استاد عزیز، در قرآن کریم در آیات متعددی خداوند به پدیدههای مختلفی مانند خورشید، ماه، شب، روز، زمان و حتی اسبها قسم خورده است. با توجه به اینکه خداوند در الهیات اسلامی دارای صفاتی مانند علم مطلق و قدرت مطلق است، میخواستم بپرسم هدف و معنای این قسمها چیست؟
ما انسانها معمولاً زمانی قسم میخوریم که بخواهیم به سخن خود اعتبار ببخشیم یا مخاطب را نسبت به صداقت خود مطمئن کنیم؛ مثلاً کسی به شرافت خود قسم میخورد تا نشان دهد برای اثبات سخنش از اعتبار و آبروی خود مایه میگذارد. اما خداوند که نیازی به اثبات صداقت خود ندارد و علم و قدرت مطلق دارد، چرا اینهمه قسم میخورد؟
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
وَالصَّلَاةُ والسَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ
وَعَلَى آلِهِ وَأصْحَابِهِ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإحْسَانٍ إلَى يَوْمِ الدِّينِ
أمَّا بَعْدُ
در مورد قسم به اشیاء.
یادآوری چند نکته اهمیت دارد تا به حکمت آن پی ببریم.
۱ بی نیاز بودن و عالم مطلق بودن و قدرت مطلق بودن الله متعال یک حقیقت غیر قابل انکار است و مسلمان نیز به آن باور دارد.
۲ قرآن برای هدایت نوع بشر از مسلمان و غیر مسلمان است.
۳ غیر مسلمان اگر به قادر مطلق بودن و عالم مطلق بودن اعقتاد داشت که مسلمان میشد.
پس در قرآن که مخاطبان آن انواع مختلف انسانها از مسلمان و غیر مسلمان را شامل میشود پس در جایی میبینیم که به خودش قسم میخورد و در جایی دیگر به پدیده هایکه از منظر غیر مسلمان عجیب هستند و بزرگ جلوه میکنند پس در اینجا هست که الله متعال یادآوری میکند که من خاللق اینها نیز هستم .
در اصطلاح بلاغت مجارات خصم گفته میشود یعنی تا یک مرحلهای برای اینکه به طرف مقابل سخن و کلام خود را بشنوانیم و طرف گوش کند طوری شروع میکنیم که طرف از اول جبهه گیری نکند و تا آخر سخن متکلم را گوش کند.
در مورد نیاز نیز یادمان باشد الله نیاز ندارد بلکه بشر به باور نیاز دارد و باید به باور برسد والا ایمان و کفر تمام بشر هیچ سود یا ضرری را متوجه الله متعال نمیکند.