روی خطا صورت گیرد حکمش این است اگر کسی مومنی از را از روی خطا بکشد، پس قاتل خطا، بنده ای مومن را آزاد کند و به وارثان مقتول، دیه بدهد مگر اینکه اولیای مقتول دیه را ببخشند که این صدقه حساب میشود و در اینصورت دیه دادن لازم نیست. پس اگر که مقتول از قوم دشمن شما باشد یعنی دشمن مومنان یعنی اهل حرب باشند و خود مقتول مومن باشد، پس بر وی آزاد کردن بنده ی مومن است و دیه ندارد. اگر که این مقتول از قومی باشد که بین شما و آن قوم عهد و پیمانی از صلح باشد، پس دیه به اهل وی تسلیم شود و آزاد کردن بنده ی مسلمان است. اگر بنده ی آزاد نیافت و عاجز بود از آزاد کردن بنده ی مسلمان پس بر وی فرض است که دو ماه روزه ی پی دی پی بدون اینکه یک روز در طول این دو ماه قمری، روزه بشکند، است. این دو ماه روزه و آزاد کردن، برای نشان دادن توبه از طرف الله متعال است. و الله متعال میداند که چه کسی خطا کرده و چه کسی توبه کرده است و در آنچه در این موارد حکم میکند، حکیم است یعنی حکمت را در نظر گرفته است و این احکام محض حکمت هستند. نکته: در دیه، از لفظ دیة مسلمة استفاده کرده است شاید که هدف این باشد که یادآوری کند که دیه بر قاتل تنها نیست بلکه عاقله ی وی این دیه را پرداخت میکنند.

مستندات
وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَن يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَأً ۚ
برای مومن نه درست است و نه شایسته است که مومنی را بکشد. (نسفی)
یعنی قتلی به ابتدا نه از روی قصاص. (نسفی)
یعنی مومن مثل کافری که بیانش گذشت که مباح الدم است، نیست. (نسفی)
برای مومن روا نیست که مومنی را بکشد مگر اینکه به خطا رخ دهد بدون اینکه قصد کشتن داشته باشد. (بحر العلوم)
استثنا منقطع است یعنی منظور این نیست که کشتن از روی خطا جایز باشد بلکه منظور این است که مگر قتلی که از روی خطا رخ میدهد. (نسفی)
گفته میشود: یعنی جایز نیست که مومنی را بکشد چه عمدی و چه از روی خطا باشد. (بحر العلوم)
در شان عیاش بن ابی ربیعه نازل شده است که حارث بن زیرا کشت. داستان اینگونه بود که عیاش به مدینه مهاجرت کرد و مسلمان شد و ابوجهل بن هشام و حارث بن هشام که برادر مادریش بودند پیش وی آمده و گفتند که مادرت قسم خورده است که به سایه نرود و چیزی نخورد تا وقتی تو برگردی و گفتند که به مکه برگرد و پیش مادرت برو و بر دین خودت باش و وقتی از مدینه خارج شدند، عیاش را بستند و کتک زدند و به مکه بردند و زیر آفتاب گذاشتند و مادرش قسم خورد تا وقتی از دین خود برنگردد حلالش نخواهد کرد پس بر این حال ماند تا وقتی که آنچه خواستند را به زبان آورد و رهایش کردند پس حارث بن زید گفت: اگر آنچه به آن وارد شدی حق بود از آن خارج شدی و اگر گمراهی بوده باشد، از آن خلاص شدی و عیاش قسم خورد که زین بن حارث را خواهد کشت. عیاش به مدینه پیش رسول الله ص برگشت و بعد زید بن حارث مسلمان شد و عیاش از این امر خبر نداشت و در کوچه های مدینه زید را دید و وی را کشت و بعد دانست که مسلمان شده است و این امر را به رسول الله ص خبر داد و این آیه نازل شد. (بحر العلوم)
و این حکم در حق همه ی مردم است. (بحر العلوم)
وَمَن قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ
پس اگر از روی خطا کسی را بکشد بر گردن وی واجب و فرض است که بنده ای مومن را آزاد کند و اگر بنده مومن نباشد به اجماع امت، جایز نیست. (بحر العلوم)
رقبه ی مومنه یعنی کسیکه به وی حکم مسلمان بودن داده شده است پس کودکی که مسلمان محسوب میشود نیز جایز است. (ابوسعود)
وَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَىٰ أَهْلِهِ
و بر گردن وی دیه است که به اهل مقتول داده میشود. (بحر العلوم)
دیه صد نفر شتر است. (بحر العلوم)
تقسیم دیه همانند ترکه ی مقتول است و بین تمامی وراث تقسیم شود و قبل تقسیم بین وراث، اگر مقتول بدهی داشته باشد بدهی وی از همین دیه داده بشود و وصیتش از یک سوم اجرا شود بعد بین تمامی وارثان تقسیم شود اگر وارثی نداشت، دیه برای بیت المال است. (نسفی)
رسول الله ص به زن اشیم ضبابی از دیه ی شوهرش اشیم، ارث داد و دیه اگر واجب شود پرداخت آن بر عاقله است و کفارت بر قاتل واجب است. (نسفی)
إِلَّا أَن يَصَّدَّقُوا
مگر اینکه اولیای مقتول وی را ببخشند و چیزی نگیرند. (بحر العلوم)
ۚ فَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ عَدُوٍّ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ ۖ
یعنی اگر قوم مقتول از اهل حرب باشند و مقتول در دار الحرب مسلمان شده باشد، و وی را کسی در دار الحرب بکشد پس بر گردن قاتل آزاد کردن بنده ی مومن است و بر گردن وی دیه نیست. این به اجماع است. (بحر العلوم)
در شان اسامه بن زید نازل شده است مرداس نامی مسلمان شده بود و وی را کشته بود و این آیه نازل شد.(بحر العلوم)
از ابن عباس: شرایط اینگونه بود که شخصی مسلمان میشد وبعد به قوم خودش برمیگشت و لشکری از لشکریان مسلمان بر ان قوم حمله میکرد و آن مرد نیز کشته میشد پس در حکم آنان نازل شده است. (بحر العلوم)
وَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُم مِّيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَىٰ أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ ۖ
یعنی اگر مقتول از اهل ذمه باشد پس در این قتل دیه برای اهل مقتول است و آزاد کردن بنده ی مومن است. (بحر العلوم)
از ابن عباس: دو نفر مستامن نزد رسول الله ص امدند و رسول الله ص آن را لباس پوشاند و بر مرکب سوار کرد وقتی از نزد رسول الله ص بیرون رفتند عمرو بن امیه ضمری آنان را دید و هر دو را کشت و خبر نداشت که مستامن بوده اند و رسول الله ص به اهل آن دو دیه ی دو مرد مسلمان را پرداخت پس این آیه نازل شد و برای همین است که علمای ما دیه ی مسلمان و ذمی را برابر میدانند و همینطور از حضرات ابوبکر و عمر و عثمان نیز روایت شده است که دیه ی ذمی و مسلمان برابر است یعنی صد شتر است. (بحر العلوم)
فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ
اگر قاتل از روی خطا بنده ی مومن نیافت، بجای آن تا ماه قمری متتابعا واجب میشود. (بحر العلوم)
تَوْبَةً مِّنَ اللَّهِ ۗ
آن کفارت توبه ی قاتل است که از طرف الله متعال است. (بحر العلوم)
گفته شده: سبب گذشت از وی ، الله متعال است. (بحر العلوم)
وقتی الله متعال برای توبه این حکم را اعلام کرد پس توبه کنید. (نسفی)
وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا
الله متعال دانا به قاتل است و حکیمی است که حکم به کفارت در قتل خطا کرده است. (بحر العلوم)
الله متعال داناست به اینکه چه کسی از روی خطا کشته است و در آنچه از کفارت و دیت حکم کرده است حکمت دارد. (خازن)
وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيهَا وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُ وَأَعَدَّ لَهُ عَذَابًا عَظِيمًا ﴿93﴾
النِّسَآء
تفسیر

و کسیکه به عمد مومنی را بخاطر مومن بودنش بکشد و یا آن کار را حلال بداند، پس جزای وی جهنم است که جاودان در ان خواهد ماند. ویا اگر کسیکه مومنی را عمدی بکشد جزایی که مستحقش است این استکه جاودان در آن بماند، البته وقوع آن حتمی نیست و همینطور غضب و خشم الله متعال بر وی است و لعنت و دوری از رحمت بر وی است و برای وی عذابی بس بزرگ و بی اندازه مهیا شده است.

مستندات
وَمَن يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُّتَعَمِّدًا
وقتی که احکام دنیوی قتل خطا را بیان داشت در این آیه در صدد بیان حکم قتل عمد بر امده است و دیگر اینکه چون حکم دنیوی قتل عمدی را در سوره بقره بیان داشت در اینجا به حکم اخروی قتل عمد بسنده کرده است. (ابوسعود)
هدف از کشتن، مومن بودن مقتول باشد و یا از روی حلال دانستن آن باشد چراکه بخاطر مومن بودنش کشتن و یا حلال دانستن این قتل کفر است.(نسفی)
روایت شده است که مقیس بن ضبابه ی کنانی و برادرش هشام مسلمان شدند و برادرش را در محل طایفه بنی نجار، کشته شده یافت پس پیش رسول الله ص آمد و داستان را بیان کرد و رسول الله ص زبیر بن عیاض فهری را همراه مقیس به بنی نجار فرستاد و امر کرد که قاتل را اگر میدانند به مقیس تحویل دهند تا قصاص کنند و اگر ندانند که قاتل کیست پس دیه ی آن را بدهند و بنی نجار گفتند که ما مطیع الله و رسولش هستیم لیکن ما قاتلی برایش نمیشناسیم و دیه که صد شتر بود را به مقیس دادند و در راه برگشت، شیطان مقیس را وسوسه کرد و گفت که آیا دیه گرفتن جای برادرت را میگیرد؟ این وسیله ای برای دشنام تو خواهد شد پس همراه خودت را بکش تا جان مقابل جان باشد و دیه نیز برایت خواهد شد پس در غفلت فهری را به انداختن صخره ای روی وی، سرش را شکست و کشت بعد یکی از شتران را سوار شد و بقیه را نیز با خود راند و به مکه فرار کرد درحالیکه کافر شده بود در حالیکه چینن میگفت: به سبب وی (برادرش)، فهر را کشتم و دیه اش را گرفتم.... بزرگ بنی نجار و اشخاص کوبنده در جنگ بودند.... خونم را گرفتم و به مثل سید و رییس، خوابیدم... و من بودم اولین رجوع کننده به بتان. پس این آیه نازل شد. و این مقیس یکی از کسانی بود که در فتح مکه به وی امان داده نشد و وقتی از پرده ی کعبه آویزان بود، کشته شد. (ابوسعود)
فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيهَا
آنچه با جنایتش، مستحق آن میگردد این استکه ... (ابوسعود)
یعنی جزایش این است که به جهنم جاودان وارد شود. (ابوسعود)
یعنی اینکه حقش این است که چنین باشد و این بر دلالت وقوع آن جزا دلالت ندارد. (ابوسعود ملخصا)
این آیه نیز مانند دیگر آیات است که در آن فروع دین را همراه انکار آنان، بیان شده است یعنی این افراد فروع دین را ترک میکنند چراکه آن را انکار میکنند و این انکار کفر است و باعث میشود همیشگی در جهنم بمانند مثل { وَوَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ (6) الَّذِينَ لَا يُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كَافِرُونَ (7)} [فصلت: 6، 7] و مثل {مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ (42) قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ (43) وَلَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ (44) وَكُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخَائِضِينَ (45) وَكُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ} [المدثر: 42 - 46] (تاویلات اهل سنت)
این وعید که ذکر شده است یعنی چیزی که باعث کفر وی شده است اگر توبه کند و ایمان بیاورد، توبه اش مقبول است. (تاویلات اهل سنت)
دلیل بر اینکه این آیه در شان کسی است که کسی را بخاطر مومن بودنش کشته است آیه ی {يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِي الْقَتْلَى الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالْأُنْثَى بِالْأُنْثَى فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَأَدَاءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسَانٍ ذَلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدَى بَعْدَ ذَلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ } [البقرة: 178] است چراکه در این آیه ی بقره حکم قتل نفس عمدی را بیان میکند و در اینجا مومن خطاب میکند و بعد به بخشیدن تشویق میکند و برادر مینامد و بعد قاتل را به رحمت خود امیدوار میکند پس بعید است که برای وی این تخفیف و امیدواری باشد بعد حکمش جاودان در جهنم بودن باشد. (تاویلات اهل سنت)
ابوسعید خدری از رسول الله ص روایت کرده است: در اقوام قبل شما مردی بود که نود و نه نفر را کشته بود و بعد از عالمترین روی زمین پرسید و وی را به راهبی معرفی کردند پس پیش راهب رفت و از وی پرسید من نود و نه نفر را بغیر حق کشتم آیا برای من توبه هست؟ راهب گفت: خیر تو را توبه نیست و آن را نیز کشت و بعد باز از عالمترین مردمان روی زمین پرسید و وی را به پیش مردی راهنمایی کردند و پیش وی رفته و باز همین سوال را پرسید و گفت من صد نفر را بغیر حق کشتم آیا برای من توبه هست؟ گفت بله توبه هست و چه کسی هست که بین تو و توبه فاصله میاندازد؟ به فلان جا با این مشخصات برو چراکه در آنجا مردمانی هستند که مشغول عبادت الله متعال هستند پیش آنها برو و با آنان به عبادت مشغول شو و قاتل به ان مکان عازم شد و در راه مرگ به سراغش آمد و فرشتگان رحمت و فرشتگان عذاب با هم اختلاف کردند که ما میخواهیم ببریمش پس فرشته ای آمد و حکمیت را قبول کرد و گفت: فاصله ی وطنش و مقصدش را مقایسه کنید به هر طرف نزدیکتر باشد برای وی باشد پس اندازه کردند و دیدند که به مقصد نزدیکتر است و فرشتگان رحمت بردندش. حال وقتی این شخص که کافر بوده و صد نفر را کشته است و بعد توبه اش پذیرفته میشود آیا اگر این قاتل مومن بود، گناهان برگردنش باقی میماندند؟ پس این حدیث بر تاویلی که گفتیم دلالت دارد. (تاویلات اهل سنت)
وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِ
یعنی جزایش آن است و همینطور الله نیز بر وی غضب کرده است یعنی از وی انتقام گرفته است. (ابوسعود)
یعنی جزایش این است و دیگر اینکه الله متعال بروی غضب میکند و از رحمتش دور میکند. (ابوسعود)
وَلَعَنَهُ
یعنی از رحمتش دور کرده است. (ابوسعود)
وَأَعَدَّ لَهُ عَذَابًا عَظِيمًا
و برای وی عذابی بس بزرگ که اندازه اش مشخص نیست آماده کرده است. (ابوسعود)
رسول الله ص: قطعا برداشته شدن و زوال دنیا برای الله متعال راحتتر از این است که بنده ی مومنی کشته شود. (ابوسعود)
اگر مردی در مشرق کشته شود و یک نفر مغرب زمین به قتلش راضی باشد، وی در قتل وی شریک است. (ابوسعود)
از آنجا که نصوص قرآنی و حدیثی بسیار دال بر این هستند که مومنان گناهکار در جهنم همیشگی نمیمانند پس خلود به معنی مکث طولانی است نه ابدی. (ابوسعود)
مردی پرسید از ابن عباس: آیا برای قاتل مسلمانی، توبه هست؟ ابن عباس گفت: خیر توبه نیست و بعد مردی دیگر در این مورد پرسید و جواب داد: آری توبه هست. بعد به وی گفتند چطور است که به اولی گفتی توبه نیست و به دمی گفتی توبه هست؟ ابن عباس گفت: اولی قتلی مرتکب نشده بود پس برای اینکه به اینکار اقدام نکند گفتم توبه نیست و دومی مرتکب قتل شده بود و برای اینکه از الله متعال ناامید نشود گفتم توبه هست. (ابوسعود)
از ابن عباس روایت شده است که بدون توبه نیز ممکن است آمرزیده شود و در مورد این آیه گفت: یعنی جزای وی است که اجرا شود پس الله متعال اگر بخواهد میآمرزد و اگر هم خواست، عذاب میدهد. (ابوسعود)
همانطور که از عکرمه روایت شده است این جزا برای کسی است که قتل مومن را حلال بداند و این تاویل را داستان مقیس تایید میکند. (بیضاوی)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَىٰ إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ ۚ كَذَٰلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا ﴿94﴾
النِّسَآء
تفسیر

ای کسانیکه ایمان آورده اید، وقتی بر روی زمین به جهاد رفتید، پس بر شما لازم است که با تانی و آرامش و تفکر عمل کنید و بر شماست که به کسی که به شما سلام میدهد و یا صلح میخواهد و یا اظهار اسلام میکند، نگویید که مسلمان نیستی. هدف شما از این قول به دست آوردن مال دنیا است و بدانید که نزد الله متعال غنیمتهای بسیار است. شما همینگونه بودید که وقتی در بین قوم خود بودید ایمان خود را از قوم مشرکتان مخفی میکردید و بعد الله متعال منت نهاد و توانستید اظهار کنید. و یا شما نیز مثل همین مرد بودید که اول اظهار اسلام کردید و بر آن اساس امان یافتید و بعد الله متعال بر شما منت نهاد و به دین مشهور شدید. پس قبل اقدام تفکر و بررسی داشته باشید. قطعا الله متعال به آنچه که عمل میکنید، آگاه است و از دل شما خبر دارد و بر اساس آنچه عمل میکنید، جزایتان خواهد داد.

مستندات
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
سبب نزول آیه این بود که رسول الله ص سریه ای را فرستاد پس با مردی به نام مرداس بن عَمْرو از فدک ملاقات کردند و این شخص گوسفندانی داشت و وقتی از آمدن سریه با خبر شد به کوه پناه برد و بعد پیش سریه آمد و گفت: السلام علیکم من مومن هستم، پس اسامه حمله ور شد در حالیکه مرداس لا اله الا الله میگفت و و ی را کشت و آنچه همراه وی بود را و گوسفندانش را گرفت و پیش رسول الله ص برگشتند و رسول الله ص به اسامه گفت: آیا کسی را میکشی که لا اله الله گفته است؟ اسامه گفت: این را گفت تا در امان بماند و گفت: مسلمان شد تا خودش و مالش را حفظ کند. رسول الله ص: آیا قلبش را نشکافتی؟ (تا از حقیقت گفته اش با خبر شوی). پس اسامه گفت: یا رسول الله ص از الله برای من طلب آمرزش کن. رسول الله ص فرمود: در روز قیامت با لا اله الا الله وی چکار میکنی؟ اسامه گفت: برای من از الله طلب آمرزش کن. رسول الله ص سه بار همان گفته اشان را تکرار کردند. پس این آیه نازل شد. (سمعانی)
در روایتی آمده است که رسول الله ص برای وی استغفار کردند و امر به آزاد کردن بنده ای مومن کردند. (سمعانی)
اسامه از بزرگان صحابه بود و تا زمان خلافت حضرت علی زنده بود و حضرت علی از وی خواست تا همراه وی در جنگها شرکت کند و اسامه گفت: تو برای من از هرکسی دیگر عزیزتر هستی و اگر تو به مسلمانان جنگ کنی همراهت میجنگیدم ولی از وقتی از رسول الله ص شنیدم که با لا اله الا الله وی در روز قیامت چه خواهی کرد از جنگ دست کشیدم حال اگر به من شمشیری بدهی که کافر را از مسلمان تشخیص میدهد، همراهت میجنگم، و حضرت علی وی را به حالش گذاشت. (سمعانی)
گفته اند: در شان مقداد نازل شده است وقتی که بر مردی گذر کرد که گوسفندانی داشت و مقداد خواست بکشدش پس آن مرد گفت: لا اله الا الله و مقداد وی را کشت و گفت دوست داشت تا با خانواده و مالش، فرار کند. (بیضاوی)
یعنی وقتی بر روی زمین مسافرت کردید. (سمعانی)
وقتی از جهت جهاد بیرون رفتید. (بحر العلوم)
فَتَبَيَّنُوا
فتثبتوا نیز قرائت شده است و معانی هردو نزدیک هم است. تثبت باشد یعنی درنگ کنید و تبین باشد یعنی در امر عجله نکنید تا برای شما کافر از مسلمان آشکار شود. (بحر العلوم)
درنگ کنید و عجله نکنید. (سمعانی)
در روایت آمده است: سنجش و بررسی از الله متعال است و عجله از شیطان. (سمعانی)
وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَىٰ إِلَيْكُمُ السَّلَامَ
به کسیکه به شما سلام میدهد. (سمعانی)
سلام همان سلام معروف بین مردم است. (سمعانی)
سلم به معنی گردن نهادن و تسلیم شدن است. (سمعانی)
همینطور سلم به معنی صلح است. (سمعانی)
وقتی که گردن نهاد و از شما پیروی کرد به وی نگویید که مومن نیست. (بحر العلوم)
لَسْتَ مُؤْمِنًا
نگویید در امان نیستی. از ریشه ی امن است.(سمعانی)
چراکه مرداس به آنان سلام داده بود و اظهار اسلام کرده بود. (سمعانی)
تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا
هدفتان با کشتن وی گوسفندان وی بوده است. (سمعانی)
در حالیکه دنیا میطلبید یعنی متاع دنیا را مطلبید. (سمعانی)
در حدیث آمده است: دنیا متاعی حاضر و آماده است که از آن نیک و بد میخورند و آخرت وعده ی صادقی است که ملک قادر حکم میکند. (سمعانی)
فَعِندَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ ۚ
نزد الله غنیمتهای بسیار است. (سمعانی)
نزد الله متعال ثواب بسیار مهیاست برای کسی که از الله پروا میکند. (بحر العلوم)
یعنی غنیمتهای بسیار در دنیا هست پس آنچه به شما اجازه داده و مباح گردانده را بخواهید. (بحر العلوم)
الله متعال شما را غنی خواهد کرد که شما را کشتن مردی که اظهار اسلام میکند، بی نیاز مسازد. (نسفی)
كَذَٰلِكَ كُنتُم مِّن قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ
الله متعال بر شما تفضل کرده است. (سمعانی)
سعید بن جبیر یعنی شما نیز قبلا ایمان خود را پنهان میکردید بعد الله متعال به شما منت نهاد. (سمعانی)
یعنی شما قبل هجرت مثل همین مرداس بودید با کلمه ی توحید در قوم خود از اصحاب رسول الله ص در امان میبودید پس کسی را نترسانید در حالیکه به مثل آن خود قبل هجرت در امان میشدید پس با هجرت به شما منت نهاد. (بحر العلوم)
قتاده: یعنی شما نیز قبلا بر گمراهی بودید و الله متعال منت نهاد و شما را هدایت کرد. (سمعانی)
یعنی شما نیز با گفتن کلمه ی شهادت به در امان ماندید و از شما از اینکه آیا دلتان موافق است پرسیده نشد و بعد الله متعال به استقامت در دین و مشهور شدن به ایمان به شما منت نهاد پس شما نیز به داخل شوندگان به دین، چنین رفتار کنید. (نسفی)
فَتَبَيَّنُوا ۚ
پس صبر کنید و در امرتان نظر بیاندازید تا مومنی را نکشید پس حکم عام است در تمامی سرایا که به دار کفر که داخل میشوند با تانی عمل کنند تا مومنی را نکشند. (بحر العلوم)
إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا
به خودتان و اعمالتان داناست. (بحر العلوم)
پس در قتل بر هم نیافتید بلکه محتاط باشید. (نسفی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود